عارف خوشکار، یکی از بازداشتشدگان جنبش «زن، زندگی، آزادی»، پس از تحمل بیش از سه سال حبس، روز ۲۴ تیر ۱۴۰۵ اعدام شد. او در حالی اعدام شد که پیگیری اخبار و گزارشهای مرتبط با پروندهاش، ما را به سه سال پیش برمیگرداند؛ به گزارشهای حقوق بشری که آن زمان در آنها درباره احتمال اعدام قریبالوقوع او هشدار داده شده بود. این گزارشها مشخص میکنند که عارف خوشکار پیش از اعدام ماهها زیر حکم اعدام زندگی کرده بود.
یک منبع حقوق بشری، عارف خوشکار را متولد ۲۳ بهمن ۱۳۷۷ معرفی کرده است. در صورت صحت این اطلاعات، او هنگام بازداشت هنوز ۲۴ ساله نشده بود و در زمان اعدام تنها ۲۷ سال داشت. به گزارش دادبان، مرکز مشاوره و آموزش حقوقی ویژه کنشگران، خانواده عارف خوشکار صبح روز اجرای حکم از اعدام او مطلع شدند. بر اساس ویدیوهایی منتشرشده از خاکسپاری او، عارف خوشکار روز بعد از اعدام در بهشتزهرا تهران به خاک سپرده شد؛ در حالی که سوگواران هلهله میکشیدند و میخواندند: «عارف جان، عروسیات مبارک! »
برای ردیابی روند بازداشت و در نهایت اعدام عارف خوشکار، باید به ۱۶ مهر ۱۴۰۱ بازگردیم. بر اساس روایت رسمی جمهوری اسلامی، در آن تاریخ و همزمان با اعتراضات مردمی در محله فلاح تهران، یکی از نیروهای بسیج به نام سلمان امیراحمدی کشته شد.
عارف خوشکار حدود یک ماه بعد، در ۲۰ آبان ۱۴۰۱ بازداشت و در اواخر آذر همان سال، با اتهام قتل عمد سلمان امیراحمدی به زندان رجاییشهر کرج منتقل شد. پس از تعطیلی زندان رجاییشهر، عارف خوشکار به زندان قزلحصار منتقل شد؛ جایی که در نهایت حکم اعدام او به اجرا درآمد.
او بابت اتهام «محاربه از طریق حمل و استفاده از سلاح و قتل یک عضو بسیج» به اعدام محکوم شده بود. این در حالی است که به گزارش خبرگزاری حقوق بشری هرانا، وکیل عارف خوشکار با اشاره به ابهامات پرونده، گفته است که محل وقوع قتل که دادگاه به آن استناد کرده، فاقد دوربین مداربسته بوده و ادله کافی برای اثبات اتهامات نیز وجود نداشته است.
در عین حال، بر اساس گزارشها، عارف خوشکار تحت شکنجه و با تهدید جنسی برادر کوچکترش که او هم ابتدا بازداشت شده بود مجبور به اعتراف اجباری علیه خود شد. او همچنین از حق داشتن وکیل انتخابی محروم بود و بدون امکان دفاع موثر و با استناد به اعترافاتی که تحت شکنجه صورت گرفته بود به اعدام محکوم شد.
چهار روز پیش از اعدام؛ انتقال به سوئیت ۳۵
خبرگزاری حقوق بشری هرانا، پس از اعدام عارف خوشکار به نقل از یک منبع مطلع نزدیک به خانواده این زندانی سیاسی نوشت که عارف خوشکار روز شنبه ۲۰ تیرماه (چهار روز پیش از اجرای اعدام) «به سوئیت ۳۵ زندان قزلحصار منتقل شده بود و خانوادهاش روز یکشنبه ۲۱ تیرماه آخرین ملاقات را با او انجام دادند».
از سوئیت ۳۵ زندان قزلحصار معمولا برای نگهداری زندانیان در شرایط انفرادی و پیش از اجرای حکم استفاده میشود، اما در ماههای اخیر به محل نگهداری شمار زیادی از بازداشتشدگان اعتراضات دی ماه نیز تبدیل شده است. گزارشهای حقوق بشری از تراکم جمعیت و خشونت شدید علیه زندانیان و نامناسب بودن شرایط نگهداری در این بخش حکایت دارد.
بر اساس گزارش هرانا، خانواده عارف خوشکار پس از آخرین ملاقات با فرزند خود، با درخواست اعطای مهلت یکماهه و برگزاری جلسهای برای جلب رضایت خانواده مقتول، در تلاش برای توقف اجرای حکم بودند، اما این تلاشها به نتیجه نرسید. چرا که «با وجود وعده برگزاری این جلسه، در نهایت هیچگونه اقدامی توسط مراجع مسئول برای برگزاری آن صورت نگرفت.»
پس از اعدام نیز، مسئولان زندان از تحویل فوری پیکر وی به خانواده «خودداری کردهاند» و به خانواده اعلام کردهاند که برای رویت و تحویل پیکر، صبح روز بعد (پنجشنبه ۲۵ تیرماه) حدود ساعت ۹ صبح به بهشت زهرا مراجعه کنند.
روایت رسمی، نبود مستندات و وجود تناقضهای مختلف
در منابع رسمی جمهوری اسلامی، گزارشهای متعددی درباره سلمان امیراحمدی، بسیجی کشتهشده در محله فلاح تهران، منتشر شده است. خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، او را «بسیجی مدافع امنیت» خوانده و گزارش داده است که «او از کارمندان سازمان تامین اجتماعی بود که در ایام انتخابات به عنوان ناظر با شبکه ناظرین شورای نگهبان همکاری داشت».
بر اساس گزارشهای رسمی جمهوری اسلامی، برادر سلمان امیراحمدی، روح الله امیراحمدی، نیز در سال ۱۳۸۵ و «در مسیر اجرای امر به معروف و نهی» کشته شده است.
خبرگزاری میزان، نهاد رسانهای قوه قضاییه جمهوری اسلامی پس از اعدام عارف خوشکار، مدعی شد که در جریان اعتراضات ۱۴۰۱، در محله فلاح تهران، تعدادی از معترضان «با ورود به پشت بام برخی منازل، اقدام به پرتاب سنگ و آجر به سمت نیروهای حافظ امنیت کردند.» میزان در ادامه ادعا کرد که «در این میان، عارف خوشکار که اسلحه ساچمهای به همراه خود آورده بود، به سمت نیروهای حافظ امنیت شلیک کرد و در جریان این تیراندازی، سلمان امیراحمدی بر اثر اصابت گلولههای ساچمهای به ناحیه سر به شدت مجروح شد و با وجود انتقال به بیمارستان، به شهادت رسید.»
میزان در حالی کشته شدن «سلمان امیراحمدی» را در پی شلیک با سلاح ساچمهای گزارش کرده است که در جریان اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»، گزارشهای متعددی از سوی نهادهای حقوق بشری، استفاده خود نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی از تفنگهای ساچمهای را مستند کردهاند.
میزان در عین حال بدون ارایه هرگونه مستندات، به اعترافات عارف خوشکار اشاره میکند و مدعی میشود که او گفته است: «روز حادثه یکی از دوستانم به دنبالم آمد. اسلحه را زیر لباسم پنهان کردم و یک نارنجک دستی نیز از دوستم گرفتم. سپس به کوچه عابدی رفتیم، وارد یک خانه شدیم و به پشتبام رفتیم. اسلحه را از زیر لباسم خارج کردم و شلیک کردم. پس از آن دوباره اسلحه را زیر لباسم پنهان کردم، از محل خارج شدیم و اسلحه را داخل سطل زباله انداختم.»
نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به رویه اخذ اعترافات تحت فشار و شکنجه از متهمان در جمهوری اسلامی هشدار دادهاند. این نهادها هشدار میدهند که اعترافاتی که در شرایط شکنجه و فشار به دست آمده باشند، از اعتبار حقوقی برخوردار نیستند و نمیتوان آنها را مبنای صدور احکام قضایی قرار داد.
به گزارش قوه قضاییه جمهوری اسلامی، علت تامه فوت سلمان امیراحمدی، خونریزی مغزی به علت اصابت گلولههای ساچمهای بوده است. با این همه تناقضات درباره نحوه کشته شدن این نیروی بسیج همچنان بر سر جای خود است.
پس از اعدام عارف خوشکار، برخی گزارشهای کاربران در شبکههای اجتماعی از اظهارات ضدونقیض آشنایان و نزدیکان بسیجی کشتهشده، سلمان امیراحمدی، خبر میداد. در ویدیویی که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شده، سه روایت متفاوت از سوی نزدیکان او در کنار یکدیگر قرار گرفته است. در یکی از این روایتها گفته میشود که سلمان امیراحمدی از روی بلندی هدف قرار گرفته است. در روایت دیگری، فردی میگوید: «یک نفر پشت سر ما روی پشتبام نشست و از فاصله نزدیک شلیک کرد.» در روایت سوم نیز ادعا میشود که سلمان امیراحمدی روی پشتبام بوده و فردی از خانه روبهرو «با شاتگان به صورت او» شلیک کرده است.
سازمان حقوق بشر ایران پس از اعدام عارف خوشکار اعلام کرد نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی با اعمال فشار بر خانوادههای کشتهشدگان نیروهای مسلح و سوق دادن پرونده به سمت «قصاص نفس»، «تلاش میکنند تا از بار فشارهای بینالمللی در خصوص اعدامهای سیاسی بکاهند و همزمان فضای رعب و وحشت را در جامعه حفظ کنند.»
اعدام عارف خوشکار در شرایطی انجام شد که اجرای احکام اعدام علیه معترضان بازداشتشده همچنان ادامه دارد. فعالان کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» که از تیرماه ۱۴۰۲ در زندانهای مختلف ایران آغاز شده است، پس از اعدام عارف خوشکار، اعلام کردند «یاد تمامی زندانیان اعدام شده را، به ویژه آنان که برای آزادی و مبارزه با دیکتاتوری خودکامه جانشان را فدا کردند» گرامی میدارند.
این فعالان تاکید کردند که عارف خوشکار و سه معترض دیماه که تقریبا همزمان با او اعدام شدند، محمد امینی دهاقانی، عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی، «همچون بسیاری دیگر از زندانیان سیاسی محکوم به اعدام، در یک دادرسی ناعادلانه محاکمه و اعدام شدند».