امیرحسین صفری حسینآبادی، ۲۸ ساله و از معترضان دیماه در اصفهان، سحرگاه ۶ مرداد ۱۴۰۵ اعدام شد. او در ارتباط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ در اصفهان بازداشت شده بود و در پرونده موسوم به «میدان علیخانی» به اعدام محکوم شد. جمهوری اسلامی میگوید در اعتراضات ۱۸ دی در میدان علیخانی در اصفهان چهار تن از نیروهای امنیتی به دست معترضان کشته شدند.
در پرونده «میدان علیخانی» شواهد و روایتهایی درباره شکنجه شدید روانی و جسمی بازداشتشدگان، اخذ اعترافات اجباری علیه خود و دیگران و محرومیت بازداشتشدگان از دسترسی موثر به وکیل و امکان دفاع عادلانه مطرح است.
شب پیش از اعدام امیرحسین صفری حسینآبادی، خبر نصب داربستها در میدان علیخانی اصفهان منتشر شد؛ خبری که نشان میداد قرار است اعدامهای صبح روز بعد در ملاءعام انجام شوند. خیلی زود، نام امیرحسین صفری حسینآبادی و ابوالفضل سپاهی بهعنوان دو زندانی سیاسی که جانشان به ساعتهای پیشرو گره خورده بود، مطرح شد.
همزمان، شمار قابلتوجهی از مردم اصفهان برای اعتراض و جلوگیری از اجرای اعدامها به خیابان آمدند و اطراف میدان را پر کردند. در ویدیوهای منتشرشده از آن شب، حضور نیروهای مسلح در محل دیده میشود. در یکی از این ویدیوها، ماموران با انداختن نور لیزر سبز روی معترضان، آنان را هدف قرار میدهند؛ روشی که در جریان اعتراضات دیماه نیز برای شناسایی و، بنا بر گزارشها، تیراندازی به معترضان به کار گرفته شده بود. در ویدیوی دیگری از آن شب نیز صدای تیراندازی شنیده میشود.
در یکی از ویدیوهای منتشرشده از آن شب صدای اذان صبح در پسزمینه شنیده میشود و همزمان صدای هو کردن معترضان به گوش میرسد. این ویدیو از آن جهت اهمیت دارد که اجرای احکام اعدام در ایران معمولا در سحرگاه و همزمان با اذان صبح انجام میشود. سازمان حقوق بشر ایران در گزارشی، با استناد به ویدیوها و گزارشهای غیررسمی، اعلام کرد که امیرحسین صفری و ابوالفضل سپاهی همزمان با اذان صبح، حدود ساعت ۳:۴۰ بامداد به وقت محلی، اعدام شدند. روزنامه همشهری نیز در خبری که ساعت ۵:۵۲ دقیقه صبح منتشر کرد، نوشت که اعدامها «دقایقی پیش» اجرا شدهاند.
اگرچه رسانههای داخلی، از جمله خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه و از منابع اصلی اخبار مربوط به اعدامهای اخیر، جزییات اجرای حکم را اعلام نکردهاند، روزنامه همشهری از اعدام این دو زندانی «با حضور مردم» خبر داد. خبرگزاری مهر نیز در گزارشی، از اعدام آنها «بهصورت علنی» خبر داد. به جز این دو رسانه داخلی، خبرگزاری حقوق بشری هرانا نیز اعلام کرد که بر اساس اطلاعات دریافتی، اعدامها در میدان علیخانی اصفهان اجرا شدهاند.
محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران درباره این اعدامها اعلام کرد که «جمهوری اسلامی با توسل دوباره به شیوه قرونوسطایی اعدام در ملاءعام، میکوشد تا با ایجاد رعب و وحشت در جامعه، مانع شکلگیری اعتراضات آینده شود.» او اعدام در ملاءعام را «شکلی بیرحمانه از ترور حکومتی» خواند که «جامعه جهانی نباید آن را تحمل کند».
محل دفن، «پنج ساعتی اصفهان»
بر اساس گزارشها، امیرحسین صفری حسینآبادی، اهل اصفهان، دارای معلولیت جسمی بود. منابع مختلف نوشتهاند که «او چند سال پیش در پی یک حادثه، توانایی استفاده از دست چپش را از دست داده بود.» فعالان و کاربران شبکههای اجتماعی، با اشاره به وضعیت جسمی او، اتهامات مطرحشده علیه او، از جمله حمل قداره و مشارکت در قتل، را با شرایط جسمیاش ناسازگار میدانند.
در گزارشهای محدودی که درباره زندگی امیرحسین صفری حسینآبادی منتشر شده، اطلاعاتی درباره شغل او وجود ندارد. با این حال، برخی منابع او را «تنها نانآور» خانواده معرفی کردهاند. در گزارشهای رسمی جمهوری اسلامی، نام پدر او ناصر ذکر شده است.
پیکر امیرحسین صفری حسینآبادی پس از اعدام، با دستور نهادهای امنیتی در اطراف شهرستان خور و بیابانک، در فاصلهای حدود پنج ساعت با خودرو از اصفهان، به خاک سپرده شد. در ویدیوهای منتشرشده از محل دفن، به نظر میرسد او در نقطهای بینامونشان، شبیه زمینی در میانه بیابان، دفن شده است.
این روشی است که جمهوری اسلامی از سالهای ابتدایی استقرار خود به کار گرفته است: آزار و شکنجه خانوادهها با تحویل ندادن پیکر اعدامشدگان پروندههای سیاسی، دفن آنها در گورهای بینامونشان یا انتقال پیکرها به مکانهای دورافتاده و غیرقابل دسترس.
روایت رسمی جمهوری اسلامی، نبود وکیل و استناد به اعترافات اجباری
به رغم گزارشهای حقوق بشری و اعتراضات مردمی علیه اعدام امیرحسین صفری حسینآبادی و ابوالفضل سپاهی بادجانی، مرکز رسانهای قوه قضاییه جمهوری اسلامی در روز اعدام آنها، اعدامها را «خواست مردم» معرفی کرد.
گزارشی که صداوسیما منتشر کرده و خبرگزاری میزان، نهاد رسانهای قوه قضاییه جمهوری اسلامی، نیز آن را بازنشر کرده است، امیرحسین صفری حسینآبادی را «مجرم سابقهدار» معرفی میکند؛ فردی که به گفته این گزارش، سابقه مشارکت در نگهداری مواد مخدر، مصرف مشروبات الکلی و مشارکت در سرقت داشته است. اما او در این گزارش دیده میشود که از میان این موارد، تنها بر این نکته تاکید میکند که «مصرف داشتم». اما مشخص نیست منظور او مصرف مواد مخدر است یا مشروبات الکلی. در عین حال، روشن نیست که اگر او سابقه مصرف مواد مخدر یا مشروبات الکلی داشته، این موارد چه ارتباطی با اتهامات مطرحشده علیه او داشته است و چرا در یک پرونده امنیتی علیه او ذکر شدهاند.
در این گزارش همچنین گفته میشود که او هنگام بازداشت «سلاح سرد از نوع قداره» به همراه داشته است. با این حال، هیچ جزئیاتی درباره محل و نحوه بازداشت او ارائه نمیشود.
امیرحسین صفری حسینآبادی در این فیلم اظهارات کوتاهی علیه خود بیان میکند. به نظر میرسد این اعترافات اجباری بخشی از یک ویدئوی تبلیغاتی حکومتی با عنوان «مستند شوک: آتشافروز» درباره اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ اصفهان بوده است که پیشتر پخش شده بوده است.
فعالان و نهادهای حقوق بشری، رسانههای حکومتی جمهوری اسلامی را بخشی از سازوکار امنیتی جمهوری اسلامی میدانند؛ سازوکاری که سابقهای طولانی در پخش اعترافات تلویزیونی از بازداشتشدگان سیاسی و امنیتی دارد. این اعترافات، به گفته نهادهای حقوق بشری، در شرایط غیرانسانی و تحت فشار و شکنجه روانی و جسمی گرفته میشوند و نهتنها اعتبار قضایی ندارند، بلکه خود سندی از ناعادلانه بودن روند دادرسی هستند.
خبرگزاری میزان، نهاد رسانهای قوه قضاییه جمهوری اسلامی، نیز در گزارش خود به اعترافات اجباری او اشاره میکند و ادعا میکند که امیرحسین صفری حسینآبادی «در اعترافات خود صراحتا اعلام کرده است» که «در جنایت فجیع آن شب مشارکت داشته است».
در گزارش قوه قضاییه، به جز «پوشاندن صورت با ماسک» و ادعای حمل «سلاح سرد»، اتهامی محوری نیز علیه امیرحسین صفری حسینآبادی مطرح شده است: ضربه زدن با قمه به یک مامور که در گزارش ادعا شده «هنوز زنده بوده است». با این حال، هیچ مستندی ارائه نشده است که نشان دهد، حتی در صورت صحت ادعای جمهوری اسلامی درباره وارد کردن این ضربات از سوی امیرحسین صفری حسینآبادی، این ضربات منجر به مرگ مامور شدهاند. اتهام دیگر مطرحشده علیه او در این گزارش، «رقصیدن روی پیکر یکی از ماموران است.»
در این گزارش، اگرچه ادعا شده است که وکیل در روند رسیدگی حضور داشته، هیچ اطلاعاتی درباره هویت وکیل یا محتوای دفاعیات او و امیرحسین صفری حسینآبادی ارایه نشده است.
در نهایت، قوه قضاییه اتهامات گستردهای را علیه امیرحسین صفری حسینآبادی و ابوالفضل سپاهی بادجانی، که همراه با او اعدام شد، مطرح میکند؛ از جمله عضویت در «گروههای باغی علیه امنیت ملی»، محاربه از طریق «کشیدن سلاح و ایجاد رعب و ناامنی»، افساد فیالارض از طریق «اقدام علیه تمامیت جسمانی افراد»، «اخلال شدید در نظم عمومی و امنیت کشور، تخریب و تحریق اموال عمومی با هدف اخلال در نظم و امنیت جامعه» و اقداماتی که، بنا بر ادعای قوه قضاییه، به کشته شدن چهار مامور نیروی انتظامی انجامیده است.
با این حال، گزارش مشخص نمیکند که کدامیک از این اتهامات متوجه امیرحسین صفری حسینآبادی بوده، چه شواهدی برای اثبات هر یک از آنها ارائه شده و نقش مشخص او در هر یک از اقدامات ادعایی چه بوده است.
هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر، اعلام کرده است که بر اساس اطلاعات دریافتی خود، روند رسیدگی به این پرونده که به صدور احکام اعدام منجر شد، با محدودیتهایی از جمله عدم دسترسی موثر وکیل به پرونده، برگزاری جلسات دادگاه بهصورت ویدئوکنفرانس، بیاطلاعی خانوادهها از جزئیات احکام و بیتوجهی دادگاه به شواهد دفاعی همراه بوده است.
این سازمان اعلام کرده است که با توجه به سابقه مستند نهادهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی در استفاده از اعترافات اجباری، شکنجه و سایر اشکال بدرفتاری در پروندههای امنیتی، نگرانیهای جدی نسبت به رعایت اصول دادرسی عادلانه و حقوق متهمان در این پرونده وجود دارد.
آنچه از پرونده «میدان علیخانی اصفهان» میدانیم
در پرونده موسوم به میدان علیخانی اصفهان، جمهوری اسلامی مدعی است چهار نفر از نیروهای انتظامی و بسیج به نامهای حسین رمضانی، محمد همتی، سیدعلی خشوعی، و ولیالله صفری در اعتراضات ۱۸ دیماه در میدان علیخانی در منطقه ملکشهر اصفهان به دست معترضان کشته شدند. رسانههای حکومتی اعلام کردهاند که «برای ۱۶ نفر در این پرونده کیفرخواست صادر شده است.»
منابع حقوق بشری میگویند در این پرونده، ۱۴ نفر از معترضان به اعدام محکوم شدهاند. در برخی موارد تعداد احکام اعدام ۱۲ مورد ذکر شده است. اسامی این ۱۲ نفر که به اطلاع و تایید نهادهای حقوق بشری رسیده این است: ابوالفضل سپاهی بادجانی، علیرضا سپاهی، علیرضا رئیسی، قائم حسینی، گلمحمد محمدی، امیرحسین صفری، امیرحسین ملکی، علی دشتی، امیرحسین ابراهیمی انالوجه، شروین باقریان، عرفان اسفندیاری، و ابوالفضل ابراهیمی.
تا لحظه نگارش این گزارش، به جز امیرحسین صفری حسینآبادی، عرفان اسفندیاری، گلمحمد محمدی، ابوالفضل سپاهی بادجانی و قائم حسینی هم اعدام شدهاند، و بقیه در معرض اعدام قریبالوقوع قرار دارند.