امید بهزاد، از سوی جمهوری اسلامی به جاسوسی برای اسرائیل متهم و در روز ۱۲ مرداد ۱۴۰۵ اعدام شد. سازمان حقوق بشری ههنگاو بر اساس جزییاتی که از پرونده او دریافت کرده است، خبر داده است که حکم امید بهزاد در زندان مرکزی ارومیه اجرا شده است. این سازمان میگوید که حکم اعدام امید بهزاد روز شنبه ۱۰ مرداد از سوی دیوان عالی کشور نقض شده بود با اینهمه، نهادهای امنیتی و قضایی بدون توجه به نقض حکم، او را اعدام کردند.
هیچ اطلاعات هویتی درباره امید بهزاد در گزارشهای رسمی جمهوری اسلامی نیست. حتی برخلاف رسم رایج خبرگزاری میزان وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی که نام پدر اعدامشدگان را ذکر میکند، نام پدر او منتشر نشده است. اما سازمان حقوق بشری ههنگاو میگوید امید بهزاد، ۲۱ ساله، مجرد، اهل ارومیه و دانشجوی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه بود و در اسفند ۱۴۰۴، چند روز پس از آغاز جنگ ۴۰ روزه، بازداشت شد. در روایت رسمی جمهوری اسلامی، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران بهعنوان نهاد بازداشتکننده او ذکر شده است. گفته شده است که او آخرین بار روز ۱۱ مرداد با خانواده ملاقات کرده بود.
بنا بر این گزارش، و به نقل از منابع آگاه، «تنها دلیل بازداشت و اتهامزنی امنیتی» علیه امید بهزاد، «استفاده از فیلترشکن و دسترسی به اینترنت در زمان قطعی سراسری اینترنت، و همچنین عضویت قبلی او در کانال تلگرامی شبکه ایران اینترنشنال» بوده است. به گزارش ههنگاو، خانواده امید بهزاد به امید «حل مسالمتآمیز پرونده» از اطلاعرسانی رسانهای خودداری کرده بودند.
روایت رسمی، اتهامات سنگین بدون امکان دفاع
در گزارشی که برنامه ۲۰:۳۰ صدا و سیمای جمهوری اسلامی از اعترافات اجباری امید بهزاد و پوریا صفوت، جوان دیگری که با اتهامات مشابه همزمان با او اعدام شد، به نمایش گذاشته است، مشخص است که فیلمبرداری در دو زمان و شاید مکان متفاوت انجام شده است. در بخشی از گزارش، او با لباس عادی جلوی دوربین است و در بخشی دیگر با لباس زندان است و به نظر میرسد محل فیلمبرداری داخل زندان باشد.
مشخص نیست این زندانی سیاسی تحت چه شرایطی در این گزارش اظهاراتی را علیه خود عنوان میکند. نهادهای حقوق بشری، برنامه ۲۰:۳۰ صدا و سیما را بخشی از سازوکار امنیتی جمهوری اسلامی میدانند که سابقهای طولانی در پخش اعترافات تلویزیونی بازداشتشدگان سیاسی و امنیتی دارد.
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، در گزارشی که پس از اعدام امید بهزاد منتشر کرد، مدعی شد که «بررسیهای فنی انجامشده بر روی تلفن همراه امید بهزاد نشان داد وی در جریان جنگ رمضان، بارها مختصات، موقعیت جغرافیایی و اطلاعات مربوط به مراکز نظامی، انتظامی و امنیتی را برای کانالهای وابسته به موساد ارسال کرده است». جنگ رمضان عنوانی است که در ادبیات رسانهای جمهوری اسلامی برای اشاره به جنگ ۴۰ روزه که از ۹ اسفند میان اسرائیل و آمریکا و ایران آغاز شد به کار گرفته میشود.
در ادامه گزارش میزان، جمهوری اسلامی امید بهزاد را متهم میکند که «از طریق نرمافزارهای موقعیتیاب مانند گوگلمپ» مختصات اماکن مختلف را روی نقشه پیدا و ارسال میکرده است. مشخص نیست نقشههای گوگل (گوگلمپز یا گوگلمپ) که یک سرویس نقشه و مسیریابی آنلاین است که توسط شرکت گوگل توسعه یافته و قابل دسترسی از سراسر جهان است چطور میتواند به عنوان ابزاری اختصاصی برای اتهامی سنگین مثل جاسوسی مطرح شود.
میزان همچنین مدعی است که افسر سازمان اطلاعات اسرائیل، موساد، به امید بهزاد اعلام کرده بود که «مختصات ارسالی پس از راستیآزمایی، بر اساس اولویت در «بانک اهداف» IDF (ارتش اسرائیل) قرار گرفته است.» این ادعا اما این پرسش را مطرح میکند که چگونه یک شهروند عادی، که دستکم در روایت منتشرشده نیز سابقه شغلی یا دسترسی اطلاعاتی حساسی به او نسبت داده نشده است، میتوانسته موقعیتهایی را برای حمله به ارتش یک کشور معرفی کند.
در نهایت امید بهزاد، به اتهام جاسوسی و همکاری اطلاعاتی با اسرائیل به مجازات اعدام محکوم شد. این در حالی است که اطلاعاتی درباره شعبه رسیدگیکننده به پرونده او، مدت نگهداری در بازداشتگاه خصوصا در سلول انفرادی و همچنین امکان دسترسی به وکیل و محتوای دفاعیات اطلاعاتی منتشر نشده است. حتی برخلاف بسیاری از دیگر گزارشهای میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، اساسا ادعا نشده است که وکیلی در این پرونده حضور داشته است.
سازمان حقوق بشر ایران میگوید که با اعدام امید بهزاد و پوریا صفوت، که همزمان با او با اتهامات مشابه اعدام شد، شمار اعدامشدگان با اتهام جاسوسی در سال ۲۰۲۶ به ۱۴ نفر رسید. از این تعداد، ۱۲ نفر با اتهام جاسوسی برای اسرائیل و ایالات متحده اعدام شدند و دو شهروند عراقی نیز با اتهام جاسوسی برای یک کشور عربی نامشخص. از مجموع این ۱۴ نفر، ۱۲ نفر پس از آغاز جنگ ۴۰ روزه در ۹ اسفند ۱۴۰۴ اعدام شدهاند.
در پی تصویب «قانون تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با رژیم صهیونیستی و دولتهای متخاصم علیه امنیت و منافع ملی»، دامنه جرائم مشمول مجازات اعدام در ایران بهطور چشمگیری افزایش یافته است. براساس این قانون، حتی اقداماتی مانند ارسال اطلاعات، تصاویر و ویدیو برای رسانههای خارجی، مجازات اعدام و مصادره اموال را در پی دارد.