رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز دوشنبه ۱۸ خرداد از رژیم ایران خواست «تعامل مجدد» با آژانس را از سر بگیرد تا بازرسیها در سایتهایی که آمریکا و اسرائیل یک سال پیش بمباران کردند از سر گرفته شود. همزمان، ایالات متحده در نشست شورای حکام آژانس پیشنویس قطعنامهای را در همین راستا پیگیری کرد.
جمهوری اسلامی همچنان آژانس بینالمللی انرژی اتمی را از سرنوشت سایتهای هستهای بمبارانشده و همچنین مواد هستهای ذخیرهشده در آنها، از جمله اورانیوم غنیشده نزدیک به سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای، بیاطلاع نگاه داشته است.
هرچند حملات هوایی تأسیسات غنیسازی اورانیوم را نابود کرده یا به شدت به آنها آسیب زدهاند، اما گمان میرود بخش زیادی از ذخایر اورانیوم با غنای بالا، از جمله مقداری اورانیوم با غنای تا ۶۰ درصد، که تنها یک گام با سطح ۹۰ درصدی مورد نیاز برای سلاح هستهای فاصله دارد، در این حملات سالم مانده باشد.
گروسی: کانال ارتباطی قطع شده است
گروسی در نخستین روز نشست فصلی شورای حکام ۳۵ عضوی آژانس گفت: «بسیار مهم است که دوباره تعامل را از سر بگیریم.»
او همچنین در بیانیهای کتبی به شورای حکام افزود: «از [رژیم] ایران میخواهم به شکلی سازنده با آژانس همکاری کند تا اجرای کامل و مؤثر پادمانها در ایران تسهیل شود.» منظور از پادمانها مجموعه اقداماتی است که شامل بازرسیهای آژانس نیز میشود.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی برخی بازرسیها را در سایتهایی که هدف بمباران قرار نگرفته بودند انجام داده است؛ اما در اسفند به دلیل نگرانیهای امنیتی ناشی از آغاز مجدد حملات نظامی، این بازرسیها را متوقف کرد. از آن زمان تاکنون آژانس تنها از نیروگاه اتمی بوشهر بازدید کرده است.
گروسی پس از سخنرانی در شورای حکام به خبرنگاران گفت: «تماسهای پراکندهای با وزیر امور خارجه و برخی دیگر از مقامات [جمهوری اسلامی] دارم، اما کانال ارتباطی اصلی قطع شده است.»
در همین حال، آمریکا با حمایت رسمی بریتانیا، فرانسه، و آلمان، تلاش میکند شورای حکام اواخر این هفته قطعنامهای را تصویب کند که جمهوری اسلامی را ملزم میکند «بدون تأخیر» اطلاعاتی دقیق درباره سایتهای بمبارانشده و ذخایر اورانیوم غنیشده خود ارائه دهد.
دیپلماتها میگویند این قطعنامه احتمالاً با اکثریتی قابل توجه تصویب خواهد شد؛ همانگونه که قطعنامه مشابهی در آبان ماه تصویب شده بود.
با این حال، این اقدام میتواند مذاکرات میان ایالات متحده و رژیم ایران را که با هدف تمدید آتشبس و فراهم کردن زمینه برای گفتوگوهای گستردهتر درباره موضوعاتی از جمله برنامه هستهای حمهوری اسلامی در جریان است، پیچیدهتر کند.
واکنش جمهوری اسلامی به شورای حکام
نمایندگی رژیم ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی در شبکه ایکس نوشت: «مسئولیت یک اقدام متخلفانه بینالمللی بر عهده عامل آن است و نمیتوان آن را به قربانی نسبت داد. شورای حکام نباید به ابزاری برای رفع مسئولیت کسانی تبدیل شود که این حملات را انجام دادهاند.» این بیانیه به پیشنویس قطعنامه و همچنین بمباران تأسیسات هستهای رژیم ایران توسط آمریکا اشاره کرد.
جمهوری اسلامی در گذشته نیز به قطعنامههای شورای حکام علیه خود واکنش تندی نشان داده، و معمولاً با گسترش فعالیتهای هستهای یا کاهش سطح همکاری با آژانس به آنها پاسخ داده است.
نمایندگی رژیم ایران افزود: «شورای حکام باید در مسیر پیش رو محتاط باشد. اجبار و تقابل به همکاری منجر نمیشود، بلکه چشمانداز دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک را تضعیف میکند.»
اسرائیل و رژیم ایران اواخر روز یکشنبه و همچنین روز دوشنبه حملات نظامی متقابلی علیه یکدیگر انجام دادند. این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده، خواستار آن شد که دو طرف «فوراً شلیک را متوقف کنند.»
آقای ترامپ روز یکشنبه پس از شلیک موشکهایی از ایران به سوی اسرائیل، در گفتوگو با روزنامه فایننشال تایمز گفت: «این موضوع هیچ تأثیری بر توافق [با رژیم ایران] نخواهد داشت.»