ابراهیم دولتآبادی نژاد، از بازداشتشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴، تنها شش روز پس از صدور حکم اعدام، در اردیبهشت ۱۴۰۵ اعدام شد. مقامهای جمهوری اسلامی خبر اجرای حکم را روز ۱۴ اردیبهشت اعلام کردند، اما منابع حقوق بشری میگویند او سحرگاه ۱۳ اردیبهشت به صورت مخفیانه در زندان وکیلآباد مشهد اعدام شده است.
بر اساس اطلاعیه ترحیمی که در شبکههای اجتماعی منتشر شد، به نظر میرسد پیکر ابراهیم دولتآبادی نژاد روز ۱۴ اردیبهشت در آرامستان بهشت رضا مشهد به خاک سپرده شده است.
برخلاف گزارشهای رسمی جمهوری اسلامی که اطلاعات هویتی محدودی از معترضان اعدامشده منتشر میکنند، سازمان حقوق بشری ههنگاو به نقل از منابع آگاه اعلام کرده است که ابراهیم دولتآبادی نژاد پدر دو فرزند ۹ و ۱۴ ساله بود.
بر اساس این گزارش، ایمان، فرزند ۱۴ ساله ابراهیم، همراه با دو برادر ابراهیم به نامهای وحید و اسماعیل در جریان اعتراضات دیماه بازداشت شده بودند. ههنگاو میگوید که مطلع شده است «ایمان اخیرا از کانون اصلاح و تربیت مشهد آزاد شده است و دو برادر ابراهیم در زندان وکیلآباد مشهد محبوس هستند.»
همچنین، در این گزارش گفته شده است که پدر ابراهیم دولتآبادی نژاد، علی، از مجروحان جنگ ۸ ساله ایران و عراق - که در ادبیات مرسوم جمهوری اسلامی «جانباز» نامیده میشوند - بود که دو سال پیش فوت شد.
ههنگاو خبر داده است که حکم اعدام این معترض روز ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ توسط قاضی غلامرضا اکبری مقدم در شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد به اتهام «محاربه» و «لیدری تظاهرات» صادر و تنها شش روز پس از ابلاغ، اجرا شد.
ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر «هرانا» در گزارشی با تمرکز بر وضعیت زندانیان سیاسی و امنیتی، به ویژه بازداشتشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴، تاکید کرده است که «فرایند رسیدگی به این پروندهها در مواردی با سرعتی فراتر از رویههای معمول پیش رفته، و فاصله میان بازداشت، صدور حکم و اجرای آن کاهش یافته است.»
دادبان، مرکز مشاوره و آموزش حقوقی ویژه کنشگران، نیز درباره اعدامهای بهار امسال از جمله اعدام ابراهیم دولتآبادینژاد نوشت که «تعداد بالای اعدام زندانیان سیاسی در بازه زمانی بسیار کوتاه، صرفا اعمال یک مجازات کیفری نیست، بلکه ابزاری برای اعمال کنترل اجتماعی است.» دادبان تاکید کرد که «تکرار سریع و گسترده این احکام، پیام روشنی به جامعه منتقل میکند: هزینه مخالفت میتواند مرگ باشد.»
روایت رسمی در غیاب سند و مدرک کافی
اعدام ابراهیم دولتآبادینژاد همزمان با مهدی رسولی و محمدرضا میری از دیگر بازداشتشدگان دی ۱۴۰۴ در مشهد اجرا شد.
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی اعلام کرد که ابراهیم دولتآبادینژاد از بابت اتهاماتی از جمله «اقدام عملیاتی» برای اسرائیل و آمریکا، «لیدری و هدایت» معترضان در منطقه طبرسی مشهد که «منجر به شهادت تعدادی از نیروهای تامین امنیت شد»، «انسداد مسیرهای عبور و مرور مردم»، «آتشسوزی و تخریب اموال عمومی و خصوصی» و «حضور مسلحانه» در اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی و «فعالیت علیه امنیت کشور» و «تهییج مردم در فضای مجازی» برای شرکت در اعتراضات به اعدام و مصادره اموال محکوم شد.
خبرگزاری میزان در حالی ابراهیم دولتآبادینژاد را «از لیدرهای اصلی اغتشاشات منطقه طبرسی مشهد» معرفی کرد و مدعی شد که او «منجر به شهادت تعدادی از نیروهای حافظ امنیت شد»، اتهام سنگین نقش داشتن در قتل چند نفر صرفا در حد ادعا باقی ماند، چرا که هیچ سند یا مستندی در تایید این ادعا ارائه نشد. حتی اطلاعاتی نظیر تعداد افرادی که ادعا میشود کشته شدهاند، منتشر نشده است. این ادعا صرفا به استفاده از عبارت مبهم «تعدادی» محدود ماند.
میزان همچنین مدعی است که ابراهیم دولتآبادینژاد «دارای سوابق متعدد از جمله ضرب و جرح، سرقت و تهدید بوده است»، اما برای این ادعا نیز هیچ سندی ارائه نکرده است. این خبرگزاری همچنین مدعی است که او با چاقو و باتوم به خیابان آمده و «حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ اغتشاشگر قمهبهدست» را با خود همراه کرده بود. به ادعای میزان، این اقدامات «منتهی به درگیری با ماموران تامین امنیت و شهادت تعدادی از حافظان امنیت، تخریب فروشگاهها و اموال عمومی و خصوصی، پایگاه بسیج و بانک شده است.» با این حال، میزان برای این ادعاها نیز هیچ سند یا جزئیات مستقلی که امکان راستیآزمایی آنها را فراهم کند، ارائه نکرده است.
در این گزارش گفته شده است که ابراهیم دولتآبادینژاد «در فضای مجازی اعلام کرده بود که ساعت ۲۰ به خیابان میآید و نیروهای تامین امنیت را نیز تهدید کرده بود که اگر یکی بزنی، ۲ تا میخوری». ویدیوهایی هم در گزارش برنامه ۲۰:۳۰ صدای و سیمای جمهوری اسلامی مورد استفاده قرار گرفتهاند، که احتمالا ویدیوهای ابراهیم دولتآبادینژاد در فضای مجازی هستند، ویدیوهایی که حضور او را در اعتراضات و دعوت او از دیگران برای پیوستن به تجمعات را نشان میدهند. شاید این ویدیوهای کوتاه تنها مستنداتی هستند که او در تجمعات حضور داشته است اما در این ویدیوها هیچ نشانهای از اعمال خشونت، بهویژه خشونتی که به قتل یا جراحت منجر شده باشد، دیده نمیشود.
این برنامه خبری همچنین بخشی از اعترافات ابراهیم دولتآبادینژاد علیه خود را پخش میکند. با این حال، شرایطی که این اعترافات در آن اخذ شدهاند، مشخص نیست. فعالان حقوق بشر بارها هشدار دادهاند که اعترافات اخذشده تحت فشار فاقد اعتبار بوده و نباید بهعنوان مدرک قابل اتکا تلقی شوند. با اینهمه آنچه از اعترافات ابراهیم دولتآبادینژاد در برنامه ۲۰:۳۰ منتشر شده، تنها یک جمله است: «چاقو دستم بود». هیچ توضیح یا جزئیات دیگری ارائه نمیشود و پس از این تک جمله گزارشگر صداوسیما روایت مورد نظر جمهوری اسلامی از وقایع را ادامه میدهد.
بنابراین آنچه به چشم میآید این است که تکجمله «چاقو دستم بود» از ابراهیم دولتآبادینژاد، نه سندی در تایید ادعاهای جمهوری اسلامی علیه او، بلکه صرفا قطعهای استفاده شده در روایتی که جمهوری اسلامی در تلاش برای ساختن و تثبیت آن است.
ناظران و نهادهای حقوق بشری، رسانههای حکومتی جمهوری اسلامی، از جمله برنامه ۲۰:۳۰، را بخشی از سازوکار امنیتی جمهوری اسلامی توصیف میکنند.
در نهایت، حکم اعدام ابراهیم دولتآبادینژاد در شرایطی با سرعت به اجرا گذاشته شد که با وجود اشاره خبرگزاری میزان به حضور وکیل در پرونده، هویت وکیل و همچنین اینکه او وکیل تعیینی بوده یا تسخیری، مشخص نشده است.
شماری از وکلای حقوق بشری در ایران طی ماههای اخیر نسبت به نقش برخی وکلای وابسته به قوه قضاییه در پروندههای سیاسی و امنیتی هشدار داده و گفتهاند حضور این وکلا، بهجای تضمین حق دفاع، در مواردی به تسریع روند صدور و اجرای احکام اعدام منجر شده است.