لینکهای قابل دسترسی

دوشنبه ۵ تیر ۱۳۹۶ ایران ۲۲:۰۵
با پول می توان خیلی چیزها خرید: جلال و شکوه، نفوذ، امنیت و حتی زمان. و چقدر غم انگیز است وقتی آدم ثروت داشته باشد اما آنچه را می خواهد بدست نیاورد. این وضعیت متمول ترین خانواده جهان یعنی آل سعود است.

نشریه اکونومیست می نویسد پادشاهی آل سعود در عربستان، ظرف سه سال گذشته بشکه های نفت به ارزش تقریبی یک تریلیون دلار را به بقیه جهان فروخته است و تولید ناخالص ملی به ارزش ۷۴۵ میلیارد دلار را انباشته کرده است. سرمایه گذاری در بخش های زیربنایی، صنعتی، بهداشت و درمان و آموزش تنها بخشی از نحوه هزینه کردن این سرمایه است. قرار است متروی ریاض با شش خط قطار تا سال ۲۰۱۸ افتتاح شود. این تنها یکی از چند پروژه حمل و نقل ریلی در عربستان است. این کشور قصد دارد علاوه بر سرمایه گذاری میلیاردی در بخش حمل و نقل هوایی، ۳۰ میلیارد دلار در سیستم حمل و نقل عمومی شهرهای جده و مکه و ۱۲ میلیارد دلار روی پروژه قطار سریع السیر از مکه به مدینه سرمایه بگذارد.

با تمام این گشاده دستی ها، انتظار این است که حال روحی ۳۰ میلیون جمعیت ساکن در عربستان سعودی (که یک سومشان کارگران خارجی و وابستگانشان هستند) خوب باشد، اما اینطور نیست. با وجود ساختمان های پرزرق و برق و دانشگاه ها و مراکز خرید نوساز، ساختار دولت زنگ زده است و با وجودی که مردم سعودی روز به روز بیشتر جهانی می شوند و حدود ۱۶۰ هزار دانشجوی سعودی با بورس دولتی در دانشگاه های خارجی مشغول به تحصیلند و بقیه معتاد به اینترنت هستند، اما مشکلات اجتماعی، سیاسی و مذهبی بیداد می کند.

یک دیپلمات در ریاض به اکونومیست می گوید: «دولت با پول مردم را خفه می کند، و وقتی این ترفند هم موثر نباشد به تهدید متوسل می شود. اینجا جایی نیست که مردمش احساس خوشبختی کنند. مردم اینجا در نحوه خرج کردن پول کشور رای ندارند و تنها شنونده اخبار فعالیت های غول های ثروت و قدرت هستند.»

علی رغم اختلاف فراوان میان محافظه کاران مذهبی و طبقه پیشروتر، هنوز در دو نقطه اشتراک وجود دارد: یکی این که الان زمان سوراخ کردن قایق نیست و خشونت های بهار عربی سعودی ها را در سکوت فروبرده. و دیگر این که رهبری کشور یکدست نیست. ملک عبدالله که دست کم ۹۰ سال دارد، در محاصره حلقه کوچکی از مشاوران و فرزندان است، ولیعهد سلمان ۸۳ ساله در یک طرف دیگر است و دیگر رقیبان جانشینی در سوی دیگر انتظار می کشند.

همسایگان و متحدان عربستان سعودی متنوعند. اکونومیست می گوید در سال های اخیر عربستان سعودی در عرصه سیاست خارجی خودمحور و ناپایدار عمل کرده و برخی موفقیت ها هم بدست آورده است. آل سعود، نگران از هواداران اخوان المسلمین در عربستان- که یکی از تهدیدهای بالقوه علیه قدرت این خانواده است- به شدت از سقوط دولت تحت الحمایه اخوان در مصر پشتیبانی کرد. مداخله پررنگ سعودی در بحرین نیز تنها قدرت نمایی خانواده حاکم آل سعود بود بر آنچه که «نفوذ خطرناک ایران در جنبش شیعیان بحرین» می نامید.

مقامات سعودی خود را از نظر نفوذ منطقه ای برتر از رقیبانی چون قطر و ایران می دانند. اما بحرین و مصر همچنان ناآرامند و به سعودی وابسته هستند. در عین حال تلاش سعودی برای نفوذ در دیگر کشورهای منطقه مثل عراق، سوریه و لبنان چندان خالی از دردسر نبوده. عربستان سعودی نتوانسته اراده و مهارت دیپلماتیک و یا حتی سرمایه گذاری مالی خود را با فعالیت های ایران در استفاده از بازوهایش در کشورهای فوق، برابر سازد. بدتر از همه، بازوهایی که بهشان روی کرد یا غیرقابل اتکا از آب درآمدند و یا به شکل مرگباری تندرو.

اکونومیست به نقل از دیپلمات خارجی که نامش را فاش نمی کند می گوید: «عربستان سعودی به سختی امور داخلی خودش را اداره می کند، بلندپروازی های منطقه ای که به جای خود.» مثلا فشار عربستان بر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج (فارس) در ماه دسامبر برای اتحاد سیاسی فورا از سوی عمان هدف حمله قرار گرفت. اقدامی که خیال دیگر اعضا را راحت کرد.

آمریکا، قویترین و قدیمی ترین متحد عربستان سعودی نیز دست رد به سینه این کشور زد هنگامی دولت اوباما فرصت حمله به سوریه و ساقط کردن بشار اسد را از دست داد، ریاض این را فرصتی طلایی می دانست که از دست رفت.
XS
SM
MD
LG