کانون حقوق بشر ایران روز یکشنبه ۱۰ خرداد ۱۴۰۵ با انتشار گزارشی از افزایش فشارها بر زندانیان در زندان اوین خبر داد و اعلام کرد که در ماههای اخیر مواردی از محرومیت درمانی، محدودیت تماس و ملاقات، انتقال به سلولهای انفرادی و برخوردهای خشونتآمیز با زندانیان گزارش شده است.
بر اساس این گزارش، شماری از زندانیان و منابع آگاه گفتهاند که برخی از مسئولان و عوامل اجرایی زندان اوین در اعمال فشار بر زندانیان، بهویژه زندانیان سیاسی و محکومان به اعدام، نقش داشتهاند.
در این گزارش از حسین یوسفی، که به عنوان معاون سلامت زندان اوین معرفی شده، به عنوان یکی از «چهرههای تأثیرگذار در ساختار مدیریتی» این زندان نام برده شده است. منابع منتشرکننده گزارش میگویند که او در تصمیمگیریهای مرتبط با انتقال زندانیان، محدودیتهای درمانی و انضباطی، و همچنین اعزام برخی محکومان به اعدام به سلولهای انفرادی و سپس زندان قزلحصار نقش داشته است.
این گزارش همچنین ادعاهایی را درباره فساد، سوءاستفاده از امکانات زندان، و گردش مواد مخدر در بخشهایی از زندان اوین مطرح کرده است. در این ارتباط از شماری از افراد از جمله مزدارانی، رئیس زندان؛ محمدی، رئیس سابق حفاظت و رئیس فعلی بخش مالی؛ سلیمانی، مدیر داخلی؛ فرهاد احمدوند؛ سعید قاسمی؛ هادی محمدی؛ نیری، دادیار ناظر زندان؛ و دو مأمور وزارت اطلاعات با نامهای مستعار «یاوری» و «مجد» نام برده شده است.
در بخش دیگری از این گزارش، از فردی با نام «یگانه»، مسئول واحد زنان زندان اوین، نیز به عنوان یکی از افراد دخیل در اجرای سیاستهای فشار علیه زندانیان زن یاد شده است.
منابع آگاه گفتهاند که محرومیت از خدمات دارویی و درمانی، محدودیت یا قطع ملاقاتهای حضوری، کاهش امکان تماس تلفنی، انتقالهای ناگهانی میان بندها و استفاده از سلول انفرادی، از جمله اقداماتی است که در ماههای اخیر علیه زندانیان افزایش یافته است.
به گفته این منابع، این اقدامات با هدف افزایش فشار روانی بر زندانیان و محدود کردن امکان اعتراض آنان به شرایط نگهداری انجام میشود.
در گزارش منتشرشده همچنین ادعا شده است که شبکههایی برای انتقال و توزیع مواد مخدر در بخشهایی از زندان اوین فعال هستند. نامهایی از جمله محمدی در حفاظت، محمودی رئیس اندرزگاه، سیدی معاون یوسفی، داروخانه و انباردارهای مواد در سالنهای ۲، ۳، ۴، ۵، و ۱۲ در ارتباط با این ادعاها مطرح شده است. منابع ارائهدهنده گزارش گفتهاند که جزئیات بیشتر درباره سازوکار این شبکه و افراد دخیل در آن در گزارشهای بعدی منتشر خواهد شد.
این ادعاها تاکنون بهطور مستقل از سوی منابع رسمی تأیید یا بررسی نشدهاند. مقامهای جمهوری اسلامی نیز همواره گزارشهای مربوط به نقض حقوق زندانیان را رد کرده یا آن را سیاسی خواندهاند.
فعالان حقوق بشر خواستار جمعآوری و انتشار مستندات مربوط به این اتهامات و ارائه آنها به رسانهها، نهادهای حقوق بشری و افکار عمومی شدهاند. آنان میگویند رسیدگی مستقل به گزارشهای مربوط به فساد، سوءاستفاده از قدرت، محرومیت درمانی و اعمال فشار بر زندانیان برای پاسخگو کردن عاملان نقض حقوق بشر ضروری است.
زندان اوین طی دهههای گذشته یکی از شناختهشدهترین زندانهای سیاسی ایران بوده است. بسیاری از زندانیان سیاسی، فعالان مدنی، روزنامهنگاران، مدافعان حقوق بشر و معترضان در این زندان نگهداری شدهاند و نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به وضعیت بهداشتی، محرومیت از درمان، استفاده از سلول انفرادی و فشارهای روانی در آن هشدار دادهاند.
انتشار گزارشهای تازه بار دیگر نگرانیها درباره وضعیت زندانیان در اوین و عملکرد مسئولان این زندان را افزایش داده است.