الیاس زینالدینی، حدود ۴۴ ساله، پس از حدود ۱۱ سال تحمل زندان، سحرگاه ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ اعدام شد. اما خبر اعدام او در رسانههای رسمی داخلی، از جمله خبرگزاری قوه قضاییه جمهوری اسلامی، منتشر نشده است و این میتواند به عنوان یکی از مصادیق انتشار محدود یا گزینشی اخبار اعدامها از سوی کانالهای رسمی جمهوری اسلامی در نظر گرفته شود.
خبر اجرای حکم اعدام زینالدینی با تاخیر به سازمانهای حقوق بشری رسید و نخستین بار توسط «حالوش» رسانهای شد. «حالوش» که به پوشش رویدادهای مرتبط با استان سیستان و بلوچستان و وضعیت اقلیتهای قومی و مذهبی در ایران میپردازد، روز هشتم خرداد امسال از اعدام او در زندان مرکزی زاهدان خبر داد.
الیاس زینالدینی، اهل شهرستان لاشار، به اتهام مشارکت در یک درگیری مسلحانه که گفته شده به کشته شدن یک نیروی نظامی انجامید، توسط نیروهای امنیتی در سال ۱۳۹۴ بازداشت شد. حکم اعدام این زندانی بلوچ که با اتهامات امنیتی مواجه بود، پس از سالها، بدون اطلاع قبلی به خانواده و بدون انجام آخرین ملاقات، اجرا شده است.
به گزارش سازمان حقوق بشر ایران، زینالدینی با اتهامات «محاربه» و «قتل عمد» یک نیروی انتظامی به اعدام و قصاص نفس محکوم شده بود. این سازمان همچنین میافزاید که به نظر میرسد حکم اعدام در نهایت بر اساس اتهام «محاربه» اجرا شده باشد. مشخص نیست که آیا الیاس زینالدینی در جریان روند دادرسی، به وکیل دسترسی داشته است یا خیر.
«حالوش» همچنین گزارش داده است که در بلوچستان، خانوادهها در بسیاری موارد پس از اجرای حکم یا حتی پس از دفن زندانی از اعدام مطلع میشوند؛ روندی که به گفته این مجموعه، فراتر از مجازات، فشار روانی مضاعفی بر خانوادهها وارد میکند.
ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، هرانا، نیز گزارش داده است که همزمان با افزایش تنشهای نظامی میان ایران، آمریکا و اسرائیل، روند صدور و اجرای احکام اعدام در پروندههای سیاسی و امنیتی افزایش یافته است.
درصد قابل توجه اعدامها در میان اقلیتهای ایران
بر اساس دادههای گردآوریشده توسط «گروه حقوق بشر بلوچستان»، در طول سال ۲۰۲۵ دستکم ۱۳۷ مورد اجرای حکم اعدام علیه زندانیان بلوچ در ۲۷ زندان مختلف در ایران ثبت شده که زندان زاهدان با ثبت ۳۴ مورد اعدام، بیشترین تعداد اجرای احکام را داشته است.
همچنین، سازمان حقوق بشری «شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان» اعلام کرده است که بر اساس آمار گردآوری شده توسط این نهاد، از ابتدای ۲۰۱۷ میلادی تا پایان ۲۰۲۵ (۱۳۹۶-۱۴۰۴)، دستکم ۷۶۶ شهروند بلوچ در زندانهای ایران اعدام شدهاند، و آن را نشانهای از «سهم بالای شهروندان بلوچ در اجرای احکام اعدام در ایران» توسط جمهوری اسلامی میداند.
سازمان حقوق بشر ایران نیز اعلام کرده است که اعدام زندانیان بلوچ در ایران با سهم جمعیتی این اقلیت «تناسب ندارد» و آمارها میتواند نشاندهنده وجود تبعیض در اجرای مجازات اعدام باشد. این سازمان در گزارشهای خود تاکید کرده است که اقلیتهای قومی، بهویژه بلوچها، درصد قابلتوجهی از اعدامشدگان در ایران را تشکیل میدهند.