جشنواره کن حکم حبس و مصادره اموال جعفر پناهی را محکوم کرد؛ درخواست اقدام فوری جامعه جهانی

جعفر پناهی

جشنواره فیلم کن با محکوم کردن صدور حکم پنج سال و یک ماه زندان و مصادره تمامی دارایی‌های جعفر پناهی، کارگردان سرشناس ایرانی و برنده نخل طلای این جشنواره، از جامعه بین‌المللی خواست برای جلوگیری از زندانی شدن او اقدام کند و محدودیت‌های اعمال‌شده علیه این فیلم‌ساز لغو شود.

جشنواره کن روز سه‌شنبه ۲۶ آبان در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که دادگاه انقلاب تهران جعفر پناهی را به پنج سال و یک ماه زندان و مصادره تمامی اموال محکوم کرده است. بر اساس این حکم، او همچنین به مدت دو سال از خروج از ایران و دو سال فعالیت در شبکه‌های اجتماعی محروم شده است.

در این بیانیه آمده است که پناهی پیش‌تر در سال ۱۴۰۴ نیز به یک سال زندان و دو سال ممنوعیت خروج از کشور محکوم شده بود و سومین پرونده قضایی مرتبط با فعالیت‌های فیلم‌سازی او همچنان در جریان است.

جشنواره کن با محکوم کردن آن چه «آزار و پیگرد قضایی» جعفر پناهی خواند، خواستار لغو تمامی محدودیت‌هایی شد که مانع سفر، فیلم‌سازی و بیان آزادانه دیدگاه‌های او می‌شوند.

در این بیانیه تأکید شده است که جعفر پناهی با وجود بازداشت‌ها، زندان، و فشارهای قضایی متعدد، همچنان به فعالیت هنری خود ادامه داده است.

جشنواره کن همچنین یادآوری کرده که این کارگردان ایرانی همواره از زندگی در تبعید خودداری کرده و معتقد بوده است که باید در کشورش بماند و آزادانه فیلم بسازد.

این جشنواره از هنرمندان، جشنواره‌های سینمایی و نهادهای فرهنگی سراسر جهان خواست با موضعی مشترک برای جلوگیری از زندانی شدن پناهی اقدام کنند.

در بخشی از بیانیه آمده است: «آزادی او فقط به یک فیلم‌ساز مربوط نمی‌شود، بلکه به حق تمامی هنرمندان برای اندیشیدن، خلق کردن، و بیان آزادانه دیدگاه‌های‌شان، بدون ترس از زندان، مربوط است.»

جشنواره کن در پایان تأکید کرد: «هیچ هنرمندی نباید به دلیل آثار، عقاید یا بیان دیدگاه‌های خود، در ایران یا هیچ جای دیگری زندانی شود.»

از صندلی خالی هیئت داوران تا دریافت نخل طلا

جشنواره کن در بیانیه خود با اشاره به سابقه طولانی حضور آثار جعفر پناهی در این رویداد سینمایی، یادآوری کرده است که او نخستین بار در سال ۱۳۷۴ با فیلم «بادکنک سفید» موفق به دریافت جایزه دوربین طلایی شد.

فیلم «طلای سرخ» ساخته او نیز در سال ۱۳۸۲ جایزه هیئت داوران بخش نوعی نگاه را دریافت کرد و فیلم «سه رخ» در سال ۱۳۹۷ برنده جایزه بهترین فیلمنامه جشنواره کن شد.

در سال ۱۳۸۹، هنگامی که پناهی برای عضویت در هیئت داوران جشنواره کن دعوت شده بود، به دلیل زندانی بودن در ایران نتوانست در این رویداد شرکت کند و صندلی او در مراسم افتتاحیه خالی ماند.

پانزده سال بعد، در سال ۱۴۰۴، جعفر پناهی با فیلم «یک تصادف ساده» موفق به دریافت نخل طلای جشنواره کن ۲۰۲۵ شد.

به گفته برگزارکنندگان جشنواره، این جایزه ادای احترام به کارنامه هنری او در دفاع از آزادی خلاقیت و آزادی بیان بود.

گزارش‌های آمریکا درباره سانسور و محدودیت هنرمندان در جمهوری اسلامی

وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا پیش‌تر در گزارش سالانه حقوق بشر خود درباره ایران در سال ۲۰۲۳، به محدودیت‌های گسترده جمهوری اسلامی بر فعالیت فیلم‌سازان و دیگر هنرمندان اشاره کرده بود.

بر اساس این گزارش، حکومت ایران بر تولید و نمایش آثار سینمایی، موسیقی، تئاتر و نمایشگاه‌های هنری نظارت می‌کند و آثاری را که مغایر با معیارهای مذهبی و فرهنگی خود تشخیص دهد، سانسور یا توقیف می‌کند.

وزارت امور خارجه آمریکا همچنین در گزارش حقوق بشر سال ۲۰۲۲ به بازداشت جعفر پناهی و محمد رسول‌اف، دو کارگردان ایرانی، اشاره کرده بود.

در گزارش حقوق بشر سال ۲۰۲۳ نیز تأکید شده است که حتی دریافت مجوزهای قانونی برای تولید فیلم، تضمینی برای نمایش آن در ایران نیست و مقام‌های جمهوری اسلامی می‌توانند از انتشار آثاری که پیش‌تر مجوز گرفته‌اند، جلوگیری کنند.

بیانیه تازه جشنواره کن در حالی منتشر شده است که جعفر پناهی پس از دریافت نخل طلای سال ۲۰۲۵، بار دیگر با حکم سنگین زندان و محدودیت‌های قضایی روبه‌رو شده و این جشنواره خواستار اقدام هماهنگ جامعه جهانی برای جلوگیری از زندانی شدن او شده است.