روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی نوشته جرد ملسین و حنا موسوی با عنوان «خرید قسطی مواد غذایی نشانه عمق بحران اقتصادی در ایران» مینویسد:
فروپاشی اقتصادی ایران که موجی از اعتراضها را در دی برانگیخت و تهدیدی برای بقای رژیم به شمار میرود، در حال تشدید است.
سرکوب شدید تظاهرات و تهدید مداخلهٔ نظامی آمریکا، ارزش پول ملی را بیش از پیش کاهش داده و زندگی روزمرهٔ میلیونها نفر را فلج کرده است.
در زمان آغاز اعتراضها در دی، تورم سالانهٔ مواد غذایی به ۷۲ درصد رسیده بود. مردم از افزایش سریع قیمت کالاهای اساسی مانند برنج، شیر، و سبزیجات خبر میدهند.
مردی بیست و چند ساله که اخیرا از بریتانیا برای دیدار خانواده به ایران سفر کرده بود، گفت که در طول یک ماه غیبتش قیمت برخی کالاها دو برابر شده است. او هنگام مرور یک اپلیکیشن خرید آنلاین متوجه پیشنهادی برای خرید ماست بهصورت اقساطی شد: «واقعاً تا این حد سقوط کردهایم؟»
افرادی که در داخل ایران یا پس از خروج در کشورهای همسایه با وال استریت ژورنال گفتوگو کردند، میگویند پس از سرکوب اعتراضهای سراسری در اوایل دی، به مشاغل اضافی روی آوردهاند، داراییهایشان را فروختهاند، و با تغییرات اساسی در زندگی خود دستوپنجه نرم میکنند.
تعمیق بحران اقتصادی در ایران
ایرانیان میگویند بیشتر مردم یا روز را به سختی میگذرانند یا به دنبال راهی برای ترک کشور هستند. کسانی که میکوشند پول خود را از بانکها خارج کنند، با محدودیتهایی روبهرو هستند که دسترسی به ارز خارجی را دشوار میکند.
عدنان مزارعی، پژوهشگر ارشد مؤسسهٔ پترسون برای اقتصاد بین الملل و معاون پیشین مدیرعامل صندوق بینالمللی پول، میگوید: «فضا، فضای انتظار و مشاهده است تا ببینند اگر حملهٔ آمریکا رخ دهد، اوضاع تا چه حد میتواند بدتر شود.»
او افزود: «این حس عمومی نااطمینانی به معنای کاهش سرمایهگذاری خواهد بود، حتی کمتر از آن چه انتظار میرفت. فشار بر نرخ ارز بیشتر شده است.»
صندوق بینالمللی پول سال گذشته پیشبینی کرده بود اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۶ کندترین نرخ رشد در خاورمیانه را خواهد داشد و تنها ۱ درصد رشد خواهد کرد. اکنون اقتصاددانان پیشبینی میکنند اقتصاد ایران وارد رکود شود.
با افزایش دوبارهٔ خشم عمومی، حکومت منابع کمتری برای مقابله با آشفتگی اقتصادی در اختیار دارد.
مسعود پزشکیان پیش از اعتراضهای دی مجموعهای از تغییرات از جمله حذف نرخ ارز ترجیحی برای واردات را ارائه کرد که عملاً یارانهٔ ۷۵ تا ۸۰ درصدی برخی کالاهای اساسی را حذف کرد.
ایران با وجود ثروت عظیم نفت و گاز با بحران شدید آب و انرژی هم دستبهگریبان است.
در همین حال، آمریکا با تشدید تحریمها و تهدید به اعمال تعرفه علیه کشورهایی که با ایران تجارت میکنند، فشار اقتصادی را افزایش داده است.
*نظرات و دیدگاههای مطرح شده در این مقاله الزاما بازتابدهنده موضع صدای آمریکا نیست