محمدرضا رئوف شیبانی، سفیر جمهوری اسلامی در بیروت، که به تازگی از سوی وزارت خزانهداری آمریکا تحریم شده است، نقش کلیدی در پیشبرد سیاستهای مداخلهجویانه حکومت ایران در لبنان داشته است.
آمریکا روز چهارشنبه ۳۱ اردیبهشت اعلام کرد واشنگتن ۹ نفر از جمله رئوف شیبانی را به دلیل حمایت از «حزبالله» و کمک به تضعیف حاکمیت دولت لبنان تحریم کرده است.
تامى پیگت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در بیانیهای گفت افراد تحریمشده، با حمایت از حزبالله «دستورکار مخرب جمهوری اسلامی ایران در لبنان» را پیش برده و مانع صلح، ثبات، و بازسازی این کشور شدهاند.
در این بیانیه آمده است که حزبالله همچنان به فعالیتهای «تروریستی» و حفظ سلاحهای خود ادامه میدهد، و همین مساله مانع از آن شده که دولت لبنان بتواند امنیت، ثبات، و رفاه مورد انتظار مردم این کشور را فراهم کند.
در واکنش به این اقدام آمریکا، وزارت خارجه جمهوری اسلامی روز جمعه در بیانیهای تحریمهای جدید را «غیرقانونی و ناموجه» و «بیاعتنایی هیئت حاکمه آمریکا به اصول مسلم حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل متحد» خواند.
محمدرضا رئوف شیبانی کیست؟
محمدرضا رئوفشیبانی، پس از پایان مأموریت مجتبی امانی، سفیر پیشین جمهوری اسلامی در بیروت، جایگزین او شد.
مأموریت امانی در دورهای بود که عملیات خیرهکننده انفجار پیچرها علیه اعضای حزبالله اجرا شد و امانی نیز یکی از مجروحان این عملیات بود.
رئوف شیبانی پیش از اعزام به بیروت، سوابقی سفارتخانههای جمهوری اسلامی در سوریه، تونس و لیبی داشت و از مهر ۱۴۰۳، نماینده ویژه وزیر خارجه جمهوری اسلامی در خاورمیانه شد.
کاردار در قبرس، رئیس دفتر حفاظت منافع در مصر، سفیر جمهوری اسلامی در بیروت در دوران جنگ ۳۳ روزه، معاون خاورمیانه و مشترک المنافع وزارت خارجه، از دیگر سمتهای رئوف شیبانی در دوران فعالیتش در وزارت خارجه بوده است.
او همچنین به عنوان «پژوهشگر ارشد» در مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت خارجه جمهوری اسلامی بوده است.
این دیپلمات جمهوری اسلامی پیش از این و طی سالهای ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۸ سفیر ایران در لبنان بوده است و حضورش در سوریه به عنوان سفیر نیز پنج سال طول کشید.
او در زمانی در سوریه سفیر بود که جمهوری اسلامی از حکومت بشار اسد برای مبارزه با مخالفانش حمایت میکرد.
رئوف شيبانی، در زمانی که معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی بود نیز از نخستوزیری نوری المالكی در عراق، چهرهای که به جمهوری اسلامی نزدیک است، حمایت میکرد.
چرا «عنصر نامطلوب» در لبنان است؟
اما جنجالها در مورد رئوف شیبانی زمانی بالا گرفت که دولت لبنان روز سهشنبه ۴ فروردین امسال او را «عنصر نامطلوب» اعلام کرد و تا چند روز به او فرصت داد لبنان را ترک کند.
لبنان همچنین اواسط اسفند دستور خروج دهها تبعه ایرانی دیگر، از جمله دیپلماتهای جمهوری اسلامی، را صادر کرده بود و پس از عربستان سعودی، امارات متحده عربی، و قطر، چهارمین کشور عربی شد که از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی دیپلماتهای رژیم ایران را اخراج کرد.
گیدئون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، روز سهشنبه ۴ فروردین در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس از تصمیم لبنان برای اخراج سفیر جمهوری اسلامی در لبنان استقبال کرد و این اقدام را «موجه و ضروری» در برابر حکومتی دانست که مسئول نقض حاکمیت لبنان، اشغال غیرمستقیم آن از طریق حزبالله، و «کشاندن آن به جنگ» است.
او ادامه داد: «ما از دولت لبنان میخواهیم که اقدامات عملی و معناداری علیه حزبالله اتخاذ کند، حزبی که نمایندگانش هنوز به عنوان وزیر در دولت لبنان حضور دارند.»
با این حال، جمهوری اسلامی این اقدام را نپذیرفت و اعلام کرد که رئوف شيبانی همچنان در بیروت به فعالیت خود ادامه میدهد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد شیبانی همچنان در بیروت حضور دارد و به کار خود ادامه میدهد. او گفت: «سفیر ایران با توجه به مباحثی که توسط جهات ذیربط لبنانی مطرح شد و جمعبندی که صورت گرفت، به کار خود به عنوان سفیر در بیروت ادامه خواهد داد و کماکان در آنجا حضور دارد.»
چرا لبنان به دیپلماتهای جمهوری اسلامی مظنون است؟
حساسیتها در مورد مقامهای دیپلماتیک جمهوری اسلامی در شرایطی است که پیشتر فاکسنیوز با افشای نامهای کمسابقه از دولت لبنان به سازمان ملل گزارش داد که بیروت، در بحبوحه درگیریهای نظامی اخیر در منطقه، جمهوری اسلامی را به کشاندن لبنان به جنگ، دخالت آشکار در امور داخلی این کشور، سوءاستفاده از مصونیت دیپلماتیک، و انتقال «تروریستهای سپاه» در پوشش فعالیت دیپلماتیک متهم کرده است.
در این نامه، که تاریخ آن ۲۱ آوریل اعلام شده و از سوی احمد عرفه، نماینده دائم لبنان در سازمان ملل، ارسال شده است، دولت لبنان میگوید جمهوری اسلامی نیروهای سپاه پاسداران را «در پوشش فعالیت دیپلماتیک» وارد خاک لبنان کرده و این اقدام نقض کنوانسیون وین درباره روابط دیپلماتیک است.
تنش میان لبنان و جمهوری اسلامی پیشتر نیز به ویژه در جریان سفر مقامهای جمهوری اسلامی به بیروت آشکار شده بود.
در آبان ۱۴۰۳، رسانههای لبنانی گزارش دادند هیئت همراه و تیم امنیتی علی لاریجانی هنگام ورود به فرودگاه بیروت با دستور بازرسی دقیق روبهرو شدند و پس از مخالفت بازرسی با استناد به مصونیت دیپلماتیک، مسیرهای منتهی به سالن ویژه فرودگاه بسته شد.
منابع جمهوری اسلامی این گزارشها را تکذیب کردند، اما رسانههای لبنانی نوشتند ماجرا پس از بازرسی چمدانها پایان یافت.
در موردی دیگر، یوسف رجی، وزیر خارجه لبنان، دعوت عباس عراقچی برای سفر به تهران را نپذیرفت و پیشنهاد کرد گفتوگوهای دو کشور در یک کشور ثالث بیطرف انجام شود؛ موضعی که نشانه دیگری از احتیاط بیروت در مدیریت رابطه با تهران ارزیابی شد.