جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری ایالات متحده، پس از پایان دوری از مذاکرات مقامهای آمریکایی و جمهوری اسلامی در سوئیس، از «پیشرفت قابل توجه» در چند محور، از جمله باز ماندن تنگه هرمز، نظارت بر آتشبسهای منطقهای و ازسرگیری بازرسیهای هستهای در ایران خبر داد.
ونس روز دوشنبه ۱ تیر ۱۴۰۵، پیش از بازگشت به آمریکا، به خبرنگاران گفت مذاکرات دو روز گذشته «پایه خوبی» برای دستیابی به یک توافق نهایی ایجاد کرده است، اما تأکید کرد که هنوز کار زیادی باقی مانده و گفتوگوهای فنی در روزها و هفتههای آینده ادامه خواهد یافت.
به گفته معاون رئیسجمهوری آمریکا، دو طرف سازوکاری ایجاد کردهاند تا اطمینان حاصل شود تنگه هرمز نهتنها باز میشود، بلکه باز میماند. او گفت ازسرگیری رفتوآمد نفتکشها از این آبراه راهبردی میتواند به کاهش قیمت جهانی نفت و قیمت بنزین در آمریکا کمک کند.
ونس همچنین گفت در مذاکرات سوئیس سازوکاری برای مدیریت آتشبسهای منطقهای و جلوگیری از تشدید درگیریها ایجاد شده است. قطر و پاکستان، میانجیان مذاکرات، از تشکیل یک «مرکز رفع تنش» برای کمک به اجرای آتشبس در لبنان خبر دادهاند.
معاون رئیسجمهوری آمریکا همچنین اعلام کرد جمهوری اسلامی پذیرفته است بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی بار دیگر وارد ایران شوند.
او این موضوع را «نقطه عطفی مهم» توصیف کرد و گفت هماهنگی میان آمریکا، ایران و آژانس ممکن است از همین هفته آغاز شود. با این حال، مقامهای جمهوری اسلامی هنوز این توافق را رسماً تأیید نکردهاند و جزئیات مربوط به مراکز مورد بازرسی و سطح دسترسی بازرسان نیز اعلام نشده است.
ونس در پاسخ به پرسشی درباره میزان اعتماد واشنگتن به تعهدات تهران گفت دولت دونالد ترامپ اقدامات عملی جمهوری اسلامی را ملاک قرار خواهد داد، نه اظهارات مقامهای آن.
او گفت: «مسئله این نیست که به کسی اعتماد داریم یا نه. ما به اقدام اعتماد میکنیم. رئیسجمهوری از ما خواسته است آنچه را انجام میدهند را راستیآزمایی کنیم و کمتر بر آنچه میگویند تمرکز داشته باشیم.»
ونس همچنین از مذاکرات با قطر برای ایجاد یک سازوکار نظارتی بر نحوه استفاده از داراییهای مسدودشده ایران خبر داد.
به گفته او، هیچ پولی هنوز آزاد نشده است، اما یکی از گزینههای مطرحشده این است که جمهوری اسلامی بتواند با استفاده از بخشی از این داراییها و تحت نظارت قطر، محصولات کشاورزی آمریکا، از جمله سویا، ذرت و گندم خریداری کند.
ونس گفت چنین ترتیبی میتواند هم به سود کشاورزان آمریکایی و هم مردم ایران باشد. او تأکید کرد در صورت حاصل نشدن پیشرفت در مذاکرات، این منابع نیز در دسترس جمهوری اسلامی قرار نخواهد گرفت.
معاون رئیسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از سخنانش به گزارشها و تصاویر مربوط به خودداری عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، از دست دادن با او اشاره کرد.
ونس گفت رفتار مقامهای جمهوری اسلامی در جریان مذاکرات گاه برای مذاکرهکنندگان آمریکایی «گیجکننده» بوده است. او افزود گزارشهایی در شبکههای اجتماعی منتشر شده بود که هیئت ایرانی قصد ترک مذاکرات را دارد، اما گفتوگوها ساعتها پس از انتشار آن گزارشها همچنان ادامه داشت.
او هشدار داد که پیامها و گزارشهای منتشرشده از سوی مقامها و رسانههای وابسته به جمهوری اسلامی در شبکههای اجتماعی ممکن است گمراهکننده باشد.
مذاکرات در بورگناشتاک سوئیس با میانجیگری قطر و پاکستان برگزار شد. مقامهای ارشد آمریکایی و ایرانی محل مذاکرات را ترک کردهاند، اما تیمهای فنی دو طرف برای ادامه گفتوگوها در سوئیس باقی ماندهاند.
ونس گفت مذاکرات اخیر هنوز به معنای دستیابی به توافق نهایی نیست، اما افزود: «ما هنوز خانه را نساختهایم، ولی شالوده موفقی برای رسیدن به نتیجهای خوب ایجاد کردهایم.»