در دو روز گذشته، همزمان با آغاز نیمسال تحصیلی و چهلم جانباختگان اعتراضات دیماه، دهها ویدیو و گزارش از برگزاری تجمعهای گسترده و هماهنگ در دانشگاههای ایران منتشر شده است.
دانشگاههای تهران، امیرکبیر، صنعتی شریف، شهید بهشتی، خواجه نصیر، و همچنین دانشگاه علوم پزشکی مشهد از جمله کانونهای اصلی این اعتراضها بودهاند و در برخی موارد، تجمعها با حمله نیروهای بسیج دانشجویی و لباسشخصی به خشونت کشیده شده است.
دانشگاههای تهران و شریف در خط مقدم
ویدیوها نشان میدهد که محوطه دانشگاه صنعتی شریف و امیرکبیر در تهران به صحنه تجمعهای پرشماری تبدیل شده که دانشجویان در آنها شعارهای تند ضدحکومتی سر دادهاند. در گزارشها آمده است که در دانشگاه شریف بین دانشجویان معترض و نیروهای بسیج و گروههای نزدیک به حاکمیت درگیری رخ داده و دستکم چند دانشجو در این درگیریها زخمی یا بازداشت شدهاند.
در ویدیوهای منتشرشده، دانشجویان با پوشیدن لباسهای تیره و برگزاری تحصنهای ساکت، ناگهان سکوت را با شعارهای هماهنگ میشکنند و با حلقهزدن در حیاط و راهروهای دانشگاه، تجمع را گسترش میدهند. برخی انجمنهای دانشجویی پیشاپیش، برگزاری این تجمعها را با فراخوانهایی در شبکههای اجتماعی و کانالهای داخلی اعلام کرده بودند.
دانشگاه مشهد و دیگر شهرها
گزارشها حاکی است که دانشگاه علوم پزشکی مشهد و چند دانشگاه دیگر در این شهر نیز شاهد تجمعهای اعتراضی بودهاند و دانشجویان با بهدست گرفتن پلاکاردهایی در حمایت از خانوادههای جانباختگان و بازداشتشدگان، علیه رهبر جمهوری اسلامی و کلیت ساختار حاکم شعار سر دادهاند. این تجمعها همزمان با مراسم یادبود کشتهشدگان اعتراضات دی و بر بستر نارضایتی تشدیدشده از وضعیت سیاسی و اقتصادی کشور شکل گرفته است.
در برخی گزارشها همچنین به تجمعهایی در شهرهای دیگر، از جمله آبدانان در استان ایلام، اشاره شده که در پی بازداشت یک معلم و با همراهی مردم و دانشآموزان برگزار شده و شعارهای ضدحکومتی در آن سر داده شده است. این همزمانی، تصویر یک موج اعتراضی گستردهتر را فراتر از دیوارهای دانشگاهها ترسیم میکند.
شعارها؛ از اعتراض به ولایت فقیه تا مطالبه آزادی
شعارهای سر داده شده در این تجمعها، طیفی از مطالبات سیاسی و اجتماعی را بازتاب میدهد که در سالهای اخیر در خیابانها نیز شنیده شده بود. در بسیاری از ویدیوها، دانشجویان با صدای بلند شعارهایی مانند «آزادی، آزادی»، «تا آخوند کفن نشود، این وطن وطن نشود»، «میجنگیم، میمیریم، ایران رو پس میگیریم»، «خامنهای ضحاک، میکشیمت زیر خاک»، «مرگ بر خامنهای»، «امسال سال خونه، سید علی سرنگونه»، «این همه سال جنایت، مرگ بر این ولایت»، «مرگ بر دیکتاتور»، و «زن، زندگی، آزادی» میدهند.
همچنین شعارهای اعتراضی علیه نهادهای سرکوب و امنیتی، از جمله سپاه و بسیج، بخش ثابت صداهای شنیدهشده در این تجمعها است.
واکنش حاکمیت و حضور نیروهای بسیج
رسانههای نزدیک به حکومت، از جمله خبرگزاریهای وابسته به نهادهای امنیتی و صداوسیما، تلاش کردهاند روایت دیگری از این تجمعها ارائه کنند و معترضان را «اغتشاشگر» یا «عوامل هدایتشده از خارج» معرفی کنند. گزارش این رسانهها از «دو تجمع» در دانشگاه شریف و «درگیری میان دو گروه» سخن میگوید و تلاش دارد نقش نیروهای بسیج در شروع خشونت را کمرنگ نشان دهد.
در ویدیوهایی که از داخل دانشگاه شریف و دیگر دانشگاهها منتشر شده، حضور پررنگ نیروهای بسیج دانشجویی و افراد نزدیک به حکومت با پرچم جمهوری اسلامی و سردادن شعار «اللهاکبر» و سایر شعارهای حکومتی دیده میشود که در مقابل شعارهای اعتراضی دانشجویان صفآرایی کردهاند.
گزارشهایی هم از ضرب و جرح دانشجویان، استفاده از اسپری فلفل و برخوردهای فیزیکی برای متفرق کردن تجمعها منتشر شده، هرچند آمار دقیقی از تعداد بازداشتیها و زخمیها تاکنون منتشر نشده است.
پیوند با اعتراضات دی و «انقلاب ملی»
بخش قابل توجهی از تجمعهای دو روز گذشته در دانشگاهها به مناسبت چهلم کشتهشدگان اعتراضات دی برگزار شده و در بیانیهها و شعارها، از آنان با عنوان «جانباختگان انقلاب ملی» یاد شده است. دانشجویان با روشن کردن شمع، نصب تصاویر جانباختگان و خواندن سرودهای اعتراضی، تلاش کردهاند یاد این قربانیان را زنده نگه دارند و پیوندی آشکار بین اعتراضات سراسری اخیر و موج تازه خیزش دانشجویی ایجاد کنند.
در بیانیههای منتشر شده توسط تشکلهای دانشجویی، بر ادامه اعتراض تا تحقق «آزادی، عدالت و پایان سرکوب» تأکید شده و دانشگاه به عنوان یکی از آخرین فضاهای باقیمانده برای بیان اعتراض و سازماندهی سیاسی معرفی شده است. از نگاه این بیانیهها، سرکوب خونین اعتراضات خیابانی، تنها تقابل حاکمیت با شهروندان را از خیابان به محیط دانشگاهها و دیگر فضاهای اجتماعی منتقل کرده است.