جعفر پناهی در یک فیلم کوتاه با نام «جنوب تهران» ظاهر شده است، فیلمی که کلبر مندونسا فیلیو، کارگردان برزیلی و سازنده فیلم تحسینشده «مأمور مخفی» ساخته است.
این فیلم که به زبان فارسی ساخته شده، در شصت و چهارمین دوره جشنواره نیویورک که از بیست و پنجم سپتامبر تا دوازدهم اکتبر(سوم تا بیستم مهر) برگزار خواهد شد، اولین نمایش جهانی خودش را تجربه میکند.
در سال ۲۰۲۵ پناهی و مندونسا فیلیو با فیلمهای «یک تصادف ساده» و «مأمور مخفی» که هر دو نامزد دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم بینالملل شدند، در جشنواره نیویورک حضور داشتند و این فیلم هشت دقیقهای در طول دوره برگزاری جشنواره در سال گذشته ساخته شده است.
جنوب تهران که توسط امیلی لسکلو تولید شده بر مبنای مکالمات این دو نفر درباره سینما و خاطرات پناهی شکل گرفته است. مندونسا فیلیو در این فیلم پناهی را در خیابانهای نیویورک تعقیب میکند و او در فضاهای شهری درباره آثار خودش توضیح میدهد و این که چطور در ایران تحت تعقیب قرار گرفته و به زندان رفته است.
این فیلم اولین اثر از مجموعهای است که این جشنواره با نام «ملاقاتهای جشنواره فیلم نیویورک» تولید خواهد کرد. در این برنامه هر ساله از یک فیلمساز دعوت خواهد شد تا در جشنواره شرکت کند و همزمان با آن یک فیلم کوتاه بسازد. بخشی از این فیلم یا تمامی آن باید در طول برگزاری جشنواره در نیویورک فیلمبرداری شود.
دنیس لیم، مدیر هنری جشنواره فیلم نیویورک میگوید: «جشنواره فیلم نیویورک بیش از هر چیز، محلی برای دیدار و تعامل است- میان فیلمسازان، تماشاگران، فیلمها و خود شهر. ما از هر فیلمسازی که ساخت این آثار به او سفارش داده شده دعوت میکنیم این روحیه را در اثرش به تصویر بکشد، در حالی که انتخاب موضوع و سبک را کاملاً به خود او میسپاریم. امیدواریم این فیلمها به ثبتهای ماندگاری از لحظات خودجوش و الهامبخشی تبدیل شوند که بخش مهمی از تجربه جشنواره را شکل میدهند و با گذشت زمان، آرشیوی تاریخی پدید آورند که از نظر اهمیت همطراز با مجموعه پوسترهای نمادین جشنواره باشد.»
پروژه ملاقاتهای جشنواره فیلم نیویورک از یک فیلم کوتاه چهار دقیقهای ساختهٔ اَنیس واردا با عنوان «پازولینی- آنیس واردا- نیویورک -۱۹۶۷» الهام گرفته است؛ فیلمی که زمانی ساخته شد که این دو فیلمساز افسانهای برای چهارمین دورهٔ جشنواره فیلم نیویورک در سال ۱۹۶۶ در این شهر حضور داشتند. واردا یک روز، هنگامی که او و پازولینی در میان جمعیتِ در منهتن قدم میزدند، دوربین شانزده میلیمتری خود را روی پازولینی متمرکز کرد. او بعدها این تصاویر را تدوین کرد. بخشهای این فیلم در سال ۲۰۲۱، پس از درگذشت واردا، کشف شد و نسخهٔ مرمتشدهٔ آن از آن زمان در نقاط مختلف به نمایش درآمده است.
مندونسا فیلیو فیلمساز برزیلی سال گذشته یکی از تحسین شدهترین فیلمهای سال را به نام خودش ثبت کرد: مأمور مخفی. فیلم داستان مردی را در سال ۱۹۷۷ در برزیل روایت میکند که برای نجات جانش باید بگریزد. فیلم که یادآور محله چینیها اثر کلاسیک رومن پولانسکی است، یک فیلم نوآر مدرن است که با جزئیات دقیقاش تماشاگر را با خود همراه میکند. او درباره اثر تازهاش با پناهی میگوید: «خیلی خوشحالم که فیلم بعدیام را دنیس لیم پیشنهاد داد؛ درست مثل اینکه یک چالش پیش رویم گذاشته باشد. من هم این چالش را پذیرفتم و سال گذشته در جشنواره فیلم نیویورک، همراه با جعفر پناهیِ دوستداشتنی، یک فیلم کوتاه ساختم. خوشحالم که امسال آن را در جشنواره بینالمللی فیلم نیویورک به نمایش میگذارم. ممنونم، دنیس.
پناهی در جلوی دوربین
جعفر پناهی فیلمساز ایرانی که جوایز متعددی از جمله نخل طلای جشنواره کن را در کارنامه دارد، در آثار سالهای اخیرش که همگی به شکل زیرزمینی ساخته شدهاند، غالباً در نقش خودش ظاهر شده است.
«این فیلم نیست» که در سال ۱۳۹۰ ساخته شده، اولین حضور پناهی در جلوی دوربین را رقم زد. فیلم عملاً حول و حوش شخصیت خود پناهی شکل گرفته و درباره وضعیت او، مشکلات فیلمسازی و فیلمنامهای که اجازه ساختش را ندارد حرف میزند.
در فیلم پرده (۱۳۹۱) هم باز پناهی در نقش خودش ظاهر شده و در تاکسی (۱۳۹۳) او در تمام فیلم در نقش راننده تاکسی حضور دارد.
در سه رخ (۱۳۹۷) باز پناهی را در نقش خودش میبینیم و بالاخره در خرس نیست (۱۴۰۱)، پناهی کاملاً خودش را در نقش کارگردان بازسازی میکند، کارگردانی که در روستایی نزدیک مرز ترکیه مستقر شده و از راه دور در حال کارگردانی یک فیلم داستانی است.