یک مقام ارشد ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی روز شنبه ۲۴ مرداد، ادعا کرد؛ سه خلبان ایرانی که در اثر سرنگونی دو فروند سوخو-۲۴ در قطر مفقود شده بودند، زندهاند و حدود شش ماه است که در اختیار نیروهای قطری قرار دارند.
ادعایی که با واکنش شدید قطر مواجه شد و بلافاصله توسط وزارت خارجه این کشور، قاطعانه از اساس رد شد. با این حال، جمهوری اسلامی بعد از تکذیبیه قطر، این بار از طریق سپاه پاسداران، روز یکشنبه ۲۵ مرداد این اظهارات را تکرار کرد و مدعی شد: «قطر از ورود کمیته جستجو برای تحقیق درباره سرنوشت خلبانان ایرانی سرپیچی میکند. اعضای این کمیته ماهها در انتظار اجازه دولت قطر برای سفر به آن کشور و انجام تحقیقات میدانی به سر میبرند.»
جدال جنگندههای اف ۱۵ با سوخوی ۲۴ در آسمان قطر
شبکه سیانان آمریکا به نقل از دو منبع که بر عملیات سرنگونی دو فروند سوخوی ۲۴ رژیم ایران در آسمان قطر اشراف داشتند، گزارش کرده است که با ورود جنگندههای سوخوی ۲۴ به آسمان قطر «در آن زمان، طرف قطری هشدار رادیویی صادر کرد اما هیچ پاسخی از دو جنگنده دریافت نکرد. با توجه به محدودیت زمانی و بر اساس پیامهای صادر شده و بیپاسخ ماندن آنها، این دو جنگنده به عنوان هواپیمای نظامی متخاصم طبقهبندی شدند.»
این دو منبع به سیانان گفتهاند: «بعد از آن، طرف قطری وارد مرحله اقدام شد و دو جنگنده اف ۱۵ به مصاف سوخوهای ۲۴ مهاجم فرستاد، و بلافاصله آنها را ساقط کردند.»
در این زمینه، ماجد انصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، درباره هدف قرار دادن دو سوخوی مهاجم جمهوری اسلامی گفت: «بعد از این که پاسخی از دو جنگنده مهاجم دریافت نشد، اقدامات لازم برای دفاع از کشورمان را انجام دادیم و قواعد درگیری را کاملا رعایت کردیم.»
او اضافه کرد: «جزئیات این عملیات را به شکل کامل از کانال رسمی در همان زمان، در اختیار طرف مقابل [جمهوری اسلامی] قرار دادیم.»
سخنگوی وزارت امور خارجه قطر درباره آغاز به کار فوری گروه نجات و جستجو بعد از سرنگونی جنگندهها، اظهار داشت: «این کشور وظیفه خود در جستجوی هرگونه اثری از خلبانان را به طور کامل انجام داده است و دولت قطر با طرف ایرانی تماس گرفته تا درباره تحویل جسد یافت شده یکی از خلبانان، مطابق با مفاد مربوط به حقوق بینالملل بشردوستانه هماهنگی و اقدام به عمل آورد.»
در این راستا، در بیانیهای که وزارت امور خارجه قطر در روز شنبه ۲۴ مرداد صادر کرد، درباره تحویل جسد یافت شده خلبان ایرانی «هیچگونه همکاری از سوی جمهوری اسلامی مشاهده نشده است.»
تحلیل رسانههای عربی درباره ادعای جدید جمهوری اسلامی
در افکار عمومی و تحلیلهای رسانهای جهان عرب، چهار دسته استدلال برای ادعای جدید جمهوری اسلامی در حمله به دولت قطر در موضوع خلبانان مفقود ایرانی وجود دارد:
۱. استدلال اول این است که چون جمهوری اسلامی نمیتواند در موضوع خلبانان ناپدید شده ایالات متحده را تحت فشار قرار دهد، لذا فشارهای خود را بر دولت قطر - یعنی طرف ضعیفتر در این معادله - متمرکز کرده است. این استدلال میگوید، جمهوری اسلامی امیدوار است این فشارها را بهطور غیرمستقیم به آمریکا منتقل کند.
۲. استدلال دوم بر این نکته استوار شده است که قطر به همراه پاکستان در حال تلاش برای باز کردن گره مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی و مهیا ساختن زمینه لازم برای اجرای کامل «توافق اسلامآباد» است.
کسانی که ترتیب حمله به قطر را با موضوع خلبانان مفقود ایرانی، در داخل ایران تدارک دیدند، کسانی هستند که تمایلی به ایفای نقش از سوی قطر در حل مشکل آمریکا و جمهوری اسلامی ندارند، یا بطور کل اعتقادی به راهحل سیاسی ندارند و مایلند همین وضع رویارویی موجود میان آمریکا و جمهوری اسلامی ادامه یابد.
۳. اما استدلال سوم به این مسأله اشاره دارد که فشار بر قطر، میتواند راهی برای آزاد کردن پولهای بلوکه شده ایران در این کشور باز کند. مذاکره درباره آزاد کردن این اموال، در اردبیهشت گذشته به مراحل پیشرفتهای رسید، اما به دلیل عقیم ماندن اجرای «توافق اسلامآباد»، موضوع آزاد کردن اموال بلوکهشده ایرانی در قطر مسکوت ماند.
این استدلال میگوید که فشارهای جدید جمهوری اسلامی در موضوع خلبانان، ابزار جدیدی است که رژیم ایران، از طریق آن تلاش میکند دولت قطر را وادار سازد تا رژیم تحریمهای ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی را نادیده بگیرد، و این پولها را آزاد کند.
۴. استدلال آخر هم بر این موضوع متمرکز شده که اکنون جدال سختی میان تندروها و عملگرایان در داخل نظام جمهوری اسلامی بر سر اداره بحران فعلی شکل گرفته است. مطرح ساختن موضوع خلبانان مفقود شده، میتواند در این نبرد جاری، به تندروها کمک کند که از طریق حمله به کشور قطر، سیاست خارجی امروز جمهوری اسلامی را بیشتر در دست بگیرند، و عملگرایان را به عقبنشینی در مواضع خود وادارند.
فارغ از هر استدلالی، مسئول اول و آخر آن چه بر سر این خلبانان آمده، نظام جمهوری اسلامی است. به عبارت دیگر، این مقامات رژیم جمهوری اسلامی هستند که باید درباره اعزام سوخوهای مهاجم به کشور دیگری که هیچ جنگی با ایران ندارد، و نیز سرنگونی دو جنگنده جمهوری اسلامی در نخستین رویارویی با دیوار پدافند هوایی آن کشور، در برابر ملت ایران پاسخگو باشند.
* نظرات و دیدگاههای مطرح شده در این مقاله الزاما بازتابدهنده موضع صدای آمریکا نیست.