آروین خیرخواهان، از معترضان جوان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ در شاهرود، روز ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ اعدام شد. بنا بر گزارشها، تنها شش ماه تا بیستسالگیاش باقی مانده بود. سازمان حقوق بشری ههنگاو این اعدام را در شمار اعدامهای «مخفیانه و بدون اطلاع خانواده» توصیف کرده است. گزارشها حاکی است که حکم او در زندان شاهرود، در استان سمنان، به اجرا درآمد.
آروین خیرخواهان از نخستین معترضان اعتراضات دیماه است که خبر اعدامش از سوی منابع رسمی جمهوری اسلامی از جمله خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه، تایید نشده است. نخستین گزارش درباره اعدام او را هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، منتشر کرد.
هرانا گزارش داد که مقامهای زندان از تحویل پیکر آروین به خانوادهاش خودداری کرده و به آنان گفتهاند «روز بعد ساعت سه بامداد برای تحویل پیکر مراجعه و مراسم خاکسپاری را ساعت پنج صبح برگزار کنند.» ویدیوهایی که بعدتر در شبکههای اجتماعی منتشر شد، نشان میدهد پیکر او روز ۱۱ مرداد، یک روز پس از اعدام، در حضور گروهی که به نظر میرسد اعضای خانواده و نزدیکانش باشند، به خاک سپرده شد. بر اساس برخی گزارشها، محل دفن او گورستان وادیالسلام شاهرود بوده است.
گفته میشود آروین خیرخواهان از سوی شعبه یک دادگاه انقلاب شاهرود با اتهام «محاربه» به اعدام محکوم شده بود. برخی منابع همچنین از طرح اتهام «افساد فیالارض» در پرونده او خبر دادهاند. با این همه، همچنان مشخص نیست مصادیق دقیق اتهامهای او چه بوده، چه زمانی بازداشت شده، بازجوییها چگونه انجام شده و آیا در طول روند دادرسی به وکیل دسترسی داشته است و یا آیا اساسا وکیلی در پرونده او حضور داشته است.
تصاویر اندکی از آروین خیرخواهان در دسترس است. یکی از معدود ویدیوهایی که پس از اعدامش منتشر شده است، او را در حال موتورسواری در تپهها نشان میدهد. در پروندهای که ابهامها و پرسشهای بیپاسخ فراوانی دارد، همین تصویر نیز معنایی فراتر از یک لحظه عادی پیدا میکند. این ویدیو صرفا ویدیوی موتورسواری یک جوان نیست؛ تصویری است از جوانی که اعدام شد، و از میان معدود چیزهایی که میتوانیم درباره زندگیاش بدانیم، یکی هم این است که موتورسواری را دوست داشت.
پروندهای که پیش از اعدام دربارهاش هشدار داده بودند
با مرور گزارشهایی که پیش از اجرای حکم اعدام آروین خیرخواهان منتشر شدهاند، میتوان بخشی از اطلاعات محدود مربوط به پرونده او را بازسازی کرد. روز ۲۸ خرداد ۱۴۰۵، حدود یک ماه و نیم پیش از اعدام او، ایرانوایر در گزارشی نسبت به «خطر اجرای حکم اعدام برای چند معترض دیماه در شاهرود» هشدار داده بود. در این گزارش آمده بود که آروین خیرخواهان به دلیل مشارکت در اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و با اتهام انتسابی «مشارکت در حمله به یک مسجد»، با خطر اجرای حکم اعدام روبهرو است.
در آن مقطع، خانواده آروین خیرخواهان با انتشار اطلاعاتی بهصورت آنلاین، از رسانهها و نهادهای بینالمللی خواسته بودند برای جلوگیری از اجرای حکم او واکنش نشان دهند.
ایرانوایر در همان گزارش، از چند بازداشتشده دیگر شاهرود نیز نام برده بود؛ جواد عجم، مرتضی زمانی، مهدی رنجر، فرشید رحمانی، علیرضا ساغری و پویا ساغری. افرادی که گفته میشد آنان نیز با خطر صدور یا اجرای حکم اعدام روبهرو هستند.
هشدار نسبت به وضعیت این بازداشتیها تنها دو روز پس از اعدام دو معترض دیگر دیماه در شاهرود منتشر شد. جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی بامداد ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ اعدام شده بودند. در روایت رسمی جمهوری اسلامی از پرونده این دو، یکی از مهمترین مستندات، اعترافاتی بود که به آنان منتسب شده بود. این در حالی است که سازمانهای حقوق بشری سالهاست هشدار میدهند اعترافاتی که متهمان در ایران در شرایط فشار، انزوا یا تحت شکنجههای جسمی و روانی بیان میکنند، نهتنها فاقد اعتبار قضایی است، بلکه خود میتواند نشانهای از نقض جدی حقوق متهمان و استفاده از اعترافات اجباری در روند دادرسی باشد.
پس از اعدام آروین خیرخواهان، دادبان، مرکز مشاوره و آموزش حقوقی ویژه کنشگران، با انتشار بیانیهای اعلام کرد که اگرچه جزییات پرونده او همچنان روشن نیست، اما شواهد موجود از پروندههای مرتبط با معترضان دیماه ۱۴۰۴ نشان میدهد احکام اعدام صادرشده با ابهامهای جدی حقوقی و قانونی همراه بودهاند. به گفته دادبان، تقریبا در همه این پروندهها، اصول بنیادین دادرسی عادلانه، از جمله حق دسترسی موثر به وکیل، رسیدگی علنی، بررسی مستقل ادله و رعایت تضمینهای پیشبینیشده در قانون آیین دادرسی کیفری، نادیده گرفته شده است.
دادبان همچنین تاکید کرد که در بسیاری از این پروندهها، اتهامهای سنگینی مانند «محاربه» و «افساد فیالارض» عمدتا بر پایه گزارشهای نهادهای امنیتی مطرح شدهاند، بیآنکه در احکام صادرشده شواهد و مستندات کافی برای اثبات این اتهامها ارائه شود. این نهاد حقوق بشری هشدار داد که صدور و اجرای احکام اعدام علیه معترضان، بیش از آنکه نشاندهنده یک روند قضایی مستقل و بیطرف باشد، بیانگر «استفاده از مجازات اعدام بهعنوان ابزاری برای ایجاد رعب و وحشت در جامعه و جلوگیری از تکرار اعتراضات» است.
چند روز پیش از اعدام آروین خیرخواهان، مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران، در واکنش به اعدام علنی دو تن از معترضان دیماه در پرونده موسوم به «میدان علیخانی» در اصفهان، از مقامهای جمهوری اسلامی خواسته بود اجرای همه احکام اعدام را متوقف کنند.
همزمان با خاکسپاری آروین خیرخواهان، سازمان حقوق بشری ههنگاو در گزارشی اعلام کرد که جمهوری اسلامی در ماه ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۰ تیر تا ۱۰ مرداد ۱۴۰۵)، دستکم ۶۷ زندانی، از جمله ۹ معترض سیاسی را در زندانهای مختلف ایران اعدام کرده است.