نوشته: حسن هاشمیان
در حالی که علی نیکزاد، نایب رئیس اول قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، روز یکشنبه ۶ اردبیهشت در گفتوگو با تلویزیون حکومتی اعلام کرد، «وضعیت تنگه هرمز به شکل سابق خود، برنخواهد گشت.» عباس عراقچی در دیدار با هیثم بن طارق، سلطان عمان، خواهان جدا کردن موضوع محاصره دریایی آمریکا از پرونده هستهای ایران و منحصر کردن آن به موضوع تنگه هرمز شد.
این درخواست به این معنا است، که جمهوری اسلامی، برخلاف گذشته تأمین امنیت کشتیرانی آزاد بینالمللی در تنگه هرمز را در ازای رفع محاصره دریایی بندرهای جمهوری اسلامی از سوی ایالات متحده گذاشته است. در گذشته، خواستههای جمهوری اسلامی درباره تنگه هرمز، شامل وضع عوارض عبور و مرور در این تنگه، پایان حملات نظامی به رژیم ایران و تضمین عدم تکرار آن، پرداخت غرامت جنگی به حاکمان رژیم ایران و گرفتن امتیازاتی در پرونده هستهای، از جمله ادامه غنیسازی در داخل ایران و حفظ بخش بزرگی از ذخیره اورانیوم غنیشده بود.
مذاکرات مفصل عراقچی با سلطان عمان، همچنین خواهان مشارکت این کشور در یک خروج آبرومندانه برای جمهوری اسلامی از بحران فعلی است، به طوری که وانمود شود، نظارت بر تنگه و تأمین امنیت آن، با همکاری و مشارکت دو کشور صورت میگیرد. این در حالی است که در روز گذشته، سپاه پاسداران با صدور بیانیهای، خواستههای قبلی جمهوری اسلامی درباره تنگه هرمز را تکرار کرد، و نظارت و کنترل این تنگه از سوی سپاه را «استراتژی» و «ابزار بازدارندگی جدید» غیر قابل تغییر در برابر غرب قلمداد کرد.
از سوی دیگر، بازگشت دوباره عراقچی به اسلامآباد، در زمانی که هیچ مقام آمریکائی حاضر به سفر به پایتخت پاکستان نشده بود، و اصرار ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، بر «اگر مقامات ایرانی مذاکره میخواهند، با ما از طریق تلفن، تماس بگیرند»، نشان از سخت شدن موضع آمریکا و ربط دادن محکم محاصره دریایی بندرهای جمهوری اسلامی به حصول توافقنامه جدید هستهای است. موضوعی که با خواسته جمهوری اسلامی مبنی بر رفع محاصره دریایی در ازای تأمین امنیت دریایی تنگه هرمز، هیچ همخوانی ندارد.
در این میان، خبرگزاری تسنیم در گزارشی، بیان کرده است که تحرکات اخیر عراقچی و تماسهای تلفنی او با همتایان خود در کشورهای منطقه، در چارچوب «خطوط قرمز» سپاه قرار دارد و از آن خارج نشده است. چنین رویکردی بدان معنی است، که محاصره دریایی جمهوری اسلامی، مستقیما درآمدهای سپاه را هدف قرار داده است، و برداشتن این محاصره، یک رهیافت اساسی برای فرماندهان سپاه به حساب میآید.
به نظر میرسد که در چنین شرایطی، احتمال مذاکره میان دو طرف، در روزهای آینده، بعید به نظر میرسد، اگرچه سیاست رئیس جمهوری ایالات متحده در محاصره دریایی، نهایتا نتیجه خواهد داد. اما آن چه که اکنون در میان مقامات کشور میزبان یعنی پاکستان برداشت شده، گره زدن مذاکرات میان آمریکا و جمهوری اسلامی به زودی انجام نخواهد گرفت. کشور میزبان محدودیتهای ترافیکی اطراف هتل محل مذاکرات را برداشته و منطقه قرمز امنیتی را به حالت عادی برگردانده است.
مقامات پاکستانی در روزهای اخیر، محدودیت اطلاعرسانی درباره مذاکرات را تشدید کردند و هیچ کس، به طور قاطع درباره روند و آینده مذاکرات، سخن به میان نمیآورد. برای خروج از وضعیت فعلی، جمهوری اسلامی لاجرم باید تسلیم شود و ترامپ ابزار لازم برای این کار را دارد. هر چند این کار زمان بیشتری خواهد برد.
* نظرات و دیدگاههای مطرح شده در این مقاله الزاما بازتابدهنده موضع صدای آمریکا نیست