سه کشور عربستان، ترکیه و پاکستان روز جمعه ۱۶ مرداد «پیمان دفاع مشترک مکه» را امضا کردند. این پیمان مانند «ناتو» حمله نظامی به هر یک از اعضا را حمله به دیگر اعضا تلقی کرده و پاسخ به آن را لازم میداند.
اگرچه بعد از امضای این پیمان، رهبران سه کشور اعلام کردند که توافق جنبه دفاعی دارد و بر ضد هیچ کشوری نیست، اما پُر واضح است که این پیمان رفتار تهدیدآمیز و بیثباتکننده جمهوری اسلامی در منطقه را هدف گرفته است.
این سه کشور با حدود ۴۰۰ میلیون جمعیت، ۴۰۰ میلیارد دلار بودجه نظامی، عضویت ترکیه در پیمان آتلانتیک شمالی «ناتو»، تملک سلاح اتمی توسط پاکستان و سیاست پایدار این کشور با چین، میتوانند موازنه قدرت در منطقه را به ضرر جمهوری اسلامی تغییر دهند.
این پیمان به ویژه وقتی اهمیت پیدا میکند که بدانیم دو کشور ترکیه و پاکستان در مجموع حدود ۱۴۰۰ کیلومتر مرز زمینی با ایران دارند، و در صورت هرگونه مواجههای، چنین جغرافیای وسیعی به ضرر جمهوری اسلامی عمل خواهد کرد.
پیمان دفاع مشترک مکه بر چهار محور دفاعی، امنیتی، سرمایهگذاری در صنایع نظامی، و سرمایهگذاری در نیروی انسانی-نظامی بنا شده است، که نه فقط میتواند دست و پای جمهوری اسلامی را ببندد، بلکه در موضوعات استراتژیکی چون تنگه هرمز و جنگ جاری جمهوری اسلامی با آمریکا فشار مضاعفی بر حکومت ایران وارد خواهد کرد.
حوزه کار سه کشور عضو پیمان دفاع مشترک مکه در بخش امنیتی شامل گروههای مسلحی میشود که به تهدید امنیت دیگر کشورهای منطقه، آبراههای حیاتی تجارت بینالمللی، و گسترش اقدامات تروریستی در خاورمیانه مشغول هستند.
برای سالیان متمادی، این نظریه در برخورد با گروههای تروریستی منطقه حاکم بود که تا وقتی کشورهای منطقه پیشقدم نشوند و در برابر این شبهنظامیان اقدام نکنند، هیچ کشور دیگری برای نجات آنها وارد عرصه مبارزه با این شبهنظامیان نخواهد شد.
اکنون هسته اصلی مبارزه با این شبهنظامیان از میان کشورهای منطقه شکل گرفته است، و احتمال میرود دیگر کشورهای خاورمیانه و خارج از آن نیز به پیمان جدید بپیوندند.
در زمینههای سرمایهگذاری در صنایع نظامی و نیروی انسانی، ترکیه با داشتن پهپادهایی چون «بیرقدار» و «آکینجی»، و موشکهای قارهپیما با برد شش هزار کیلومتر و سامانه پدفند هوایی چون «سپر» و «حصار»، و تانکهای «آلتای»، پروژههای پژوهشی بسیاری برای گسترش فنآوری نظامی خود دارد که نیاز به سرمایهگذاریهای عربستان و دیگر کشورهای منطقه دارد.
در این راستا، پاکستان با جمعیت ۲۵۹ میلیونی خود میتواند نیروی انسانی لازم را برای هر پروژه نظامی فراهم کند. بنابراین، سه عضو پیمان مکه میتوانند مکمل یکدیگر باشند، و درصد بالایی از خودکفایی نظامی را در داخل مرزهای خود جستجو کنند.
توقف پروژه توسعهطلبی جمهوری اسلامی
پس از امضای پیمان دفاعی مکه، به نظر میرسد جمهوری اسلامی از این به بعد در برنامههای توسعهطلبی خود در منطقه با احتیاط بیشتری رفتار کند و یا حتی آنها را متوقف کند. سپاه پاسداران پیشتر تلاش کرد از دو محور عراق و یمن به عربستان حمله کند، اما این حملات به انعقاد «پیمان دفاع مشترک مکه» انجامید.
سپاه همچنین تلاش کرد در مسیر مذاکرات صلح لبنان و اسرائیل سنگاندازی کند، و انواع حملات تبلیغاتی را علیه دولت لبنان سازماندهی نمود. اما اکنون با امضای توافق مکه، لبنان بخشی از حوزه دفاعی این پیمان خواهد بود.
اکنون دیگر تنها دولت کوچک لبنان در برابر جمهوری اسلامی و گروههای تروریستی وابسته به آن قرار ندارد، بلکه سه کشور ترکیه، پاکستان و عربستان به نمایندگی از جهان اسلام و دنیای عرب، با تمام توان خود در برابر جمهوری اسلامی ایستادهاند.
وضعیت در یمن، عراق، سوریه، اردن، و سرزمینهای فلسطینی نیز به همین شکل خواهد بود، و جمهوری اسلامی در تمام این مناطق پیمان مکه را در برابر خود خواهد دید. از همه مهمتر، تولد پیمان جدید مکه بر اساس سه ستون مهم در میان کشورهای اسلامی میتواند «سپر اسلامی» را از دست رژیم ایران بگیرد و این رژیم را در جهان اسلام خلع سلاح کند.
تبلیغات جمهوری اسلامی این تصویر را به کشورهای اسلامی میفروشد که حکومت اسلامی در ایران در حال جنگ با دشمنان اسلام است، و رژیم حاکم بر ایران خندق اول دفاع از امت اسلامی است.
اما تولد پیمان مکه، آن هم با هدف مهار جمهوری اسلامی و توسعهطلبی آن در منطقه، تصویری کاملا مغایر با تبلیغات جمهوری اسلامی ارائه میدهد. با صفآرایی ترکیه، پاکستان و عربستان در برابر جمهوری اسلامی، این پیمان برای یک میلیارد مسلمان پذیرفتنیتر است تا تصویر دروغینی که رژیم ایران از خود ارائه میدهد.
پیمان مکه به یک میلیارد مسلمان میگوید این جمهوری اسلامی است که با پهپاد و موشک به کشورهای اسلامی حمله میکند؛ این رژیم ایران است که کشورهای اسلامی مانند یمن، عراق، لبنان، سوریه، و سرزمینهای فلسطینی را در اثر توسعهطلبیهای خود چندپاره کرده است؛ و این حکومت ایران است که ثروتهای خدادادی مسلمانان در تنگه هرمز و بابالمندب را آماج حملات خود قرار داده است.
پیمان مکه امنیت تنگهها و بازار نفت را شامل خواهد شد
حوزه دفاعی پیمان مکه تنها در محدوده مرزهای کشورهای عضو نخواهد ماند و شامل امنیت تنگههای هرمز و بابالمندب و بازارهای نفت خواهد شد.
جمهوری اسلامی در تنگه هرمز با زور و حملات شبانه به نفتکشها و کشتیهای تجاری تلاش کرد واقعیت جدیدی را بر کشورهای همسایه تحمیل کند، اما اکنون بعد از امضای پیمان دفاع مشترک مکه، تحمیل این واقعیت جدید دشوارترتر از گذشته میشود.
در سایه پیمان جدید مکه، عمانیها در مذاکرات خود با جمهوری اسلامی پشتیبان جدیدی پیدا میکنند و از موضع قویتری در مذاکرات حاضر میشوند، و آمریکا در مواجهه با جمهوری اسلامی شریک عملیاتی تازهای مییابد.
دولت قانونی یمن که پیشتر بارها خواهان شکلگیری ائتلافی فراگیر از کشورهای اسلامی برای بیرون راندن حوثیها از صنعا شده بود، اکنون با شکلگیری پیمان دفاعی مکه خود را در رسیدن به این هدف نزدیکتر میبیند.
بعد از مدتها، دولت قانونی یمن، یک روز بعد از امضای پیمان مکه و در پاسخ به جنگافروزی حوثیها، علیه این گروه تروریستی عملیات نظامی انجام داد؛ و سازمان ملل اقدامات حوثیها، چه در افروختن آتش جنگ و چه در زیر پا گذاشتن تفاهمات مربوط به استفاده از فرودگاه صنعا، را محکوم کرد.
در هفتهها یا ماههای پیش رو باید در انتظار اقدامات همهجانبه و فراگیر علیه سیاست توسعهطلبی جمهوری اسلامی در منطقه باشیم، و امضای «پیمان دفاع مشترک مکه» مسیر انجام این اقدامات را هموار کرده است.
* نظرات و دیدگاههای مطرح شده در این مقاله الزاما بازتابدهنده موضع صدای آمریکا نیست.