تازهترین دادههای وزارت بهداشت جمهوری اسلامی نشان میدهد درصد نمونههای مثبت کووید-۱۹ در ایران به ۱۱.۷ درصد رسیده و از «آستانه هشدار بالا» عبور کرده است؛ افزایشی که همزمان با گردش آنفلوآنزای نوع بی، سهم قابل توجه کودکان در موارد ابتلا و تأخیر در تأمین واکسن آنفلوآنزا، نگرانیها درباره وضعیت بیماریهای تنفسی در آستانه فصل پاییز را افزایش داده است.
مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت روز یکشنبه ۲۲ شهریور اعلام کرد که در هفته منتهی به ۲۰ شهریور، ۱۱.۷ درصد نمونههای بررسیشده در نظام مراقبت دیدهوری از نظر کووید-۱۹ مثبت بودهاند. این رقم در هفته مشابه سال گذشته ۸.۷ درصد بود. وزارت بهداشت با اشاره به عبور این شاخص از آستانه هشدار بالا، بر ضرورت تشدید مراقبت از عفونتهای حاد تنفسی تأکید کرده است.
مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت جمهوری اسلامی روز یکشنبه ۲۲ شهریور اعلام کرد که در هفته منتهی به ۲۰ شهریور، ۱۱.۷ درصد نمونههای بررسیشده در نظام مراقبت دیدهوری از نظر کووید-۱۹ مثبت بودهاند. این رقم در هفته مشابه سال گذشته ۸.۷ درصد بود. وزارت بهداشت با اشاره به عبور این شاخص از آستانه هشدار بالا، بر ضرورت تشدید مراقبت از عفونتهای حاد تنفسی تأکید کرده است.
روند هفتههای گذشته نیز افزایش سریعتر گردش ویروس را نشان میدهد. در هفته منتهی به ۶ شهریور، ۸.۳ درصد نمونههای دیدهوری از نظر کرونا مثبت بود؛ در حالی که این رقم یک هفته پیش از آن ۴.۹ درصد گزارش شده بود. به این ترتیب، درصد نمونههای مثبت در فاصله چند هفته از کمتر از پنج درصد به ۱۱.۷ درصد رسیده است.
با این حال، این ارقام به معنای ابتلای ۱۱.۷ درصد جمعیت ایران به کرونا نیست. در تازهترین نظام مراقبت دیدهوری، از میان ۱۸۷ نمونه گرفتهشده از افرادی با علائم شبهآنفلوآنزا یا عفونت شدید تنفسی، این میزان مثبتشدن ثبت شده است. این نوع پایش برای تشخیص جهت حرکت بیماری در جامعه استفاده میشود و نمیتوان از آن شمار کل مبتلایان را محاسبه کرد.
همزمان، دادههای گستردهتر آزمایشگاهی نشان میدهد در هفته بیستوپنجم سال، چهار هزار و ۲۹۶ نمونه تنفسی در آزمایشگاههای مولکولی دانشگاههای علوم پزشکی بررسی شده که ۱۰۳ نمونه، معادل ۲.۴ درصد، از نظر آنفلوآنزا مثبت بودهاند. شمار نمونههای بررسیشده نیز نسبت به هفته قبل ۲۶ درصد افزایش داشته است.
یکی از تفاوتهای مهم امسال، تغییر نوع غالب آنفلوآنزا است. وزارت بهداشت میگوید ۶۶.۶ درصد موارد مثبت آنفلوآنزا از نوع بی بوده و این نوع در حال حاضر غالب است؛ در حالی که در مقطع مشابه سال گذشته، آنفلوآنزای نوع آ غلبه داشت. در استان بوشهر نیز درصد موارد مثبت آنفلوآنزا به ۱۱.۹ درصد رسیده و از آستانه هشدار بالا عبور کرده است. خوزستان و کرمان نیز بالاتر از آستانه هشدار پایین قرار گرفتهاند.
کودکان بخش قابل توجهی از موارد مثبت آنفلوآنزا را تشکیل میدهند. بر اساس دادههای وزارت بهداشت، ۳۶.۸ درصد موارد مثبت مربوط به کودکان است؛ ۷.۷ درصد کل موارد در کودکان زیر دو سال، ۱۱.۶ درصد در گروه دو تا پنج سال و ۱۷.۵ درصد در گروه شش تا ۱۵ سال ثبت شده است. این آمار در آستانه بازگشایی مدارس، توجهها را به خطر انتقال بیماریهای تنفسی در محیطهای آموزشی و فضاهای بسته جلب کرده است.
مقامهای وزارت بهداشت جمهوری اسلامی در عین حال میگویند افزایش کنونی به معنای بازگشت شرایط همهگیری سالهای نخست کرونا نیست. علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، ۱۶ شهریور گفت کووید-۱۹ دیگر در وضعیت همهگیری جهانی قرار ندارد و مانند آنفلوآنزا به بیماریای بومی تبدیل شده است که ممکن است در دورههایی افزایش پیدا کند. او گفت این افزایش لزوماً به معنای نیاز به اقدامات اضطراری مشابه دوران همهگیری نیست.
ایالات متحده بارها طی سالهای گذشته تاکید کرده اقلام دارویی مشمول تحریمها نیستند. افزون بر این، در دوره همهگیری کرونا این علی خامنهای، رهبر سابق جمهوری اسلامی، بود که به طور علنی دستور داد وارادت واکسنهای کووید غربی ممنوع شود؛ تصمیمی که درنهایت به ابتلا و جان باختن شمار بسیار زیادی از مردم ایران منجر شد.
در کنار افزایش بیماریهای تنفسی، دسترسی به واکسن آنفلوآنزا نیز با تأخیر روبهرو شده است. اکبر عبداللهیاصل، مدیرکل داروی سازمان غذا و دارو، مدعی شده است که قراردادهای تأمین واکسن از ماهها قبل منعقد شده بود، اما او تأخیر تولیدکنندگان خارجی و افزایش قیمت، و نیز به ادعای او محدودیتهای ناشی از تحریمها، کندی، یا توقف برخی نقلوانتقالهای مالی و دشواریهای حملونقل، روند تأمین را مختل کرده است.
ادعای این مقام جمهوری اسلامی درباره تحریمها در حالی است که ایالات متحده بارها طی سالهای گذشته تاکید کرده اقلام دارویی مشمول تحریمها نیستند. افزون بر این، در دوره همهگیری کرونا این علی خامنهای، رهبر سابق جمهوری اسلامی، بود که به طور علنی دستور داد وارادت واکسنهای کووید غربی ممنوع شود؛ تصمیمی که درنهایت به ابتلا و جان باختن شمار بسیار زیادی از مردم ایران منجر شد.
همین مقام سازمان غذا و دارو تأیید کرده است که تولید داخلی واکسن آنفلوآنزا نیز امسال متوقف شده است. به گفته او، در سه سال گذشته بخشی از واکسنهای تولید داخل به دلیل استقبال کمتر مردم نسبت به واکسنهای وارداتی مصرف نشد، منقضی شد و برای تولیدکننده زیان به همراه آورد؛ مسئلهای که امسال به توقف تولید انجامیده است.
سازمان غذا و دارو روز ۲۲ شهریور اعلام کرد واکسن مورد نیاز گروههای آسیبپذیر قرار است تا پایان شهریور وارد شبکه بهداشت شود و عرضه واکسن در بازار نیز از اواخر شهریور و در طول مهر ادامه یابد. این سازمان گفته برای جبران تأخیر یکی از تأمینکنندگان اصلی، منابع جایگزین از جمله واکسنهای تولید چین و روسیه و برای بخشی از برنامه بهداشتی واکسن فرانسوی در نظر گرفته شده است.
افزایش کرونا و مشکل دسترسی به واکسن آنفلوآنزا طی روزهای اخیر در شبکههای اجتماعی و کانالهای خبری فارسی نیز بارها بازنشر شده و بحث استفاده دوباره از ماسک، وضعیت مدارس و آمادگی نظام درمانی برای فصل سرد را دوباره مطرح کرده است. با این حال، داده مستقلی برای سنجش حجم دقیق این گفتوگوها در شبکههای اجتماعی منتشر نشده است.
با نزدیک شدن فصل سرما و آغاز دوباره موج بیماریهای فصلی مانند آنفلوآنزا و دیگر عفونتهای تنفسی، نگرانیها درباره وضعیت سلامت عمومی، کمبودها و هزینههای فزاینده دارو و درمان بار دیگر افزایش یافته است. با این حال، جمهوری اسلامی همچنان برنامه مؤثر و شفافی برای حمایت از مردم، بهویژه خانوادههای کمدرآمد، سالمندان و بیماران آسیبپذیر ارائه نکرده است. این در حالی است که حکومت طی سالها بخش قابل توجهی از منابع کشور را به جای بهبود خدمات درمانی، زیرساختها و معیشت مردم ایران، صرف برنامههای نظامی، حمایت از گروههای نیابتی و ماجراجوییهای منطقهای کرده است.
مقامات دولت پرزیدنت ترامپ نیز بارها بر همین موضوع تأکید کردهاند. وزارت خزانهداری آمریکا در دی ۱۴۰۴ اعلام کرد درآمدهای حاصل از فروش نفت ایران که به گفته این وزارتخانه «حق مردم ایران» است، به جای تأمین خدمات اساسی اقتصادی، برای حمایت از نیروهای نیابتی منطقهای، برنامههای تسلیحاتی، و دستگاههای امنیتی جمهوری اسلامی هزینه میشود. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز گفت تصمیم رژیم ایران برای «حمایت از تروریستها به جای مردم خود» به وخامت شرایط اقتصادی و زندگی ایرانیان دامن زده است. دولت پرزیدنت ترامپ همچنین گفته است جمهوری اسلامی منابع کشور را در حالی صرف برنامههای موشکی و هستهای و فعالیتهای بیثباتکننده میکند که مردم و زیرساختهای ایران با مشکلات جدی روبهرو هستند.