شهرام صادقی، از معترضان دیماه ۱۴۰۴ در کرج، روز ۲۵ مرداد امسال اعدام شد. رسانههای دولتی جمهوری اسلامی او را «عامل خودروی مرگ» معرفی کردهاند. بر اساس روایت رسمی، صادقی متهم بود که شامگاه ۱۸ دی، یک دستگاه خودروی پراید را به سمت نیروهای امنیتی مستقر در چهارراه گلزار کرج رانده است؛ حملهای که جمهوری اسلامی مدعی است به مجروح شدن هفت نفر از نیروهای یگان ویژه منجر شد.
اطلاعات مستقلی درباره هویت و زندگی شهرام صادقی منتشر نشده است. رسانههای داخلی نیز با عناوینی مانند «شهرام صادقی کیست» گزارشهایی درباره او منتشر کردهاند، اما این گزارشها به تکرار اتهامات مطرحشده علیه او محدود میشوند و اطلاعات قابل اتکایی درباره زندگی و پیشینهاش ارایه نمیکنند. این شیوه اطلاعرسانی، که در گزارشهای مربوط به دیگر اعدامشدگان نیز تکرار میشود، در نهایت هویت فرد را به روایت رسمی حکومت و اتهامات منتسب به او فرو میکاهد. تا جایی که حتی اطلاعات ابتدایی مانند سن فرد نیز در گزارشها دیده نمیشود.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی رسانههای رسمی جمهوری اسلامی و سازمانهای حقوق بشری، شهرام صادقی بیستوهفتمین معترض بازداشتشده در جریان اعتراضات دیماه بود که اعدام شد. با این حال، با اعدام یک معترض دیگر پس از او، شمار معترضان دیماه اعدامشده تا زمان نگارش این گزارش به ۲۸ نفر رسیده است.
نخستین گزارشهای منتشرشده درباره شهرام صادقی به خبر بازداشت او مربوط میشود. خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، روز ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ در گزارشی با عنوان «مخفیگاه عجیب عامل زیر گرفتن پلیس لو رفت»، از بازداشت او در یک «کمپ ترک اعتیاد» خبر داد. در همان گزارش، بخشهایی از «اعترافات» صادقی مقابل دوربین منتشر شد.
همین روایت رسمی، پرسشهای مهمی را درباره روند بازداشت و آنچه پس از آن بر صادقی گذشته، بیپاسخ میگذارد. اگر، بنا بر روایت رسمی جمهوری اسلامی، او پس از حمله ۱۸ دی مدتی متواری بوده و در نهایت به یک کمپ ترک اعتیاد مراجعه کرده است، دقیقا چه زمانی و تحت چه شرایطی بازداشت شده بود که تنها چند روز بعد، در ۲۶ بهمن، تصاویر «اعترافات» او منتشر شد؟ این تصاویر کجا و در چه شرایطی ضبط شدهاند؟ و مهمتر از همه، تحت چه شرایطی، پس از بازداشت و پیش از آغاز احتمالی روند قضایی، مقابل دوربین درباره اتهاماتی که متوجه اوست علیه خود سخن گفته است؟
سالهاست فعالان و سازمانهای حقوق بشری تاکید میکنند که اعترافات یا اقرارهای زندانیان سیاسی، به دلیل شرایطی که در آن اخذ میشوند و با توجه به اینکه زیر شکنجه جسمی و فشار روانی صورت میگیرند، فاقد اعتبارند.
شهرام صادقی در این ویدیو، که صورتش در آن پوشانده شده، میگوید هنگام بازگشت از «سر خاک مادرش» بوده و «عرق خورده» بوده است. او همچنین میگوید پس از «چهلم مادرش» خودش را به یک کمپ ترک اعتیاد معرفی کرده است. چون این ویدیو در شرایطی نامعلوم ضبط و منتشر شده، این اظهارات را نمیتوان روایتی مستقل و قابل راستیآزمایی دانست. با این حال، حتی در همین روایت رسمی نیز اشاره به «چهلم مادر» نشان میدهد که مادر او بهتازگی درگذشته بوده است.
اولین پستها در شبکههای اجتماعی که اسم شهرام صادقی در آنها ذکر شده است به حدود هشتم اسفند ۱۴۰۴ برمیگردند. در این پستها اعلام شده بود که جان او در خطر است. در یکی از پستها نوشته شده بود: «از #شهرام_صادقی بگو؛ از پروندهسازی و شکنجه، از #اعتراف_اجباری»
با این حال، نام شهرام صادقی تنها پس از اعدامش بازتاب گستردهای یافت. مرضیه محبی، وکیل دادگستری، پس از اعدام او در صفحه خود در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «ما شهرام را نمیشناختیم، نمیدانستیم چقدر شکنجه شده، چقدر انفرادی و گرسنگی و تشنگی کشیده، چقدر از حمام و مسواک و نظافت و بهداشت بیبهره بوده، چقدر تحقیر شده، چقدر شکسته، چند بار به میدان اعدام رفته و طناب دار بر گردنش افتاده تا وقتی که نامش به سبب مرگ، در سحرگاه آفتابی شد.»
محبی در ادامه نوشت جمهوری اسلامی «دیوارهای سیمانی و عذاب وحشتناک جسمانی را در زندان تاریکتری میپیچد و پنهان میکند، زندان گمگشتگی نام و چهره و هویت و کیستی زندانی.» به نوشته او، حکومت «خانواده زندانی و رفیقانش و همسایگانش و من و تو که این را میخوانی را به همدستی رذیلانهاش میگمارد، به پنهان کردن نام و چهره زندانی تا وقتی که جان در بدن نداشته باشد.»
در گزارشهای رسمی جمهوری اسلامی، محل اعدام شهرام صادقی مشخص نشده است. با این حال، سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرده که محل اعدام او را زندان قزلحصار احراز کرده است.
روایت رسمی: «فکر میکرد دیگر تمام است»
برنامه ۲۰:۳۰ صداوسیما، که بارها تصاویر و ویدیوهایی از اعترافات تلویزیونی متهمان و زندانیان سیاسی پخش کرده است، در گزارشی که پس از اعدام شهرام صادقی منتشر کرد، او را «یکی از آنهایی که فکر میکرد دیگر تمام است ماجرا» خواند. در این گزارش نیز بخشهایی از ویدیوی موسوم به «اعترافات» او پخش شد. با این حال، این ویدیو با تصاویری که همزمان با اعلام خبر بازداشت او منتشر شده بود، تفاوتهایی دارد: لباس صادقی متفاوت است، اینبار صورتش پوشانده نشده است و بلندگویی شبیه آنچه گزارشگران تلویزیونی در دست دارند، در دست اوست که آرم صداوسیمای البرز روی آن دیده میشود.
صحبتهای او در این ویدیو تقطیع شدهاند و مشخص نیست آیا اظهاراتش با آنچه در ویدیوی نخست گفته بود تفاوتی دارد یا خیر. این تفاوت در تصاویر، این پرسش را مطرح میکند که آیا دو ویدیو در دو مقطع متفاوت از پرونده ضبط شدهاند؟ اگر چنین است، ویدیوی دوم در چه شرایطی ضبط شده و چرا پس از اعدام صادقی منتشر شده است؟
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، نیز در گزارشی پس از اعدام شهرام صادقی، با اعلام اینکه حمله ۱۸ دی ماه به ماموران در کرج «منجر به مصدومیت هفت مامور فراجا از ناحیه سر، پا، دست و چشم شد»، حمله را به شهرام صادقی نسبت داد که «با حمایت گسترده رسانههای معاند همراه شده بود.» میزان مدعی شد که شهرام صادقی پس از این حمله «با آتش زدن خودروی خود از محل گریخت.»
بر اساس ادعای میزان، شهرام صادقی «با جعل هویت و در حالی که اعتیاد نداشت در یک کمپ ترک اعتیاد مخفی شده است که بلافاصله شناسایی و بازداشت شد.»
در این گزارش اشاره شده است که شهرام صادقی ابتدا روایت دیگری را ارایه داده و گفته است که «آن شب از اسلامشهر تهران قصد عزیمت به منزل خود در کردان ساوجبلاغ را داشته که در بین راه با نیت مراجعه به طباخی واقع در چهارراه گلزار، وارد شهر کرج شده و خودروی وی به سرقت میرود.» با اینهمه میزان ادعا میکند که مساله سرقت خودرو و تماس شهرام صادقی با پلیس ۱۱۰ در همان شب صحت نداشته است.
بر اساس این گزارش، شهرام صادقی در نهایت به اتهام اقدام عملیاتی به نفع اسرائیل و آمریکا و گروههای متخاصم موضوع ماده یک قانون موسوم به «تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با رژیم صهیونیستی و کشورهای متخاصم علیه امنیت و منافع ملی» به «مجازات اعدام» و «مصادره کلیه اموال» محکوم شد.
مشخص نیست که آیا شهرام صادقی در جریان بازداشت و روند رسیدگی به پروندهاش به وکیل دسترسی داشته است یا خیر و در صورت دسترسی، آیا وکیل امکان حضور و دفاع موثر از او را در مراحل بازجویی و دادرسی داشته است. این در حالیست که در پروندههای دیگر معترضان دیماه، شواهد و مستندات از نقض دادرسی عادلانه و اعمال شکنجه، فشار و تهدید علیه زندانیان و خانوادههای آنان حکایت دارد.
سازمان حقوق بشر ایران گزارش داده است که درحالحاضر صدها معترض در ایران، از جمله بیش از ۷۰ نفر در اصفهان، با خطر صدور یا اجرای حکم اعدام مواجهاند. سازمان حقوق بشر ایران همچنان نسبت به تشدید اعدام زندانیان سیاسی هشدار میدهد.
همزمان، کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در هفته ۱۳۴ به ۶۰ زندان در سراسر ایران گسترش یافت. اعضای این کارزار در بیانیه هفتگی خود، همزمان با سالگرد کشتار زندانیان سیاسی در تابستان ۱۳۶۷، به اعدام شهرام صادقی اشاره کردند و اعلام کردند که شمار زندانیان سیاسی اعدامشده از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون دستکم به ۳۹ نفر رسیده است.
این کارزار همچنین از دولتهای مختلف خواسته است روابط دیپلماتیک و تجاری خود با جمهوری اسلامی را به توقف کامل اعدامها مشروط کنند و از افکار عمومی خواسته است برای توقف اجرای احکام اعدام در ایران اقدام کنند.