عراق و پاکستان در حال بستن برخی از مسیرهای مهم زمینی به ایران هستند. روزنامه وال‌استریت ژورال در گزارشی که صبح شنبه ۲ آبان به وقت تهران منتشر کرد، نوشت این اقدام فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را افزایش می‌دهد.
پیش از این، محاصره دریایی آمریکا و تحریم‌های شدید علیه شرکت‌های هواپیمایی جمهوری اسلامی، بخش عمده‌ای از مسیرهای دریایی و هوایی ایران را مختل کرده بود.
هم‌زمان، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، فشارهای نظامی را افزایش داده است تا جمهوری اسلامی را به دادن امتیاز در برنامه هسته‌ای خود وادار کند.
عراق روز چهارشنبه گذرگاه مرزی شیب با ایران را بست. این گذرگاه دو استان بزرگ نفت‌خیز ایران و عراق را به یکدیگر متصل می‌کند. بغداد اعلام کرد که هدف از این اقدام، «تشدید نظارت بر مرزها و مقابله با قاچاق» است.
پاکستان نیز در آخر هفته گذشته، ورود کامیون‌ها از ایران را از دو گذرگاه مهم ریمدان-گبد و میرجاوه-تفتان متوقف کرد.
مقام‌های پاکستانی دلیل این تصمیم را ملاحظات امنیتی اعلام کردند. از این دو گذرگاه برای انتقال زمینی کالا به بندر اصلی شرق ایران استفاده شده‌است.
سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان روز جمعه گفت که این اقدامات با اجرای تحریم‌ها ارتباط دارد.
او در پاسخ به پرسشی درباره بسته شدن مرزها اظهار کرد: «پاکستان به‌عنوان عضوی مسئول از جامعه بین‌المللی، مطابق با قوانین بین‌المللی و داخلی، به تمام تحریم‌های قابل اجرا پایبند است و به این کار ادامه خواهد داد.»
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، اوایل همین ماه گفته بود که واشنگتن برای مسدود کردن مسیرهای زمینی ایران با پاکستان و ترکیه همکاری می‌کند. او در نشست سیاست‌گذاری نیوزمکس اعلام کرد که آمریکا قصد دارد دامنه اقدامات خود را فراتر از تحریم‌های مالی گسترش دهد. به گفته بسنت، واشنگتن در حال اجرای کارزاری برای «انزوای کامل» جمهوری اسلامی است.
وزارت خزانه‌داری آمریکا به درخواست رسانه‌ها برای اظهارنظر پاسخ نداد. با این حال، یکی از مقام‌های این وزارتخانه ماه گذشته میلادی گفت که آمریکا در حال بررسی تحریم شرکت‌هایی است که انبارها و مراکز توزیع کالا را در اختیار جمهوری اسلامی قرار می‌دهند. هدف از این اقدام، جلوگیری از انتقال کالا به ایران از طریق مرزهای زمینی است.
یکی از مقام‌های دولت ترامپ نیز گفت که کارزار اقتصادی آمریکا، حکومت ایران را بیش از پیش منزوی کرده و آن را به سمت استیصال سوق می‌دهد.
با وجود این محدودیت‌ها، برخی از گذرگاه‌های مرزی ایران در مناطق دیگر همچنان باز هستند. با این حال، بسته شدن مرزهای عراق و پاکستان، ازدحام کامیون‌ها را افزایش داده است. مسیرهای زمینی از پیش نیز با مشکلاتی روبه‌رو بودند. این مسیرها باید بخشی از ظرفیت ازدست‌رفته حمل‌ونقل دریایی را جبران کنند و مانع افزایش بیشتر قیمت کالاهای اساسی شوند.
احسان ملک‌زاده، رئیس انجمن شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ایران، در گفت‌وگو با خبرگزاری نیمه‌رسمی مهر اعلام کرد که تا ۷ مهر حدود ۱۷ هزار کامیون در مرزهای ایران با ترکیه، افغانستان و جمهوری آذربایجان منتظر عبور بودند. به گفته او، تأخیر در عبور از مرزها معمولاً به ۲۰ روز می‌رسید.
در هفته‌های اخیر، صدها راننده کامیون نیز در گذرگاه‌های مرزی پاکستان در صف‌های طولانی گرفتار شده‌اند. اتحادیه انجمن‌های کامیون‌داران و رانندگان سراسر ایران روز سه‌شنبه اعلام کرد که برخی رانندگان ناچار شده‌اند محموله‌های فاسدشده خود، از جمله میوه و دیگر محصولات کشاورزی، را رها کنند.
بسته شدن مرزهای پاکستان، محموله بزرگی از گاز مایع را نیز در سمت ایرانی مرز متوقف کرده است. به گفته تلویزیون حکومتی جمهوری اسلامی، محموله‌های بیش از ۴۵۰۰ تن گاز مایع کپسولی در این منطقه گرفتار مانده است. این محصول یکی از معدود اقلام صادراتی انرژی از ایران به شمار می‌رود.
میعاد مالکی، مقام پیشین مسئول پرونده تحریم‌ها در وزارت خزانه‌داری آمریکا، هشدار داده است که بسته شدن بخشی از گذرگاه‌های مرزی می‌تواند بی‌ثباتی اقتصادی در ایران را تشدید کند.
این تحولات در حالی است که قدرت خرید مردم در جمهوری اسلامی به‌شدت کاهش یافته و ریال جمهوری اسلامی سقوط بیشتری کرد به‌طوری که هفته گذشته هر دلار آمریکا به بیش از ۲۷۴ هزار تومان رسید.
