لینکهای قابل دسترسی

خبر فوری
سه شنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۵ ایران ۲۱:۰۶

دیدگاه | ۶ اکتبر، سالگرد ترور محمد انور سادات، رئیس‌جمهوری پیشین مصر

انور سادات، رئیس‌جمهور مصر (چپ)، جیمی کارتر، رئیس‌جمهور ایالات متحده (وسط)، و مناخم بگین، نخست‌وزیر اسرائیل، پس از امضای پیمان صلح میان مصر و اسرائیل در ۲۶ مارس ۱۹۷۹ در واشنگتن
انور سادات، رئیس‌جمهور مصر (چپ)، جیمی کارتر، رئیس‌جمهور ایالات متحده (وسط)، و مناخم بگین، نخست‌وزیر اسرائیل، پس از امضای پیمان صلح میان مصر و اسرائیل در ۲۶ مارس ۱۹۷۹ در واشنگتن

محمد انور سادات، سومین رئیس‌جمهور مصر، ۶ اکتبر ۱۹۸۱ در جریان رژه نظامی سالانه در قاهره که به مناسبت سالگرد جنگ ۱۹۷۳ اعراب و اسرائیل برگزار می‌شد، در عملیاتی غافلگیرانه توسط اعضای گروه جهاد اسلامی مصر ترور شد.

در جریان رژه، یکی از کامیون‌های نظامی مقابل جایگاه تشریفات متوقف شد. سادات که تصور می‌کرد این توقف بخشی از مراسم ادای احترام نظامی است، ایستاد. در همین لحظه، خالد اسلامبولی و سه مهاجم دیگر با شلیک رگبار و پرتاب نارنجک به جایگاه حمله کردند. سروان خالد اسلامبولی، از افسران ارتش مصر و عضو مخفی گروه جهاد اسلامی، رهبری این عملیات را بر عهده داشت.

انگیزه اصلی این ترور، خشم گروه‌های اسلام‌گرا از امضای پیمان صلح با اسرائیل در سال ۱۹۷۸ بود. پیمانی که اگرچه مصر را در جهان عرب منزوی کرد، اما انور سادات را به یکی از تأثیرگذارترین رهبران قرن بیستم در حوزه دیپلماسی خاورمیانه و روابط بین‌الملل تبدیل کرد. تصمیمات جسورانه او فراتر از مرزهای مصر، به‌کلی مناسبات ژئوپلیتیک منطقه و موازنه قدرت در دوران جنگ سرد را دگرگون کرد.

در سال ۱۹۷۲، سادات در اقدامی ناگهانی بیش از ۱۵ هزار مستشار نظامی اتحاد جماهیر شوروی را از مصر اخراج کرد.

او با شکستن انحصار نفوذ شوروی در مصر، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کشورهای جهان عرب، به نقش آمریکا در دیپلماسی خاورمیانه کمک کرد.

بزرگ‌ترین و متهورانه‌ترین اقدام سادات در روابط بین‌الملل، سفر به اورشلیم در نوامبر ۱۹۷۷ بود.

او اولین رهبر کشوری عربی بود که به اسرائیل سفر کرد و در پارلمان این کشور سخنرانی کرد.

با میانجی‌گری جیمی کارتر، رئیس‌جمهوری وقت آمریکا، سادات و مناخم بگین (نخست‌وزیر اسرائیل) پیمان کمپ دیوید را امضا کردند که منجر به رسمی شدن معاهده صلح در سال ۱۹۷۹ شد.

با این پیمان مصر تمام خاک شبه‌جزیره سینا را که در سال ۱۹۶۷ به تصرف اسرائیل درآمده بود، بدون شلیک یک گلوله و از طریق دیپلماسی پس گرفت.

انور سادات و مناخم بگین، به پاس این دستاورد تاریخی، به طور مشترک جایزه نوبل صلح سال ۱۹۷۸ را دریافت کردند.

پیمان کمپ دیوید ثابت کرد که صلح میان اعراب و اسرائیل امکان‌پذیر است. این معاهده راه را برای قراردادهای صلح بعدی در منطقه، از‌جمله صلح اردن و اسرائیل در ۱۹۹۴ و پیمان‌های ابراهیم در سال‌های اخیر باز کرد.

پیش از انقلاب سال ۱۳۵۷، انور سادات و محمدرضا شاه پهلوی روابطی بسیار نزدیک و صمیمانه داشتند. او پس از خروج شاه از ایران علیرغم مخالفت‌های بین‌المللی با آغوشی باز پذیرای او شد و پس از درگذشت شاه در قاهره، برای او مراسم تشییع‌جنازه رسمی و باشکوهی برگزار کرد.

در مقابل، حکومت جمهوری اسلامی پس از ترور سادات، نام خالد اسلامبولی را بر یکی از خیابان‌های اصلی تهران گذاشت که این اقدام برای سال‌ها روابط دو کشور را تیره نگه داشت.

خالد اسلامبولی و سایر عاملان اصلی ترور سادات در آوریل ۱۹۸۲ پس از محاکمه در دادگاه نظامی، اعدام شدند.

پس از مرگ سادات، حسنی مبارک قدرت را در مصر به دست گرفت و نزدیک به سه دهه بر این کشور حکومت کرد.

​
XS
SM
MD
LG