گزارشهای رسیده به صدای آمریکا از سهمیهبندی سرم در بیمارستانها و ابلاغ دستورالعمل تازه برای کاهش مصرف سرم و آنتیبیوتیک حکایت دارد؛ موضوعی که همزمان با گزارشهای داخلی درباره گرانی دارو، کمبود برخی اقلام، افزایش مصرف سرم و اختلال در واردات مواد اولیه دارویی، تصویر روشنتری از فشار تازه بر نظام درمانی ایران میدهد.
یک مدیر بیمارستان خصوصی در تهران به صدای آمریکا گفت بر اساس دستورالعمل جدید، مصرف سرم در بخش اورژانس بیمارستانها باید دستکم ۵۰ درصد کاهش پیدا کند. به گفته او، پزشکان نیز از تجویز سرم به روال گذشته منع شدهاند و تأکید شده است که سرم و آنتیبیوتیک فقط در موارد ضروری تجویز شود.
این روایت با اظهارات اخیر رئیس سازمان نظام پزشکی همخوان است. محمد رئیسزاده گفته تجویز سرم و آنتیبیوتیک باید بر اساس «اندیکاسیون علمی» باشد، نه فشار بیمار. او همچنین از بیمهها خواسته بر تجویز دارو و خدمات پزشکی نظارت بیشتری داشته باشند و گفته صرفهجویی در حوزه سلامت دیگر «انتخاب نیست، الزام است».
در همین حال، محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، نیز از مصرف «بیرویه و خارج از عرف» سرم در کشور انتقاد کرده و گفته مصرف ماهانه سرم از ۱۳ میلیون به ۲۳ میلیون افزایش یافته است. او تأکید کرده سرم اصولاً باید در بیمارستان و بر اساس نیاز بیمار مصرف شود.
ظفرقندی همچنین به آسیب جنگ به صنایع دارویی و پتروشیمی اشاره کرده و گفته محصولات پتروشیمی در تولید دارو نقش دارند، در حالی که منابع بیمهای برای پوشش دارو و تجهیزات پزشکی کافی نیست.
یک دکتر داروساز نیز به صدای آمریکا گفته بحران سرم و آنتیبیوتیک در داروخانهها جدی شده و توزیع این دو قلم با تأخیر و بسیار کمتر از تقاضای واقعی انجام میشود. به گفته او، بسیاری از داروها از ابتدای سال بهطور رسمی گران شدهاند، اما شرکتها اعلام کردهاند که افزایش قیمتهای تازهای نیز در راه است.
گزارشهای داخلی هم افزایش قیمت دارو را تأیید میکنند. فرارو به نقل از هادی احمدی، سخنگو و عضو هیئتمدیره انجمن داروسازان ایران، نوشته برای بیش از ۵۰۰۰ قلم دارو تغییر قیمت اعمال شده و قیمت داروها بسته به نوع محصول بین ۳۰ تا ۳۰۰ درصد افزایش داشته است. احمدی گفته حدود ۷۰ درصد فرآیند تولید دارو تابع ارز آزاد است و با افزایش نرخ ارز، هزینه تولید دارو مستقیم بالا میرود.
در همین حال فشار گرانی برای بیماران خاص شدیدتر است. اعتماد به نقل از یک بیمار مبتلا به سرطان نوشته داروی «اکسجوا» که پیش از جنگ با حمایت بیمه کمتر از یک میلیون تومان تهیه میشد، حالا با نرخ غیریارانهای به ۳۰ میلیون تومان رسیده است. در همین گزارش، بیماران از چند برابر شدن قیمت داروهایی مانند لووتیروکسین، داروهای افسردگی و داروهای روماتیسم گفتهاند.
یک فعال حوزه دارو نیز در گفتوگو با صدای آمریکا هشدار داد که چرخه تأمین دارو و مواد اولیه دارویی مختل شده و این موضوع در ماههای آینده هم به شکل افزایش قیمت و هم کمبود در بازار خود را نشان خواهد داد. او گفت بخشی از محمولههای دارویی خریداریشده پس از آغاز جنگ در بنادر امارات متحده عربی مانده و امکان ارسال آنها به ایران با مشکل روبهرو شده است.
این اظهارات درباره امارات در حالی است که اوایل اردیبهشت ماه، فرارو به نقل از عضو هیئتمدیره انجمن داروسازان ایران نوشته بخشی از داروها در بنادر یکی از کشورهای عربی باقی مانده و امکان ورود آنها فراهم نشده است؛ موضوعی که به گفته او بر روند تأمین دارو اثر گذاشته است.
به این ترتیب، بحران دارو فقط به گرانی محدود نیست. از بیمارستانها که با دستور کاهش مصرف سرم و آنتیبیوتیک روبهرو شدهاند تا داروخانههایی که با توزیع کمتر از تقاضا دستوپنجه نرم میکنند، نشانهها از فشار همزمان بر تولید، واردات، بیمه، قیمتگذاری و دسترسی بیماران حکایت دارد.