بیش از چهل و شش روز از قطع کامل اینترنت در ایران گذشت و جمهوری اسلامی با قطع دسترسی ۹۰ میلیون ایرانی نزدیک به ۲۵۰ هزار میلیارد تومان به اقتصاد دیجیتال کشور زیان زده و هزینههای انسانی، روانی و اجتماعی گستردهای را به مردم ایران تحمیل کرده است.
قطع اینترنت از نهم اسفند ماه تاکنون، دومین قطع کامل دسترسی مردم ایران به اینترنت جهانی در سه ماه گذشته است. مقامات حکومتی در جریان اعتراضات دی ماه هم اقدام به قطع کامل اینترنت و سرکوب خونین مردم کردند.
وزیر ارتباطات و سخنگوی دولت مسعود پزشکیان دلیل قطع کامل اینترنت در ایران را «شرایط امنیتی» و «مقابله با حملات سایبری» عنوان کردهاند اما حمله سایبری به بانکهای ملی و سپه در روزهای قطع اینترنت نشان داد که این موضوع تاثیری در چنین حملاتی ندارد.
تحمیل زیان ۲۵۰ هزار میلیارد تومانی به اقتصاد دیجیتال کشور
مقامها و دستگاههای حکومتی از ارائه گزارشهای دقیق درباره میزان خسارت مالی و اقتصادی قطع اینترنت امتناع میکنند با این حال ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، ششم بهمن ماه گذشته گفت که «خسارت روزانه قطع اینترنت به هسته اقتصاد دیجیتال حدود ۵۰۰ میلیارد تومان است». این خسارت متوجه اپراتورها و بخش فنی و زیرساخت شبکه است.
وزیر ارتباطات همچنین خسارت روزانه قطع اینترنت به اقتصاد کلان ایران را «حدود ۵ هزار میلیارد تومان» اعلام کرد و گفت این خسارت متوجه «لایههای دوم و سوم اقتصاد دیجیتال» است.
به استناد ارقام اعلامی وزیر ارتباطات، در عمل جمهوری اسلامی با «قطع اینترنت» در چهل و پنج روز گذشته، دستکم ۲۲ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان به هسته مرکزی اقتصاد دیجیتال ایران زیان وارد کرده است.
همچنین خسارت در «لایههای دوم و سوم اقتصاد دیجیتال» هم به استناد ارقام اعلامی وزیر ارتباطات به مراتب گستردهتر است و در همین مدت از ۲۲۵ هزار میلیارد تومان عبور کرده است.
«لایه دوم» اقتصاد دیجیتال شامل پلتفرمها و کسبوکارهای فناوری دیجیتال و «لایه سوم» شامل کسبوکارهای وابسته به قابلیتهای اینترنت و فناوری دیجیتال است.
به این ترتیب جمهوری اسلامی از نهم اسفند ماه تاکنون با «قطع اینترنت» بیش از ۲۴۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان به اقتصاد دیجیتال ایران زیان زده است.
این زیان با احتساب قیمت روزانه دلار، نزدیک به یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار است. یعنی تصمیم مقامهای حکومتی به ازای هر ساعت قطع اینترنت، نزدیک به یک میلیون و ۵۰۰ هزار دلار به اقتصاد دیجیتال ایران زیان وارد میکند.
گزارش رسانههای ایران هم این ارقام را تایید میکنند. از جمله روزنامه دنیای اقتصاد در شماره بیست و سوم فروردین حجم زیان وارده به «بنگاههای اکوسیستم دیجیتال» کشور بر اثر قطع اینترنت را بیش از «۲۰۰ هزار میلیارد تومان» اعلام کرد.
گروگان گرفتن کسبوکار و معیشت ۱۰ میلیون نفر
ارقام و آمارها هنگامی بیشتر ملموس میشوند که به نسبت آنها با جامعه اشاره شود. بنابر آمارهای رسمی تا زمستان گذشته حدود ۱۰ میلیون نفر بهصورت مستقیم و غیرمستقیم در حوزه اقتصاد دیجیتال در ایران فعالیت میکردند.
جمهوری اسلامی با «قطع اینترنت» به طور مستقیم زندگی و معیشت این ده میلیون نفر از جمله میلیونها نفر از فروشندگان خرد، رانندگان پلتفرمی، تولیدکنندگان محتوا، و شاغلان رسمی و غیر رسمی در پلتفرمها، شبکههای اجتماعی، شرکتهای خدمات آنلاین و استارتاپها را با بحران مواجه کرده است.
موج تعطیلی شرکتهای فعال در اقتصاد دیجیتال و اخراجهای گسترده ناشی از همین موضوع است، همانطور که بسیاری از مدیران فروشگاههای اینترنتی، برنامهنویسان، طراحان، تولیدکنندگان محتوا و کسبوکارهای آنلاین در ایران میگویند که قربانی قطع اینترنت شدهاند.
هزینههای انسانی: تخریب روان جمعی
در حال حاضر بخش عمدهای از جمعیت ایران را جمعیت زیر سی سال تشکیل میدهد و گوشی تلفن همراه و دسترسی به اینترنت و شبکههای اجتماعی بخشی از هویت و معیشت آنهاست.
قطع اینترنت در ایران پیامدهای بسیار گستردهای در زندگی جمعی، فردی و روانی مردم و به ویژه جمعیت جوان کشور دارد و به اضطراب، خشم، احساس درماندگی در میان این نوجوانان و جوانان دامن زده است.
یک پژوهشهای انجام شده در میان دانشجویان شهر اصفهان که در «مجله علوم پیراپزشکی و بهداشت نظامی» چاپ شده نشان میدهد که ۵۸ درصد دانشجویان در «سطح شدید» و ۳۲ درصد در حد متوسط «نوموفوبیا» یا «بیگوشیهراسی» دارند.
نکته مهمی که این پژوهش به آن تاکید کرده این است که «عدم توانایی در برقرار ارتباط» و «عدم دسترسی به اطلاعات» از دلایل اصلی «بیگوشیهراسی» در میان این دانشجویان بوده است.
هزینههای فردی: حذف دسترسی کم درآمدها
قطع اینترنت در حالی انجام شده است که در ایران همه شبکههای اجتماعی جهانی و همچنین هزاران سایت هم از سالها پیش فیلتر شدهاند و حتی در صورت وصل اینترنت هم مردم باید برای دسترسی به شبکههای اجتماعی چون اینستاگرام، ایکس، تلگرام و دیگر شبکهها وی پی ان و فیلترشکن خریداری کنند.
همین حالا در ایران قیمت خرید یک بسته ۱۰ گیگابایتی برای دور زدن فیلترینگ به ۵ میلیون تومان رسیده است. این مبلغ معادل نزدیک به یک سوم «حداقل دستمزد ماهانه نیروی کار در سال ۱۴۰۵» است و پرداخت چنین مبلغی برای میلیونها نفر از مردم امکان پذیر نیست.
به این ترتیب حتی در صورت وصل اینترنت نیز بخش عمدهای از مردم ایران در عمل امکان «خرید وی پی ان و فیلترشکن» و دسترسی به اینترنت آزاد و شبکههای اجتماعی را ندارند.
سرکوب مردم با حصر دیجیتال
هدف جمهوری اسلامی نه فقط قطع موقت اینترنت بلکه جایگزینی آن با یک «شبکه ملی اطلاعات» و سرکوب مردم با «حصر دیجیتال» است.
با اجرای کامل حصر دیجیتال، دسترسی مردم فقط به «شبکه ملی اطلاعات» محدود میشود، «اینترنت جهانی» فقط به مقامات و هواداران حکومت اختصاص مییابد، و «اینترنت طبقاتی» به شکل کنترل شده در اختیار تعدادی از شرکتها و موسسات گزینش شده قرار میگیرد.
جمهوری اسلامی اکنون رکورد جهانی بیشترین زمان «قطع اینترنت» را شکسته و با محروم کردن ۹۰ میلیون ایرانی از اینترنت، در حال «سانسور» صدای مردم و «سرکوب» مخالفان است.