درسا درخشانی ۱۸ ساله شطرنج بازان ایرانی
درسا درخشانی و علیرضا فیروزجا، دو استادبزرگ شطرنج که به دلیل فشارهای وارده بر ورزشکاران توسط رژیم جمهوری اسلامی تصمیم گرفتند به ترتیب زیر پرچم‌های آمریکا و فیده مسابقه دهند. (‌عکس آرشیوی است)

در حالی که ورزشکاران ایران در این‌سال‌ها به ترفندهای مختلف مقابل ورزشکاران اسرائیلی ظاهر نشده‌اند، حالا پس از فدراسیون جودو، این‌بار فدراسیون شطرنج ایران، در آستانه تعلیق قرار گرفته است.

نایجل شورت، نایب‌ رئیس فدراسیون بین‌المللی شطرنج (فیده)، در گفتگو با بخش فارسی صدای آمریکا درباره جزئیات خبر احتمال تعلیق فدراسیون شطرنج ایران گفت: «ما یک نهاد بین‌المللی هستیم و مقررات خودمان را داریم. ایران، آشکارا و به صورت مداوم آنها را نقض می‌کند. این مسأله در سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. چون فیده دهه‌ها یک سیاست غیررسمی و نانوشته در مورد «رویارویی‌های ممنوعه» داشت و عامدانه برخی کشورهای مشخص را با اسرائیل روبه‌رو نمی‌کرد. ما سعی کردیم این را تغییر دهیم.»

او با اشاره به این که این مسئله در سال‌های اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته است، گفت: «ما معتقد هستیم که این ورزش است و ورزش باید مانند عدالت عاری از تبعیض باشد و شما، فارغ از این که افراد از کجا آمده‌اند و چه پیشینه‌ای دارند، باید با آنها بازی کنید. ما سیاست قاطعی در مورد عدم‌تبعیض داریم. وقتی ما سیاست‌مان را تغییر دادیم، متوجه شدیم که ایران مدام و مرتباً مقررات را نقض کرده است.»

آقای شورت در ادامه با بیان این که اگر فدراسیون شطرنج ایران موضع خود را عوض نکند، تعلیق خواهد شد، افزود تا زمانی که ایران تضمین نکند که دیگر چنین اتفاقی نمی‌افتد، در تعلیق خواهد ماند.

او به عدم پاسخگویی شفاف مقامات ورزش ایران به سوالات مربوط به رویایی ورزشکاران با ورزشکاران اسرائیلی اشاره کرد و گفت: «آن‌ها می‌گویند: ما تابع فیده هستیم؛ ولی مشخص است که این طور نیست.»

او افزود: «ما می‌دانیم در موارد معدودی که ایرانی ها مقابل [ورزشکاران] اسرائیلی بازی کرده‌اند، با چه عواقبی روبرو شده‌اند. چند بازیکن در رقابتی در اسپانیا شرکت کردند… پرهام مقصودلو و یک استادبزرگ جوان شطرنج دیگر در اسپانیا مقابل اسرائیل بازی کردند و وقتی برگشتند، سپاه پاسداران منتظرشان بود. ما از این عواقب ناخوشایند آگاه هستیم.»

پیش از این نیز تعدادی از شطرنج بازان مطرح ملی پوش ایران از جمله غزل حکیمی فر و علیرضا فیروزجا به دلیل فشارها برای رویارو نشدن با ورزشکاران اسرائیلی ترجیح دادند زیر پرچم فیده رقابت کنند. شهره بیات داوری بین المللی شطرنج ایران و میترا حجازی پور نیز به دلیل برداشتن حجاب خود در رقابت‌های بین المللی به ایران بازنگشتند. 

نایجل شورت به ماجرای علیرضا فیروزجا، استادبزرگ شطرنج ایران، اشاره کرد و گفت که او در سال ۲۰۱۹ وادار شد تا بازی خود را واگذار کند و پس از آن بود که درخواست کرد زیر پرچم فیده بازی کند. وی افزود: «ما این موضوع را کاملا روشن کردیم که اگر او می‌خواهد زیر پرچم فیده بازی کند باید تابع مقررات فیده باشد.»

این مقام فدراسیون جهانی شطرنج، با تاکید براین که این فدراسیون جهانی دوست ندارد سیاست را وارد ورزش کند، افزود: «اگر بازیکنان دیگر ایرانی نیز می‌خواهند تابع قوانین فیده باشند و در مقابل هر بازیکنی از هر جا بازی کنند، ما از آنها استقبال می‌کنیم و پذیرای آنها هستیم.»

پیشتر نیز آرکادی دوورکوویچ، رئیس فدارسیون جهانی شطرنج، به فدراسیون ایران هشدار داده بود  که طفره رفتن از رقابت با ورزشکاران اسرائیلی مصداق بارز تبعیض در ورزش است و اگر چنین رفتاری ادامه داشته باشد، او نمی تواند مانع از تعلیق فدراسیون شطرنج ایران شود. اما در مقابل رئیس فدراسیون شطرنج ایران مدعی شده بود که «فدراسیون و مسئولان ورزش ایران هیچ دخل و تصرفی در این موضوع ندارند.»

حالا نیز نایب‌رئیس فدراسیون جهانی شطرنج در مورد ماجرای روبرو نشدن ورزشکاران ایرانی مقابل اسرئیلی‌ها می‌گوید که گاه «بازی‌های سیاسی بسیار کثیف» می‌شوند. او با اشاره به ماجرای آرین غلامی، یکی از شطرنج‌بازان ایرانی، گفت که او پس از آن که در مسابقات ریلتون سوئد با بازیکن اسرائیلی رویارو نشد و زمانی که به کشورش برگشت در فرودگاه مثل یک قهرمان از او استقبال کردند و همه رسانه‌ها و مقامات نیز حضور داشتند.

آقای نایجل شورت همچنین تاکید کرد که سخنان غلامی علیه اسرائیل «یک تبلیغ سیاسی گسترده و یک بیانیه بسیار زشت بود. این به شدت غیر قابل قبول است. »

فشار بر ورزش ایران با اهداف سیاسی  سالیان درازی از سوی مقامات جهوری اسلامی به شکل آشکار و پنهان اعمال می شود. از جمله شخص خامنه‌ای که در دیدار با ورزشکاران مدال آور ایران، با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران در مسابقات ورزشی با نمایندگان اسرائیل شرکت نخواهد کرد، ورزشکارانی را که در مقابل ورزشکاران اسرائیلی به میدان نمی‌روند در عین قهرمانی، «متواضع، متدین، انقلابی، پیشرو، و خانواده‌دوست» توصیف کرده بود.

نایب رئیس فدارسیون جهانی شطرنج با بیان این که اگر ورزشکاران هر کشوری که دچار اختلاف با کشوری دیگر است، مقابل ورزشکاران کشور دیگر حاضر نشوند، هرج و مرج ایجاد خواهد شد، بار دیگر بر بی‌طرفی این فدراسیون ورزشی تاکید کرد. 

اما در تمام این سال‌ها ورزش ایران برای آن که زهر محرومیت را به دلیل حاضر نشدن مقابل رقیبان خود ننوشد، از ترفندهای مختلفی همچون مصدومیت های ناگهانی و حتی باخت‌های عمدی به حریف استفاده کرده است. هر چند به نظر می رسد که در این روزها جامعه بین المللی ورزش بیش از گذشته چشم بر عملکرد ورزش ایران دارد.

برای روبرو نشدن با ورزشکار اسرائیلی؛ دارنده رنکینگ یک جودوی جهان به حریفش مصلحتی باخت
برای روبرو نشدن با ورزشکار اسرائیلی؛ دارنده رنکینگ یک جودوی جهان به حریفش مصلحتی باخت

با وجود این پنهانکاری مواردی مانند شکست اجباری سعید ملایی برای عدم رویارویی با ورزشکار اسرائیلی و افشاگری او در این زمینه باعث محرومیت ایران از حضور در تمامی رقابتهای جهانی جودو شده است.

این اقدام مورد حمایت وزارت خارجه آمریکا قرار گرفت و مورگان اورتگاس در توییتی نوشت: «حضور در مسابقات ورزشی نباید با واهمه از تلافی‌جویی اوباش بزدل همراه باشد.»