دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا قرار است روز سهشنبه در ژنو سوئیس و با میانجیگری عمان برگزار شود. منابع آمریکایی میگویند استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان رئیسجمهور آمریکا، برای مذاکرات با جمهوری اسلامی به سوئیس سفر میکنند. همزمان عباس عراقچی روز دوشنبه وارد ژنو شد.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، گفت اختیارات لازم را برای توافق دارد و مدعی شد «آنچه روی میز نیست: تسلیم در برابر تهدیدهاست». واکنش او پس از آن مطرح شد که چند روز بعد از دور اول مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، ناگهان به عمان سفر کرد و برخی گمانهزنی کردند او که مشاور ارشد خامنهای است، با اختیارات بالاتر پیشنهادات جدیدی به آمریکا داده است.
ایالات متحده صراحتاً گفته خواستار توقف برنامه هستهای، محدودیت برنامه موشکی و همچنین توقف حمایت از گروههای نیابتی است، اما مقامات جمهوری اسلامی هنوز شرط و شروط خود را مطرح میکنند.
در روزهای اخیر بارها مقامات جمهوری اسلامی گفتهاند که برنامه موشکی در مذاکرات نباید مطرح شود و درباره غنیسازی نیز میگویند «غنیسازی صفر» خط قرمز حکومت ایران است.
با این حال، پیش از دور دوم مذاکرات، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، اعلام کرد حکومت ایران برای نشان دادن اینکه به دنبال سلاح هستهای نیست، بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی را حتی در تأسیسات «زیر زمین یا کوه» میپذیرد.
این موضعگیری در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی از زمان جنگ ۱۲ روزه اخیر اجازه بازرسی آژانس را صادر نکرده بود. بامداد اول تیر، ایالات متحده سه مرکز هستهای فردو، نطنز و اصفهان را با موشکهای تاماهاوک و بمبهای سنگرشکن هدف قرار داد و دونالد ترامپ اعلام کرد این حملات موجب «نابودی کامل» این تأسیسات شده است.
پس از آن، ایران و آژانس ۱۸ شهریور با میانجیگری مصر در قاهره توافقی برای ازسرگیری بازرسیها امضا کردند، اما با فعال شدن «مکانیسم ماشه» از سوی سه کشور اروپایی و بازگشت تحریمهای شورای امنیت، مقامهای ایرانی این توافق را لغوشده دانستند. علی لاریجانی ۲۹ مهر اعلام کرد با فعال شدن مکانیسم ماشه، توافق قاهره «عملاً کانلمیکن» شده است.
اکنون در آستانه مذاکرات ژنو، اظهارات تازه مقامهای ایرانی درباره پذیرش نظارتهای گسترده آژانس، در کنار ادامه تأکید بر عدم مذاکره درباره برنامه موشکی، نشانهای از فضای پیچیده و چندلایه گفتوگوهای پیش رو ارزیابی میشود.
دور اول این مذاکرات ۱۷ بهمن در مسقط، پایتخت عمان، برگزار شد و به نتیجهای منتهی نشد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، گفته رژیم ایران زمان زیادی ندارد. او دو روز پیش گفت: «۴۷ سال است که آنها دائم حرف میزنند؛ حرف میزنند و باز حرف میزنند.» رئیسجمهور آمریکا همچنین گفت تغییر رژیم در ایران «بهترین اتفاقی است که میتواند رخ دهد.»