با ادامه روند سقوط آزاد و سریع ارزش واحد پول ملی در ایران، روز چهارشنبه نرخ برابری ارزهای خارجی در بازارهای ایران رکورد تازهای بر جا گذاشت، به طوری که نرخ دلار در زمان تنظیم این خبر در آستانه رکورد تاریخی ۱۶۰ هزار تومان قرار گرفته است.
بر اساس اطلاعات مندرج در سایت «نوسان» که نرخ لحظهای ارز و مسکوک را در بازار ایران ارائه میدهد، در تابلوهای نرخگیری (تا لحظه تنظیم این خبر) چهار ارز پرمعامله با اعداد سنگینتری دیده میشوند: دلار آمریکا ۱۵۹۷۰۰ تومان، یورو ۱۹۱۳۱۰ تومان، پوند ۲۲۰۱۹۰ تومان، و درهم امارات ۴۳۹۱۰ تومان. همزمان در بازار طلا و سکه هم تصویر مشابهی ثبت شده است: هر گرم طلای ۱۸ عیار به بیش از ۲۰ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان و قیمت هر قطعه تمام سکه موسوم به طرح امامی به ۲۰۴ میلیون تومان رسیده است.
دلار در آسنانه ورود به کانال ۱۶۰ هزار تومانی
جدولها و نمودارهای تاریخی ارز و طلا نشان میهد این بازار از سالهای ۱۳۹۷–۱۳۹۸ تاکنون تقریباً هر سال یک پله بالاتر رفته و حالا رکوردهای بیسابقهای را رقم زده است. اختلاف قیمتها نه فقط نسبت به مهر ۱۳۹۸، بلکه حتی نسبت به بهمن سال گذشته هم آنقدر زیاد شده که دیگر به «نوسان عادی» شبیه نیست؛ بیشتر شبیه یک روند مداومِ گرانشدنِ ناگزیر است که فقط سرعتش بالا و پایین میشود.
اگر مسیر دلار آزاد را از ابتدای بازه نگاه کنیم، کندلهای سالهای اول حول سطحهای پایینتر و با حرکتهای محدودتری دیده میشوند؛ یک دوره نسبتاً کمشیب که بازار هنوز آن حالت «آرامش شکننده» را حفظ کرده بود. اما از حوالی ۱۴۰۰ به بعد، شیب نمودار تندتر میشود و در ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ جهشها پلهای و محسوستر جلوه میکنند؛ یعنی قیمت به جای بالا رفتن آهسته، در چند گام سریع سطحهای جدیدی را فتح میکند.
نوسان نرخ دلار در ایران تا تاریخ ۸ بهمن ۱۴۰۴ (منبع: وبسایت نوسان)
در نمودار سکه هم همین الگو دیده میشود: سالهای اول نوسانها محدودتر است، اما از اواخر ۱۴۰۰ و اوایل ۱۴۰۱ به بعد، حرکتها پیدرپی به سمت بالا میروند تا جایی که در انتهای نمودار، قیمت بستهشدن سکه چند برابر ابتدای مسیر شده و کندلهای انتهایی، اوجگیری اخیر را برجسته میکنند. در مثقال طلای آبشده و طلای ۱۸ عیار هم خط تقریباً «صافِ ابتدای بازه» کمکم جای خودش را به منحنیهای تندتر میدهد؛ چیزی شبیه رشد نمایی که در ماههای پایانی، تیز و بیرحم میشود.
نوسانات ارزش سکه امامی در ایران (منبع: وبسایت نویسان)
در مقایسه بلندمدت، دلار و طلا عمدتاً همجهت حرکت میکنند، ولی همیشه با یک ضرباهنگ واحد بالا نمیروند. هرجا دلار به دلیل تنش سیاسی، شوک خبری یا تشدید فشارهای بیرونی جهش کرده، طلا هم تقریباً همزمان واکنش نشان داده است. از طرف دیگر، وقتی اونس جهانی طلا در بازارهای بینالمللی بالا رفته، قیمت ریالی طلا حتی اگر دلار در یک بازه کمی کندتر شده باشد، باز هم میل به صعود داشته است.
ترجمه ساده این وضعیت برای شهروند ایرانی روشن است: طی این شش سال، هم «ضربه افزایش نرخ ارز» را خورده و هم «اثر رشد جهانی طلا» را. نتیجه هم این شده که داراییهای ارزی و طلایی در بسیاری از نقاط این بازه، چهار تا پنج برابر شدهاند، در حالی که درآمد و حقوق با واحد پول ایران با این شتاب بالا نیامده و شکاف میان «دارایی مالی» و «قدرت خرید روزمره» عمیقتر شده است.
مردم ایران به دلیل سوء مدیریت حکومت با بحرانهای متعدد اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی، و سیاسی دست و پنجه نرم میکنند و اعتراضات مسالمتآمیز آنها به شدیدترین شکل و با کشتار گسترده سرکوب شده است.
در یکی از تازهترین موارد جهش ناگهانی نرخ ارز در نخستین روزهای زمستان ۱۴۰۴، موجی از بلاتکلیفی و اعتراض را در کانونهای تجاری پایتخت رقم زد و به اعتراضاتی انجامید که در سراسر کشور به راه افتاد و با سرکوب و کشتار گسترده در شهرها و استانهای مختلف ایران انجامید.
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، در هفتههای اخیر بارها ضمن ابراز حمایت صریح خود از معترضان ایرانی، نسبت به کشتار معترضان به جمهوری اسلامی و دستگاه سرکوب آن هشدار داده و گفته بود در صورت اعدام معترضان، ایالات متحده «اقدامات بسیار قاطعی» انجام خواهد داد.
او روز شنبه ۲۷ دی ۱۴۰۴ در گفتوگو با نشریه پولتیکو گفت که «آیتالله» به دلیل «ویران کردن کامل کشورش» گناهکار است و «وقت آن رسیده است که به دنبال رهبری تازهای در ایران باشیم.»
او درباره علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، گفت: «گناه او به عنوان رهبر یک کشور، نابودی کامل کشور و استفاده از خشونت در سطوحی است که قبلاً هرگز دیده نشده است.»
او افزود: «برای این که کشور بتواند به کار خود ادامه دهد، حتی اگر این عملکرد در سطح بسیار پایینی باشد، رهبری باید بر درست اداره کردن کشورش تمرکز کند - مانند همین کاری که من با ایالات متحده انجام میدهم - و نه این که برای حفظ سلطهاش، هزاران نفر را بکشد.»