گزارشهای تازه حاکی از تشدید نگرانیها درباره وضعیت زندانهای ایران است. این گزارشها از نقض اصل تفکیک جرائم، تشدید فشار بر زندانیان سیاسی، کمبود امکانات، و افزایش تراکم جمعیت در زندانهای عادلآباد شیراز و اوین خبر میدهند.
به گزارش نهادهای حقوق بشری در روزهای اخیر، زندان عادلآباد شیراز با کمبود امکانات اولیه، تراکم جمعیت، و مشکلات بهداشتی روبرو است، که به گفته منابع، با «اصل تفکیک جرائم» و «مقررات سازمان زندانها» مغایرت دارد.
به گزارش کانون حقوق بشر ایران در روز پنجشنبه ۲۵ تیر، اطلاعات تازهرسیده از زندان عادلآباد شیراز نشان میدهد که ۴۴ زندانی سیاسی در بند ۱۴ امنیتی این زندان نگهداری میشوند. بر اساس این گزارش، این زندانیان در کنار اعضای گروه داعش اسکان داده شدهاند؛ موضوعی که به گفته منابع مطلع نمونهای از نقض اصل تفکیک جرائم محسوب میشود. آییننامه اجرایی سازمان زندانها بر نگهداری زندانیان بر اساس نوع جرم و وضعیت پرونده تأکید دارد، اما گزارشهای منتشرشده نشان میدهد که این اصل در بند ۱۴ رعایت نمیشود.
این گزارش همچنین از وخامت وضعیت معیشتی زندانیان خبر میدهد. به گفته منابع داخل زندان عادلآباد، غذای توزیعی به اندازهای اندک است که سهمیه در نظر گرفتهشده برای حدود ۵۰ زندانی فقط پاسخگوی نیمی از آنان است. علاوه بر کمبود غذا، کیفیت تغذیه نیز نامناسب توصیف شده اس، و بسیاری از زندانیان ناچارند مواد غذایی مورد نیاز خود را از فروشگاه زندان تهیه کنند؛ فروشگاهی که به گفته منابع، کالاهای آن با کیفیت پایین و قیمتهایی بالاتر از نرخ بازار عرضه میشود. این وضعیت، فشار اقتصادی مضاعفی بر خانوادههای زندانیان وارد کرده است.
بر اساس این گزارش، زندانیان عادلآباد علاوه بر مشکلات معیشتی، با فشارهای مستمر روحی و روانی نیز مواجه هستند. منابع آگاه از فضای امنیتی حاکم بر زندان، نگرانی دائمی زندانیان از تصمیمهای ناگهانی مسئولان، اجرای احکام، محدودیتهای داخلی، و نبود امکان پیگیری مؤثر مطالبات خبر دادهاند.
کانون حقوق بشر ایران همچنین با اشاره به پیشینه زندان عادلآباد نوشته است که این زندان طی سالهای گذشته بارها به دلیل اجرای احکام اعدام، گزارشهای مربوط به ضربوشتم زندانیان، استفاده از بندهای تنبیهی، محدودیت دسترسی به خدمات درمانی، شرایط نامناسب بهداشتی، و تراکم بالای جمعیت مورد انتقاد نهادهای حقوق بشری قرار گرفته است. در این گزارش آمده است که اگرچه بند ۱۴ از سال ۱۳۹۵ با هدف اجرای اصل تفکیک جرائم برای نگهداری زندانیان سیاسی و امنیتی ایجاد شد، اما گزارشهای جدید نشان میدهد که اکنون همین اصل در داخل این بند رعایت نمیشود.
همچنین کانون حقوق بشر ایران روز چهارشنبه ۲۴ تیر گزارش داد که حدود ۴۰ زندانی با محکومیتهای مالی به بند ۷ زندان اوین منتقل شدهاند؛ اقدامی که با اعتراض زندانیان این بند روبهرو شده است. بر اساس این گزارش، زندانیان حاضر از پذیرش افراد منتقلشده در اتاقهای خود خودداری و اعلام کردهاند که اعتراض آنان متوجه زندانیان مالی نیست، بلکه به شرایط نامناسب بند و نادیده گرفتن اصل تفکیک جرائم مربوط میشود.
منابع مطلع گفتهاند که بند ۷ اوین پیش از این نیز به کمبود شدید فضای اسکان، تراکم جمعیت، کمبود امکانات رفاهی و مشکلات بهداشتی، از جمله شیوع ساس و سایر حشرات موذی، دچار بوده است. به گفته آنان، انتقال زندانیان جدید به بندی که ظرفیت آن از پیش تکمیل شده است، میتواند مشکلات موجود را تشدید کرده و زمینهساز افزایش تنش در داخل بند شود.
بر اساس این گزارش، زندانیان سیاسی نسبت به از میان رفتن مرزبندی میان زندانیان سیاسی و غیرسیاسی ابراز نگرانی کرده و این روند را مغایر آییننامه اجرایی سازمان زندانها دانستهاند. آنان همچنین هشدار دادهاند که ادامه چنین جابهجاییهایی ممکن است به افزایش درگیریهای داخلی و در نهایت تشدید برخوردهای امنیتی با زندانیان منجر شود.
گزارشهای اخیر درباره زندانهای عادلآباد شیراز و اوین در حالی منتشر میشود که نهادهای حقوق بشری بارها خواستار رعایت اصل تفکیک جرائم، بهبود شرایط نگهداری زندانیان، تأمین امکانات اولیه، دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی، و حفظ کرامت افراد محروم از آزادی شدهاند. منابع حقوق بشری تأکید کردهاند که در صورت صحت این گزارشها، ادامه این وضعیت میتواند نقض تعهدات داخلی و استانداردهای بینالمللی مرتبط با حقوق زندانیان تلقی شود.