مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ نسبت به ادامه سوءاستفاده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از کودکان و کاهش سن جذب نیرو حتی تا ۱۲ سال، هشدار دادند.
این فعالان در بیانیهای نوشتند: سپاه پاسداران در جریان اقدام نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل «کودکان زیر سن قانونی، حتی ۱۲ ساله را تشویق کرد به این نیرو بپیوندند و در ایستهای بازرسی، آشپزی، پشتیبانی پزشکی، امور تدارکاتی و گشتهای امنیتی مشارکت کنند و در زنجیرههای انسانی برای حفاظت از زیرساختها در برابر حملات هوایی، فعال باشند.»
در این بیانیه آمده است: «با وجود برقراری آتشبس، ایستهای بازرسی بسیج و فعالیتهای امنیتی همچنان ادامه دارد و تصاویر منتشر شده و گزارشهای شاهدان عینی نشان میدهد کودکان همچنان در ایستهای بازرسی در تهران، کرج، مشهد، اصفهان، اهواز و شیراز حضور دارند.»
فعالان حقوق بشر در بیانیه خود خاطرنشان کردند که «جذب کودکان توسط سپاه بیش از آنکه به انگیزه مالی وابسته باشد، تحت تأثیر خانواده و فضای اجتماعی انجام میشود. و سپاه پاسداران نیز از همین اشتیاق کودکان، برای توجیه کاهش سن جذب به ۱۲ سال سوءاستفاده میکند.»
پیشتر صندوق کودکان ملل متحد، یونیسف، نیز در واکنش به کارزارهای سازمانیافته «بسیج» در ایران برای استفاده از کودکان در فعالیتهای نظامی گفته بود: «ما از جمهوری اسلامی ایران میخواهیم که از هرگونه جذب (نظامی) کودکان خودداری کند.»
بنابر حقوق بینالملل، مشارکت افراد زیر ۱۸ سال در اینگونه فعالیتها، نوعی اجبار تلقی میشود، «زیرا کودکان توان تصمیمگیری کاملاً آزادانه و آگاهانه ندارند و در برابر نفوذ قدرت، تبلیغات ایدئولوژیک و احساس تعلقپذیری آسیبپذیرند.»
بر اساس قوانین بشردوستانه بینالمللی، بهکارگیری کودکان زیر ۱۵ سال در درگیریهای مسلحانه، جنایت جنگی محسوب میشود. کارزار اخیر سپاه که سن جذب را به ۱۲ سال کاهش داده، نگرانیها درباره امنیت و حفاظت از کودکان را افزایش داده است.
جنیفر کانِت، مشاور حقوقی مجموعه فعالان حقوق بشر میگوید: «ارتباط کودکان با گروههای مسلح پیامدهای عمیق و ماندگاری دارد، از جمله احتمال جراحت و ناتوانی طولانیمدت، آسیبهای روانی، و پیامدهای مادامالعمر از دست دادن دوران کودکی. بهرهکشی از کودکان توسط سپاه پاسداران همچنین تابآوری و توان سازگاری نسلی از کودکانی را که در میان ویرانیهای درگیری کنونی زندگی میکنند، تضعیف میکند.»
مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران پیشتر گزارش داده بود که سپاه پاسداران کودکان مهاجر افغان، برخی با ۱۴ سال سن، را مجبور کرده تا در سوریه بجنگند و در ازای آن مشوقهایی مانند حق اقامت دریافت کنند. در ۲۱ اسفند ۱۴۰۴، علیرضا جعفری، کودک ۱۱ ساله، در حالی که بهصورت داوطلبانه در یک ایست بازرسی بسیج در تهران حضور داشت، در جریان یک حمله پهپادی کشته شد.
رژیم جمهوری اسلامی در ایران سابقهای طولانی و مستند از بهرهکشی از کودکان برای حمایت از گروههای مسلح و ساختارهای امنیتی دارد که به جنگ ایران و عراق و تأسیس سازمان بسیج بازمیگردد.