خبرگزاری هرانا در گزارش ماهانه خود از وضعیت حقوق بشر در ایران در مرداد ۱۴۰۵، از ثبت گسترده موارد نقض حقوق بشر در حوزههای مختلف خبر داده است؛ از اجرای احکام اعدام و بازداشتهای خودسرانه گرفته تا نقض حقوق زندانیان، سرکوب آزادی بیان، خشونت علیه زنان و کودکان، مشکلات کارگری و تیراندازی نیروهای نظامی به شهروندان، کولبران و سوختبران.
بر اساس این گزارش یک شهریور ۱۴۰۵ که توسط نهاد آمار، نشر و آثار مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران تهیه شده، در مرداد دستکم ۶۰ حکم اعدام اجرا شده است. در میان اعدامشدگان سه زن و یک کودکمجرم نیز حضور داشتهاند. همچنین دو مورد اجرای حکم اعدام در ملأعام، ۱۱ مورد صدور حکم اعدام و هفت مورد تأیید حکم اعدام در دیوان عالی کشور ثبت شده است.
هرانا در بخش مربوط به آزادی اندیشه و بیان نیز از ثبت ۱۱۲ مورد بازداشت خبر داده است. بر اساس این گزارش، برای ۷۰ شهروند در مجموع بیش ۵۰۷۳ ماه حبس، ۴۸ ماه تبعید، حدود دو میلیارد تومان جزای نقدی، و ۴۱۷ ضربه شلاق صادر شده است. همچنین ۱۲ مورد احضار به مراجع قضایی، سه مورد محاکمه، دو مورد مجرم شناخته شدن نشریات، ۱۰ مورد اجرای حکم حبس و یک مورد تفتیش منزل در این ماه ثبت شده است.
در میان نمونههای ذکرشده، وزارت اطلاعات از بازداشت ۲۱ شهروند در استان کرمان به اتهام همکاری با سرویس اطلاعاتی اسرائیل خبر داده و پنج شهروند دیگر نیز در ارتباط با اعتراضات دی ۱۴۰۴ بازداشت و به دستگاه قضایی تحویل داده شدهاند. همچنین افشین حیرتیان، فعال حقوق کودکان محبوس در زندان اوین، به مجموعاً ۳۱ سال حبس و پرداخت جزای نقدی محکوم شده که ۱۲ سال از این میزان به عنوان مجازات اشد قابل اجرا خواهد بود.
در بخش مربوط به وضعیت زندانیان، هرانا ۹۰ مورد نقض حقوق را ثبت کرده است. این موارد شامل مرگ یک زندانی بیمار، دو مورد خودکشی، چهار مورد ضربوشتم، ۵۱ مورد بیخبری از سرنوشت بازداشتشدگان، ۹۷ مورد بلاتکلیفی، ۱۱ مورد محرومیت از دسترسی به وکیل، ۲۰ مورد عدم رسیدگی پزشکی، ۱۲ مورد اعمال فشار، چهار مورد محرومیت از تماس تلفنی، شش مورد محرومیت از مرخصی استعلاجی و یک مورد اعتصاب غذای زندانی بوده است.
هرانا در نمونهای از این موارد گزارش کرده است که آرین ولیپور، از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴، در زندان تهران بزرگ اقدام به خودکشی کرده است. همچنین تکتم رمضانی، زندانی جرائم غیرسیاسی در زندان وکیلآباد مشهد، پس از ابتلا به پارگی کیسه صفرا و تأخیر در رسیدگی پزشکی و انتقال به بیمارستان جان خود را از دست داده است. حمزه درویش، زندانی سنیمذهب در زندان لاکان رشت نیز بر اساس این گزارش از ملاقات و تماس تلفنی با خانواده محروم شده است.
در حوزه آزادی مذهب، هرانا از ثبت ۱۱ مورد نقض حقوق خبر داده است که شامل ۲۰ مورد بازداشت، صدور مجموعاً ۲۲۳ ماه حبس برای دو نفر، دو مورد محاکمه، یک مورد تفتیش منزل و یک مورد احضار به مراجع قضایی است. از جمله این موارد، محکومیت شهروندان بهائی به احکام سنگین حبس و بازداشت و انتقال ثریا منوچهرزاده، شهروند بهائی ساکن ساری، به مکانی نامعلوم عنوان شده است.
حقوق کودکان نیز در این گزارش از موارد جدی نقض حقوق بشر بوده است. هرانا در مرداد پنج مورد قتل کودکان، دو مورد مرگ کودکان در پی سهلانگاری مسئولان، و چهار مورد خشونت فیزیکی را ثبت کرده است. همچنین یک فرد زیر ۱۸ سال به شش ماه حبس محکوم شده و حکم حبس یک فرد زیر ۱۸ سال دیگر نیز به اجرا درآمده است.
در بخش خشونت علیه زنان، هرانا از ثبت شش مورد قتل با انگیزه ناموسی خبر داده که قربانیان آن شش مرد بودهاند. همچنین هفت مورد قتل زنان در پی خشونت خانگی ثبت شده است. این گزارش علاوه بر این، یک مورد خودسوزی و یک مورد تجاوز و آزار جنسی را نیز در شمار موارد نقض حقوق زنان قرار داده است.
وضعیت کارگران نیز در مرداد با موارد متعددی از نقض حقوق همراه بوده است. بر اساس آمار هرانا، ۳۵ مورد مرگ ناشی از نبود ایمنی در محیط کار و ۱۳۳ مورد مصدومیت کارگران ثبت شده است. همچنین ۳۰۸ مورد بلاتکلیفی، ۳۵۵ مورد اخراج و تعدیل، ۵۸ ماه معوقات مزدی، سه مورد بازداشت، ۱۲ ماه حبس و شش میلیون تومان جزای نقدی برای دو نفر، ۱۳۳ تجمع اعتراضی و هشت مورد اعتصاب ثبت شده است.
هرانا همچنین از افزایش فشار بر فعالان صنفی و کارگران خبر داده و به مواردی از معوقات مزدی و اعتراضات کارگری اشاره کرده است. از جمله، گروهی از کارگران پیمانکاری پروژه کمربند سبز شهرداری اهواز از عدم دریافت دستمزدهای سه ماه گذشته خبر دادهاند. همچنین کارکنان شرکت نفت و گاز پارس در دستکم ۱۲ بخش و سکوی دریایی در منطقه پارس جنوبی و عسلویه دست به تجمع اعتراضی زدهاند.
در بخش خشونت نظامی و قضایی و امنیت شهروندان، هرانا سه مورد قتل شهروندان، پنج مورد قتل کولبران، چهار مورد قتل سوختبران، دو مورد مصدومیت شهروندان و دو مورد مصدومیت کولبران را ثبت کرده است. بر اساس این گزارش، یک سوختبر در پی تیراندازی نیروهای نظامی در رودبار جنوب جان خود را از دست داده و یک شهروند دیگر که در شهرستان گلشن هدف تیراندازی قرار گرفته بود، پس از سه روز بستری در بیمارستان جان باخته است. همچنین تیراندازی نیروهای نظامی در مناطق مرزی شهرستان بانه به زخمی شدن یک کولبر انجامیده است.
هرانا در بخش مربوط به واکنشهای داخلی و بینالمللی همچنین به افزایش فشارهای قضایی و امنیتی و ادامه انتقاد نهادهای بینالمللی از وضعیت حقوق بشر در ایران اشاره کرده است. بر اساس این گزارش، شورای اتحادیه اروپا پنج قاضی دادگاههای انقلاب و یک فرد مرتبط با یک گروه سایبری را در فهرست تحریمهای حقوق بشری خود قرار داده است.
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران، نیز نسبت به ادامه بازداشتها و اجرای احکام اعدام در ایران ابراز نگرانی کرده و خواستار توقف این روند شده است. او همچنین درباره خطر اجرای احکام اعدام زندانیان سیاسی و استفاده از اتهاماتی همچون «محاربه»، «افساد فیالارض» و «بغی» هشدار داده است.
هرانا در جمعبندی گزارش مرداد تأکید کرده است که مجموعه آمار ثبتشده، تصویری نگرانکننده از وضعیت حقوق بشر در ایران ارائه میدهد. این گزارش با اشاره به اجرای احکام اعدام، بازداشتها، محکومیتهای سنگین، نقض حقوق زندانیان، خشونت علیه زنان و کودکان، مشکلات کارگران و تیراندازی نیروهای نظامی، بر ضرورت پاسخگویی و ایجاد سازوکارهای مؤثر برای نظارت بر وضعیت حقوق بشر در ایران تأکید کرده است.
مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران و خبرگزاری هرانا طی سالهای گذشته با انتشار گزارشهای ماهانه، روند نقض حقوق بشر در ایران را در حوزههایی از جمله اعدام، بازداشت، وضعیت زندانیان، آزادی بیان، حقوق زنان و کودکان و حقوق کارگران مستندسازی کردهاند. گزارشهای ماهانه این نهاد بر اساس گزارشهای گردآوریشده از منابع مختلف و موارد قابل راستیآزمایی تهیه میشوند و هدف آنها ارائه تصویری آماری از وضعیت حقوق بشر و شناسایی روندهای مستمر نقض حقوق در کشور است. در سالهای اخیر، اعدام، سرکوب اعتراضات و فعالان مدنی و سیاسی، فشار بر اقلیتهای مذهبی و قومی، و نقض حقوق زندانیان از جمله موضوعات پرتکرار در گزارشهای هرانا بودهاند.