آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌گوید به‌دلیل ادامه محدودیت دسترسی بازرسان و نبود اطلاعات کافی درباره مواد و تأسیسات هسته‌ای جمهوری اسلامی، دیگر قادر نیست عدم انحراف مواد هسته‌ای اعلام‌شده از اهداف صلح‌آمیز را تأیید کند؛ وضعیتی که این نهاد آن را «نگرانی جدی اشاعه‌ای» توصیف کرده و خواستار رفع آن «با نهایت فوریت» شده است.
بر اساس تازه‌ترین گزارش محرمانه آژانس، نگرانی ویژه‌ای درباره تأسیسات غنی‌سازی سوخت اصفهان وجود دارد؛ مرکزی که جمهوری اسلامی در ژوئن ۲۰۲۵ وجود آن را به آژانس اعلام کرد، اما بازرسان تاکنون نتوانسته‌اند از آن بازدید کنند.
آژانس می‌گوید حتی محل دقیق تأسیسات، وضعیت آن و اینکه آیا مواد هسته‌ای در آن نگهداری می‌شود یا نه، برای بازرسان روشن نیست. گروسی همچنین خواستار تعیین وضعیت ذخایر اورانیوم با غنای بالا شده است؛ ذخایری که آژانس پیش از قطع دسترسی‌ها میزان آن را حدود ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده تا سطح ۶۰ درصد اعلام کرده بود.
مکاتباتی که المیادین منتشر کرده نشان می‌دهد جمهوری اسلامی ازسرگیری کامل بازرسی‌ها را به پایان تهدید نظامی و فراهم شدن شرایط امنیتی مرتبط کرده است.
همچنین ببینید:
نگرانی فزاینده آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از وضعیت تاسیسات غنی‌سازی اصفهاندر مقابل، رافائل گروسی تأکید کرده توافق پادمان قابل تعلیق یک‌جانبه نیست و تهران باید اطلاعات لازم را ارائه و دسترسی بازرسان را فراهم کند. آژانس می‌گوید بدون این دسترسی، امکان ارائه نتیجه‌گیری پادمانی درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی وجود ندارد.
این بحران محدود به گزارش تازه نیست. آژانس در ارزیابی جامع ژوئن ۲۰۲۵ اعلام کرده بود جمهوری اسلامی در چند مورد پاسخ‌های فنی معتبر ارائه نکرده و فعالیت‌هایی برای پاک‌سازی برخی مکان‌ها، راستی‌آزمایی را دشوار کرده است.
آژانس همچنین نتیجه گرفته بود برخی از این مکان‌ها در گذشته بخشی از یک برنامه هسته‌ای ساختاریافته اعلام‌نشده بوده‌اند، هرچند گفته بود نشانه معتبری از ادامه همان برنامه سازمان‌یافته در زمان گزارش در دست ندارد.
فشار سیاسی آمریکا نیز در ماه‌های اخیر افزایش یافته است. آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان در سپتامبر تأکید کردند تعهدات پادمانی جمهوری اسلامی «اختیاری» نیست و جمهوری اسلامی باید اطلاعات و دسترسی مورد نیاز آژانس را فراهم کند. هیئت حکام نیز در همان ماه موضوع عدم پایبندی جمهوری اسلامی را به شورای امنیت سازمان ملل گزارش کرد.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، نیز در نشست عمومی آژانس در وین گفت موضع دولت ترامپ روشن است: جمهوری اسلامی باید به‌طور کامل با آژانس همکاری کند، تعهدات پادمانی خود را اجرا کند و دسترسی لازم را در اختیار بازرسان قرار دهد. او گفت انتخاب تهران میان «ادامه سرپیچی و انزوا» یا همکاری با جامعه بین‌المللی است.
دونالد ترامپ نیز در روزهای اخیر بار دیگر تأکید کرده است آمریکا اجازه دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هسته‌ای را نخواهد داد؛ هرچند گزارش‌های اطلاعاتی آمریکا هم‌زمان نشان می‌دهند واشنگتن فعلاً ادامه تحریم‌ها و محاصره را مؤثرتر از دور تازه حملات می‌داند.
به این ترتیب، اختلاف اصلی اکنون دیگر فقط بر سر میزان غنی‌سازی نیست؛ مسئله فوری‌تر، ناتوانی آژانس در راستی‌آزمایی محل و وضعیت بخشی از مواد هسته‌ای و تأسیسات جمهوری اسلامی است؛ خلأ اطلاعاتی‌ای که آژانس آن را مستقیماً به خطر اشاعه هسته‌ای مرتبط کرده است.