چندین شهر ایران روز سهشنبه ۲۸ بهمن صحنه برگزاری مراسم چهلم جانباختگان کشتار دی ۱۴۰۴ بود. بنا بر گزارشها و ویدیوهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی این آیینها در چند نقطه به میدان رویارویی مستقیم خانوادههای داغدار و نیروهای امنیتی تبدیل شد.
گزارشهای تصویری شهروندخبرنگاران از مشهد، آبدانان، تهران، شهر صنعتی اراک، و چندین شهر دیگر از تلاش حکومت برای مهار اعتراضات با بستن درِ آرامستانها، استقرار گسترده نیروهای حکومتی، و برگزاری آیینهای رسمی و حکومتی حکایت دارد. همزمان شعارهای خانوادهها و سوگواران در چهلم جانباختگان نشاندهنده تداوم اعتراضات خیابانی و ثبت حافظه جمعی از کشتار دی است.
خانوادههای جانباختگان در شبکههای اجتماعی، از فشارهای امنیتی گسترده برای لغو یا محدود کردن این مراسم سخن گفتهاند؛ فشارهایی که شامل احضار، تهدید، حضور مأموران مقابل خانهها، و حتی ممنوعیت مراجعه آزادانه به مزار کشتهشدگان است.
در غرب ایران، از جمله در استان ایلام و شهرهایی مانند آبدانان، تصاویر و ویدیوهای منتشرشده از تیراندازی در اطراف آرامستانها حکایت دارد؛ جایی که مراسم چهلم چند تن از جانباختگان به سرعت به تجمع اعتراضی تبدیل شد و با شلیک هوایی و هجوم نیروهای امنیتی روبهرو شد. این منطقه پیش از این نیز یکی از کانونهای اصلی اعتراضات دی و از جمله محل جانباختن شماری از قربانیان نوجوان و جوان بوده است.
مرورگر شما HTML5 را پشتیبانی نمی کند
تیراندازی نیروهای حکومتی در مراسم چهلم علیرضا صیدی در آبدانان
در مشهد، گزارشها از شکلگیری تجمعهایی با شعارهایی نظیر «هر یک نفر کشته شه، هزار نفر پشتشه» و تلاش نیروهای حکومت برای پراکنده کردن جمعیت با شلیک هوایی و بازداشتهای پراکنده حکایت دارد.
مرورگر شما HTML5 را پشتیبانی نمی کند
آغاز اعتراضات و شعارها در مشهد در چهلم کشتهشدگان اعتراضات دی ماه
در تهران، بهشتزهرا به کانون اصلی تنش تبدیل شد. جایی که از روزهای گذشته، خودروها و نیروهای امنیتی در قطعات مربوط به جانباختگان مستقر شدهاند تا از شکلگیری تجمعهای بزرگ جلوگیری کنند و رفتوآمد خانوادهها به این قطعات را شدت دادهاند.
همچنین گزارشهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی حاکی از آن است که آرامستان اصلی اراک، درست چند روز پیش از فرا رسیدن چهلم جانباختگان سرکوب اعتراضات دی، با دستور مقامات تا ۲۹ بهمن بسته شده تا از برگزاری هرگونه مراسم جلوگیری شود.
این تصمیم در حالی اتخاذ شده که خانوادهها از مدتها قبل برای برگزاری مراسم چهلم فرزندان و عزیزان خود فراخوان داده بودند و اکنون ناچارند میان لغو مراسم، برگزاری مخفیانه در مکانهای خصوصی، یا خطر رویارویی با نیروهای امنیتی در مسیر آرامستان، یکی را انتخاب کنند.
اعتراضات سراسری که از هفتم دی آغاز شد، با سرکوب خونین و کشته شدن هزاران تن از معترضان در دهها شهر همراه بود.
در پی این اعتراضات دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، بارها ضمن ابراز حمایت صریح خود از معترضان ایرانی، نسبت به کشتار معترضان به جمهوری اسلامی و دستگاه سرکوب آن هشدار داده و گفته بود در صورت اعدام معترضان، ایالات متحده «اقدامات بسیار قاطعی» انجام خواهد داد.
او روز شنبه ۲۷ دی ۱۴۰۴ در گفتوگو با نشریه پولیتیکو گفت که «آیتالله» به دلیل «ویران کردن کامل کشورش» گناهکار است و «وقت آن رسیده است که به دنبال رهبری تازهای در ایران باشیم.»
رئیس جمهوری آمریکا همچنین درباره علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، گفت: «گناه او به عنوان رهبر یک کشور، نابودی کامل کشور و استفاده از خشونت در سطوحی است که قبلاً هرگز دیده نشده است.»