بحران خاورمیانه و تشدید تنشهای امنیتی در دریای جنوبی چین، محور اصلی نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا «آسهآن» و شرکای این اتحادیه در مانیل، پایتخت فیلیپین، بود. وزیران حاضر در این نشست ضمن ابراز نگرانی از گسترش درگیریها، نسبت به پیامدهای آن برای امنیت انرژی، تجارت جهانی، و ثبات منطقهای هشدار دادند.
به گزارش رویترز، وزیران امور خارجه ۱۱ کشور عضو آسهآن و شماری از شرکای بینالمللی این اتحادیه، این هفته در مانیل گرد هم آمدهاند؛ نشستی که همزمان با افزایش تنشها در خاورمیانه و ادامه اختلافات ارضی در دریای جنوبی چین برگزار میشود.
از زمان ازسرگیری درگیریها میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی، نگرانیها درباره امنیت انتقال انرژی از مسیر تنگه هرمز، افزایش تورم، و کند شدن رشد اقتصاد جهانی شدت گرفته است.
این نگرانیها پس از آن افزایش یافت که حوثیهای یمن، که همپیمان جمهوری اسلامی هستند، از محاصره دریایی عربستان سعودی در دریای سرخ خبر دادند؛ اقدامی که میتواند دامنه بحران را از خلیج فارس فراتر برده و یکی از مهمترین مسیرهای تجارت و انتقال انرژی جهان را با مخاطره روبهرو کند.
وزیران خارجه آسهآن پس از نشست غیرعلنی خود، در بیانیهای اعلام کردند که عمیقاً نگران هستند این تحولات، تلاشهای میانجیگران را تضعیف کرده و احتمال دستیابی به راهحلی مسالمتآمیز از طریق گفتوگو و دیپلماسی را کاهش دهد.
کشورهای جنوب شرق آسیا که واردکنندگان عمده نفت هستند و مجموع تولید ناخالص داخلی آنها حدود ۳.۸ تریلیون دلار برآورد میشود، اکنون در حال بررسی تسریع اجرای سازوکار مشترک برای اشتراکگذاری ذخایر نفتی هستند تا در صورت اختلال در عرضه، آسیبپذیری خود را کاهش دهند.
در کنار بحران خاورمیانه، تنشهای فزاینده در دریای جنوبی چین نیز بخش مهمی از گفتوگوها را تشکیل میدهد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، که برای شرکت در نشست وارد مانیل شده است، در یادداشتی که در روزنامههای فیلیپین منتشر شد، بدون نام بردن مستقیم از چین، بر اهمیت آزادی کشتیرانی تأکید کرد و هشدار داد که این آزادی «به هیچ وجه تضمینشده نیست.»
او نوشت اگر آبراههای منطقه در اختیار قدرتی قرار گیرد که از تجارت به عنوان ابزار فشار ژئوپلیتیک استفاده کند، هم ایالات متحده و هم کشورهای عضو آسهآن با تهدیدهای جدی علیه حاکمیت، امنیت و آینده اقتصادی خود روبهرو خواهند شد.
روبیو همچنین بار دیگر تأکید کرد که رأی داوری سال ۲۰۱۶ درباره دریای جنوبی چین، که ادعاهای گسترده حاکمیتی پکن را رد کرده بود، حکمی قطعی و لازمالاجرا است و ایالات متحده به تعهدات امنیتی خود در قبال فیلیپین و دیگر متحدانش پایبند خواهد ماند.
این در حالی است که تنش میان مانیل و پکن در روزهای اخیر افزایش یافته است. ارتش فیلیپین گارد ساحلی چین را به حمله به یکی از نیروهای دریایی این کشور در نزدیکی آبسنگ دوم توماس متهم کرده و دو کشور سفیران یکدیگر را احضار کردهاند.
از سوی دیگر، قرار است وزیران خارجه آسهآن درباره بحران میانمار نیز گفتوگو کنند. این بحران پنج سال پس از کودتای نظامی همچنان ادامه دارد، و تلاشهای صلح این اتحادیه تاکنون نتوانسته به جنگ داخلی این کشور پایان دهد.