خلاصه خبر:
- خبرگزاری ایلنا از سفر عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی، به قطر خبر داد و نوشت یکی از دلایل سفر همتی به قطر پیگیری آزادسازی منابع ارزی ایران است.
- قطر از سال ۲۰۲۳ به یکی از گرههای اصلی پرونده مالی ایران و آمریکا تبدیل شد؛ زمانی که حدود شش میلیارد دلار از پولهای ایران که در کره جنوبی مسدود بود، به حسابهایی در قطر منتقل شد.
- اخیراً و در جریان مذاکرات تهران و واشنگتن، موضوع داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی بار دیگر مطرح شد.
- قطر هم محل نگهداری بخشی از منابع مسدودشده ایران است، هم کانال میانجیگری با آمریکا، هم طرف گفتوگو با واشنگتن درباره امنیت تنگه هرمز.
خبرگزاری ایلنا از سفر عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی، به قطر خبر داد و نوشت یکی از دلایل سفر همتی به قطر پیگیری آزادسازی منابع ارزی ایران است.
قطر از سال ۲۰۲۳ به یکی از گرههای اصلی پرونده مالی ایران و آمریکا تبدیل شد؛ زمانی که حدود شش میلیارد دلار از پولهای ایران که در کره جنوبی مسدود بود، در چارچوب توافق تبادل زندانیان به حسابهایی در قطر منتقل شد.
آسوشیتدپرس همان زمان گزارش داد این منابع قرار بود فقط برای مصارف بشردوستانه قابل استفاده باشد. پس از حمله هفتم اکتبر، آمریکا و قطر توافق کردند که تهران فعلاً به این پولها دسترسی نداشته باشد.
پرونده این منابع در ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ دوباره فعال شد؛ زمانی که رویترز به نقل از یک مقام ارشد ایرانی گزارش داد آمریکا با آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در قطر و برخی بانکهای خارجی موافقت کرده است.
همان گزارش نوشت این موضوع به طور مستقیم با تضمین عبور ایمن از تنگه هرمز مرتبط شده است. اما یک مقام آمریکایی این ادعا را رد کرد و کاخ سفید نیز در پاسخ به صدای آمریکا گفت گزارش آزادسازی داراییهای ایران «نادرست» است و حتی جلسات هنوز آغاز نشده بود.
اکسیوس در ۲۹ فروردین گزارش داد یکی از گزینههای در حال بررسی در طرح سهصفحهای واشینگتن و تهران، آزادسازی ۲۰ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران در برابر واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده است.
طبق این گزارش، پیشنهاد اولیه آمریکا آزادسازی شش میلیارد دلار برای مصارف انساندوستانه بود، در حالی که ایران ۲۷ میلیارد دلار مطالبه کرده بود.
همزمان، گزارشهای منتسب به نیویورکتایمز، به نقل از سه مقام ارشد ایرانی، از یادداشت تفاهمی سخن گفتهاند که شامل توقف درگیریها، بازگشایی تنگه هرمز، رفع محاصره دریایی آمریکا، عبور آزاد کشتیها بدون دریافت عوارض و آزادسازی ۲۵ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران میشود.
این روایت هنوز از سوی واشنگتن به شکل رسمی تأیید نشده و مقامهای آمریکایی همچنان بر مشروط بودن هرگونه امتیاز مالی به پیشرفت واقعی در توافق تأکید دارند.
در داخل ایران نیز سخنگوی وزارت خارجه گفته موضوع هستهای و آزادسازی پولهای بلوکهشده در یادداشت تفاهم ۱۴ بندی قرار دارد. اسماعیل بقایی تأکید کرده پاکستان میانجی اصلی مذاکرات است، اما قطر نیز در تسهیل برخی بندهای یادداشت تفاهم نقش دارد و حضور هیئت قطری در ایران در همین چارچوب بوده است.
رویترز نیز در دوم خرداد گزارش داد یک هیئت مذاکرهکننده قطری، با هماهنگی آمریکا، به تهران رفته تا به دستیابی به توافقی برای پایان جنگ و حل موضوعات باقیمانده کمک کند.
این گزارش جایگاه قطر را از یک محل نگهداری پولهای ایران فراتر میبرد و آن را به یک کانال فعال دیپلماتیک در کنار پاکستان تبدیل میکند.
در همین حال، منابع ایرانی نزدیک به حکومت نیز عددهای متفاوتی مطرح کردهاند. علی خضریان، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، گفته حدود ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران در مذاکرات پایان جنگ پیگیری میشود، اما هشدار داده آمریکا حتی پولهای بلوکهشده را آزاد نخواهد کرد.
رسانههای ایرانی به نقل از یک تحلیلگر نزدیک به محور مقاومت نیز مدعی شدهاند آمریکا با انتقال ۱۲ میلیارد دلار از اموال ایران در قطر از مسیر مسکو مخالفت کرده و آن را به پیشرفت مذاکرات مشروط کرده است؛ ادعایی که هنوز از سوی منابع رسمی آمریکایی تأیید نشده است.
بنابراین، اگرچه هنوز نمیتوان با قطعیت گفت سفر همتی به قطر در ارتباط با آزادسازی داراییهای ایران انجام شده، اما این سفر در نقطهای بسیار حساس رخ میدهد. قطر هم محل نگهداری بخشی از منابع مسدودشده ایران است، هم کانال میانجیگری با آمریکا، هم طرف گفتوگو با واشنگتن درباره امنیت تنگه هرمز، و هم یکی از بازیگران احتمالی در اجرای هر توافق مالی آینده.