۱۵۳۶ ساعت حصر دیجیتال؛ انتقاد از جمهوری اسلامی به‌دلیل اینترنت طبقاتی

نت‌بلاکس، نهاد مستقل پایش دسترسی به اینترنت، اعلام کرد خاموشی اینترنت در ایران وارد شصت‌وپنجمین روز خود شده و مجموع زمان آن به ۱۵۳۶ ساعت رسیده است.

این نهاد یادآور شده در حالی که عموم مردم همچنان از ارتباط آزاد با اینترنت جهانی محروم مانده‌اند، برای گروهی محدود دسترسی ویژه و سفیدفهرست‌شده برقرار است.

همزمان، انجمن آزاداندیش در بیانیه‌ای تازه، جمهوری اسلامی را به قطع عامدانه اینترنت و تبدیل حق دسترسی عمومی به امتیازی طبقاتی متهم کرده است.

این انجمن نوشته با احتساب خاموشی فعلی و قطعی ۲۲ روزه پیشین، ایرانیان در ۱۱۶ روز اخیر، ۸۶ روز را در خاموشی اینترنتی گذرانده‌اند؛ وضعیتی که به گفته این بیانیه، به معنای سرکوب آزادی اطلاعات، قطع ارتباط کشور با جهان خارج و ضربه جدی به معیشت شهروندان و کسب‌وکارهای دیجیتال است.

در این بیانیه آمده است جمهوری اسلامی به‌جای به‌رسمیت شناختن حق دسترسی عمومی به اینترنت، قطعی گسترده و عامدانه را با توجیه‌های امنیتی توضیح می‌دهد. انجمن آزاداندیش نوشته حتی در کشورها و مناطقی که درگیر جنگ هستند، مانند اوکراین، غزه، روسیه، لبنان و اسرائیل، چنین سطحی از قطع سراسری و طولانی اینترنت سابقه نداشته است.

بخش مهم دیگر بیانیه، انتقاد از «اینترنت سفید»، «اینترنت‌پرو» و دسترسی ویژه برای گروه‌های خاص است. این انجمن نوشته اختصاص اینترنت به دانشجویان، اعضای هیئت علمی، خبرنگاران یا گروه‌های گزینش‌شده، به معنای احقاق حق نیست؛ بلکه گامی در جهت طبقاتی‌کردن اینترنت و سرکوب حق دسترسی برابر همه شهروندان است.

رویترز پیش‌تر گزارش داده بود شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی طرحی موسوم به اینترنت‌پرو را برای برخی کسب‌وکارها تصویب کرده است؛ طرحی که هدف رسمی آن کاهش آسیب اقتصادی اعلام شده، اما عموم مردم همچنان با دسترسی محدود یا قطع‌شده به اینترنت جهانی روبه‌رو هستند.

گزارش‌های داخلی نیز نشان می‌دهد بحث دسترسی ویژه فقط به کسب‌وکارها محدود نمانده و موضوع اینترنت استادان دانشگاه، خبرنگاران، پزشکان، شرکت‌های دارای مجوز و گروه‌های خاص به یکی از نشانه‌های اینترنت طبقاتی تبدیل شده است.

آسوشیتدپرس هم در گزارشی، خاموشی اینترنت ایران را یکی از شدیدترین اختلال‌های اینترنتی جهان در سال ۲۰۲۶ توصیف کرده و نوشته اقتصاد دیجیتال، فروشگاه‌های آنلاین، فریلنسرها و میلیون‌ها نفر وابسته به پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام و واتس‌اپ تحت فشار قرار گرفته‌اند.

به این ترتیب، خاموشی اینترنت در ایران فقط قطع ارتباط با جهان نیست. از یک سو، نت‌بلاکس از ۱۵۳۶ ساعت خاموشی و دسترسی ویژه برای گروهی محدود خبر می‌دهد؛ از سوی دیگر، منتقدان داخلی می‌گویند جمهوری اسلامی اینترنت را از حق عمومی به امتیازی گزینشی تبدیل کرده است.