در هشتمین هفته قطع اینترنت در ایران، انتشار اسناد «طرح فنی رسول جلیلی و شرکت امنافزار گستر شریف» نشان داد که آنها نقش عمدهای در معماری و اجرای سرکوب دیجیتال، فیلترینگ هوشمند، قطع و طبقهبندی اینترنت دارند.
هزاران معترض ایرانی در فاصله اعتراضات آبان ۹۸ تا دی ۱۴۰۴ هر بار پس از «قطع اینترنت» کشته شدهاند و هزاران میلیارد تومان زیان به اقتصاد دیجیتال ایران وارد شده است.
با این حال رسول جلیلی در کانال تلگرامی خود با انتشار یادداشتهای به ظاهر «طنز» ، تخصصش را «فیلترینگ» معرفی کرده و آرزو میکند که «آخرین میخ را بر تابوت اینترنت در ایران» بکوبد.
افشای سندی درباره نقش رسول جلیلی و شرکت امنافزار در قطع اینترنت
در روزهای اخیر اسناد «طرح فنی رسول جلیلی و شرکت امنافزار گستر شریف» برای قطع اینترنت در ایران و اجرای «طبقهبندی اینترنت و فیلترینگ هوشمند» فاش شده است.
این طرح شهریور سال ۱۴۰۴ به دبیرخانه شورای عالی فضای مجازی و شرکت ارتباطات زیرساخت ارائه شده است.
به نظر میرسد این طرح بعد از قطع اینترنت در اعتراضات دی ماه و همچنین از نهم اسفند ماه تاکنون، در دستور کار قرار گرفته و جمهوری اسلامی در حال اجرای طبقهبندی اینترنت تحت عناوینی چون «خط سفید»، «اینترنت پرو» و «شبکه استادان دانشگاه» و بر اساس همین معماری فنی است.
این سند در عمل، معماری فنی تغییر کامل ساختار اینترنت به شبکهای تبعیضآمیز و طبقهبندی شده در ایران است که با تداوم همیشگی دسترسی مردم به اینترنت بینالملل، فقط سرویسها و سایتهای مورد نظر مقامات جمهوری اسلامی در ایران قابل دسترسی خواهند بود.
یکی از ارکان اصلی این شبکه داخلی، شناسایی و مسدود کردن هرگونه ابزار عبور از فیلترینگ است. علاوه بر این، در صورت بروز هرگونه بحران از جمله اعتراضات مردمی، بلافاصله اتصال محدود به اینترنت جهانی هم قطع میشود و ارتباطات در ایران بر بستر شبکه داخلی و به شکل کنترل شده انجام خواهد شد.
رسول جلیلی از تصمیمسازان شرکت امنافزار گستر شریف است. این شرکت سال ۱۳۸۱ تاسیس شده هدف خود را استفاده از «تحقیق، پژوهش و تولید محصولات امنیتی» برای «صیانت از سرمایههای اطلاعاتی کشور» اعلام کرده اما در عمل از اولین شرکتهای مجری فیلترینگ در ایران است.
او سال ۱۴۰۱ و در دوره ریاست خود بر دانشگاه صنعتی شریف، «طرح گشایش: گسترش شبکه اینترنتی شریف» را در محدوده این دانشگاه اجرا کرد که در عمل مدل کوچکتر «اینترنت طبقاتی» بود.
راهاندازی مجموعهای از شرکتها برای سرکوب دیجیتال
رد پای جلیلی و شرکت امنافزار گستر شریف در مجموعهای از شرکتها و موسسههای در هم تنیده و مرتبط با سرکوب دیجیتال در ایران دیده میشود.
«شرکت تنظیم یار شریف» یکی از این مراکز است که طراحی و اجرای سامانههایی چون «سامانه مستندساز ادله الکترونیکی عدالتیار» برای «معاونت نظارت بر فضای مجازی دادستانی کل کشور» را بر عهده داشته است.
این سامانه به ماموران امنیتی و کاربران خاص اجازه میدهد با دستورهایی چون «اسکرین بگیر» و «ضبط ویدیو از ادله» از پستها و ویدیوهای شهروندان در شبکههای اجتماعی و حتی از پیامهایشان در گروههای تلگرامی، واتساپی و دیگر پیامرسانها برای پروندهسازی، بازداشت و محاکمه «مدرک جرم» فراهم کنند.
«شرکت یافتار پژوهان پیشتاز رایانش» یکی دیگر از پیمانکاران فنی فیلترینگ و مرتبط با رسول جلیلی است که رصد فعالیت کاربران اینترنت و تحلیل تصویر و شناسایی چهره شهروندان را برای دادستانی کل کشور، سپاه پاسداران و دستگاههای امنیتی جمهوری اسلامی انجام میدهد.
از دیگر مراکز مرتبط با جلیلی شرکت «زیستبوم مجازی درسا» است که تحت پوشش «اینترنت پاک برای کودکان و نوجوانان» به کار تهیه و تولید سختافزارها و نرمافزارهای فیلترینگ و سرکوب دیجیتال در ایران مشغول است.
جلیلی همچنین در کنار عیسی زارعپور و منیره حسینی خامنه، برادرزاده علی خامنهای، از مدیران «موسسه توسعه فضای مجازی پاک ایرانیان» است، موسسهای در خدمت سانسور اینترنت که هدف خود را راهاندازی «شبکه مجازی تراز انقلاب اسلامی» عنوان میکند.
دو سال پیش سایت فیلتربان در گزارشی از «سرکوبگران اینترنت» به استناد تجزیه و تحلیل هشتاد هزار ایمیل فاش شده «کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه»، تاکید کرد که رسول جلیلی در «توسعه فناوریهای تشخیص چهره و ابزارهای فیلترینگ و سانسور محتوای اینترنت» هم نقش اساسی دارد.
تحصیل کرده غرب و در خدمت سرکوب دیجیتال
رسول جلیلی، متولد سال ۱۳۴۰ در اقلید استان فارس است. او در دهه شصت کارشناسی کامپیوتر را در دانشگاه فردوسی مشهد و دوره کارشناسی ارشد را در دانشگاه صنعتی شریف سپری کرد و دوره دکترای خود را «دانشگاه سیدنی» استرالیا گذرانده است.
جلیلی از دهه هفتاد به عضویت هیات علمی دانشگاه شریف در آمد و بعد از فعالیتهایش برای اجرای فیلترینگ در دهه هشتاد، از اسفند ۱۳۹۰ با حکم علی خامنهای به عنوان «عضو حقیقی» شورای عالی فضای مجازی منصوب شد.
او از مهر ۱۳۸۸ تا مرداد ۱۳۸۹ پژوهشگر مهمان دانشگاه دیویس کالیفرنیا در ایالات متحده بود. اتحادیه اروپا سال گذشته و آمریکا از سال ۱۳۹۱ رسول جلیلی و دو شرکت «امنافزار گستر شریف» و «پیکآسا» را تحریم کردند.
جلیلی سال ۱۳۹۸ برای انتخابات یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی نامزد شد، اما در نهایت انصراف داد و گفت که هدفش، تلاش برای ایجاد «استقلال ایران در فضای مجازی» بوده است.
او تاکید دارد که به جای اینترنت جهانی باید شبکهای داخلی به نام «ایرانت» راهاندازی شود و از اصطلاحاتی چون «مرزبانی مجازی» برای توجیه فیلترینگ و قطع اینترنت میلیونها ایرانی استفاده میکند.
او بعد از قطع اینترنت در ایران و کشتار هزاران معترض در اعتراضات دی ماه به دست نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی، گفت که مرزبانی دیجیتال باید به نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی منتقل شود.
جلیلی در دولت ابراهیم رئیسی به ریاست دانشگاه شریف رسید اما در جریان جنبش مهسا (ژینا) امینی انتشار ویدیویی از کشف حجاب دختران دانشجو در مراسم دانشآموختگی دانشجویان پردیس بینالملل کیش منجر به برکناری او شد.
با این حال عضویت رسول جلیلی در شورای عالی فضای مجازی همچنان ادامه یافت چرا که او از معدود چهرههای مورد اعتماد علی خامنهای بود.
جلیلی پاییز گذشته در یکی از یادداشتهای کانال تلگرامی خود با بیان اینکه «رزومهام خالی است، چون بیشتر کارهایم برای نظام بوده و حالت محرمانه دارد»، نوشت: وقتی «گفتند پنج سال آینده خودت را کجا میبینی؟ گفتم در حال باز کردن آخرین پیچهای فضای مجازی غربی در ایران و زدن آخرین میخها به تابوتش.»
این یادداشت به ظاهر طنز، روایت رویای جلیلی برای قطع همیشگی اینترنت آزاد در ایران است، وضعیتی که برای میلیونها ایرانی به کابوسی شبیه است که تا همین امروز بیش از پنجاه روزش را تجربه کردهاند.