محمدباقر ذوالقدر که از سوی مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری اسلامی، به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شده، از فرماندهان پرنفوذ سپاه پاسداران است که پیشتر در مناصب متعدد و سطح بالای نظامی-امنیتی فعالیت کرده است.
ذوالقدر، ۷۲ ساله، جای خالی علی لاریجانی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی را پر میکند که ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ در یک حمله هدفمند اسرائیل کشته شد.
او که سرتیپ سپاه پاسداران است، هماکنون بهعنوان مشاور رئیس قوه قضائیه، دبیر و عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز فعالیت میکند.
دبیر شورای عالی امنیت ملی نقش مهمی در مذاکرات هستهای ایران و آمریکا داشته و انتخاب ذوالقدر برای این سمت در حالی است که او پدر همسر کاظم غریبآبادی معاون حقوقی و بینالمللی وزارت خارجه و از اعضای تیم مذاکرهکننده هستهای جمهوری اسلامی است.
او همچنین باجناق ایرج مسجدی، معاون هماهنگکننده نیروی قدس سپاه پاسداران است.
ذوالقدر کیست و چه سوابقی دارد؟
محمدباقر ذوالقدر متولد ۱۳۳۳ در فسا در استان فارس است و پیش از انقلاب، يکی از اعضای اصلی گروه اسلامی منصورون بود. اعضای این گروه يکی از مهندسان آمريکايی به همراه يک مدير شرکت ملی نفت ايران را در سال ۱۳۵۷ در اهواز ترور کردند.
کسانی چون محسن رضايی، علی شمخانی، غلامعلی رشيد و محمدباقر ذوالقدر پس از انقلاب از گروه منصورون به سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی و سپس سپاه پاسداران پيوستند.
سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی متشکل از هفت گروهی بود که پیشتر مبارزات مسلحانه علیه حکومت پهلوی داشتند. اما بعداً ذوالقدر از این سازمان کنارهگیری کرد.
ذوالقدر در دوران جنگ عراق و ایران، مسئولیت آموزش سپاه و فرماندهی قرارگاه جنگهای نامنظم سپاه را برعهده داشت.
پس از جنگ، در دوره هشت ساله ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس ستاد مشترک سپاه بود.
در سال ۱۳۷۶ و با کنارهگیری محسن رضایی از فرماندهی سپاه و انتصاب یحیی رحیم صفوی به این سمت، ذوالقدر به عنوان جانشین فرمانده کل سپاه منصوب شد.
در دوره ریاست جمهوری محمد خاتمی، ذوالقدر در کنار قاسم سلیمانی، یکی از فرماندهان عالیرتبه سپاه بود که نامه شدیداللحنی را خطاب به خاتمی امضا کردند.
همچنین از ذوالقدر به عنوان یکی از سازماندهندگان نیروهای لباس شخصی به ویژه انصار حزبالله در دهه هفتاد و همچنین از عوامل اصلی سرکوب اعتراضات دانشجویی در تیرماه ۱۳۷۸ نام برده میشود.
او در آن زمان و بر اساس قطعنامههای شورای امنيت سازمان ملل متحد به دليل نقشی که در برنامه اتمی جمهوری اسلامی ايران ايفا کرده بود، تحریم شده بود.
با به قدرت رسیدن محمود احمدینژاد، ذوالقدر وارد دولت شد و به سمت معاونت امنیتی انتظامی وزارت کشور منصوب شد.
اما پس از دو سال، دچار اختلافاتی با دولت احمدینژاد شد. این اختلافات در حالی بود که از ذوالقدر به عنوان یکی از فرماندهانی یاد میشد که در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۴ مقدمات رسیدن احمدینژاد به قدرت را فراهم آوردند.
او در یک سخنرانی در تیر ۱۳۸۴ گفت: «نيروهاى اصولگرا بحمدالله با طراحى درست و چندلايه توانستند در انتخابات پیروز شوند.»
در سال ۱۳۸۶، علی خامنهای رهبر وقت جمهوری اسلامی در حکمی ذوالقدر را به سمت معاون ستاد کل نيروهای مسلح در امور بسيج منصوب کرد. این معاونت، یک نهاد تازهتاسیس بود که با هدف گسترش نقش بسیج «در همه عرصههای زندگی» مردم تشکیل شده بود.
در سال ۱۳۸۹ به قوه قضاییه رفت و تا ۱۳۹۱ معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم این قوه بود. سپس در فاصله ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۹ معاون راهبردی قوه قضائیه شد.
در ۱۴۰۰، ذوالقدر با حکم صادق لاریجانی به عنوان دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام منصوب شد.
اکنون کسی به سمت دبیری شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی منصوب شده که به ویژه با یحیی رحیم صفوی و محمدباقر قالیباف، دو فرمانده باقیمانده از نسل اول فرماندهان سپاه پاسداران روابط نزدیکی دارد.