دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روز دوشنبه ۱۱ اسفند، در تشریح اهداف اصلی عملیات «خشم حماسی» در ایران، از جمله به مهار مزاحمتهای دریایی جمهوری اسلامی اشاره کرد و یادآور شد که بخش عمدهای از توان دریایی جمهوری اسلامی مهار و رفع شده است.
همچنین پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، روز چهارشنبه ۱۳ اسفند گفت: «توانایی و تجهیزات [جمهوری اسلامی] ایران ساعت به ساعت کمتر میشود؛ نیروی هوایی جمهوری اسلامی دیگر وجود ندارد و نیروی دریایی آن در قعر دریا به سر میبرد و از جمله ناو سلیمانی را از بین بردهایم.»
نیروی دریایی جمهوری اسلامی که در سالهای اخیر مزاحمتهای زیادی را برای کشتیرانی تجاری بینالمللی ایجاد کرده، همچون دیگر بخشهای نظامی جمهوری اسلامی، ساختاری دوگانه دارد و هم سپاه پاسداران و هم ارتش جمهوری اسلامی نیرو و تجهیزات دریایی خود را دارند و مأموریتهای آنها از جمله در خلیج فارس که بیشتر حوزه مأموریت سپاه است، و دریای عمان که در حوزه مأموریت ارتش قرار دارد، تفکیک شده هستند.
این تفکیک مأموریت حتی در سالهایی که علی شمخانی (چهره ارشد نظامی-امنیتی کشته شده در عملیات مشترک آمریکا و اسرائيل)، فرماندهی همزمان هر دو نیرو را به عهده داشت، در مأموریتهای دریایی ارتش و سپاه مشاهده میشد.
دفع و مهار مزاحمتهای دریایی جمهوری اسلامی که در مواردی در سالهای اخیر با توقیف کشتیهای تجاری و باجخواهی برای آزادی آنها همراه بود، از دوره نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ مورد توجه بود و همان زمان ائتلافی بینالمللی به ابتکار و رهبری آمریکا برای محافظت از دریانوردی بینالمللی در منطقه خلیج فارس و دریای عمان مزاحمتهای نیروهای دریایی جمهوری اسلامی تشکیل شد.
اما مرور آنچه در کمتر از یک هفته عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل برای مهار مزاحمتهای دریایی جمهوری اسلامی انجام شد، تصویر روشنتری از خسارتهای نیروهای دریایی جمهوری اسلامی به دست میدهد.
سنتکام، فرماندهی مرکزی آمریکا که عملیات خشم حماسی در حوزه مأموریت آن انجام میشود، روز چهارشنبه اعلام کرد که «نیروهای آمریکایی بیش از ۲۰ کشتی رژیم [جمهوری اسلامی] ایران را هدف قرار داده یا به قعر اقیانوس فرو بردهاند.»
ناو کلاس سلیمانی
سنتکام روز چهارشنبه با انتشار ویدئویی، یادآور شد که سهشنبه شب «یک کشتی جنگی کلاس سلیمانی» را به این فهرست اضافه کرده است.
ناوکلاس موسوم به سلیمانی، ناوکلاسی از ناوهای ایرانی است که وزارت دفاع جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در تولید آن مشارکت دارند و چهار کشتی جنگی این کلاس عمدتاً در منطقه خلیح فارس و تنگه هرمز فعال هستند. این چهار کشتی جنگی به نامهای قاسم سلیمانی، حسن باقری، صیاد شیرازی، و رئیسعلی دلواری نامگذاری شدهاند.
علیرضا تنگسیری، فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران، پیشتر مدعی شده بود که این شناورهای موشکانداز، با «بدنهای راداگریز» امکان حمل پهپاد و بالگرد، و همچنین شلیک موشکهای کروز تا برد بیش از ۷۰۰ کلیومتر را دارند و وعده داده بود که هر سال یک فروند ناو کلاس سلیمانی به نیروی دریای سپاه ملحق میشود.
هنوز مشخص نیست کدام یک از ناوهای کلاس سلیمانی در حمله سنتکام خسارت دیده یا منهدم شده است.
ناوچه دنا
ناوچه دنا که خبر انهدام آن روز چهارشنبه منتشر شد، یکی از کشتیهای جنگی نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی و در کلاس موج است. این کلاس از کشتیهای جنگی که در رسانههای جمهوری اسلامی از آنها به عنوان ناوشکن یاد میشود، در واقع ناوچههایی هستند که ادعا شده از رادارهای پشرفته و سیستمهای الکترونیک و جنگال برخوردار است. غیر از دنا سه کشتی دیگر ارتش جمهوری اسلامی به نامهای جماران، دماوند و سهند، هم در کلاس موج طبقهبندی شدهاند، و با توجه به اینکه دریای عمان در حوزه مأموریت ارتش قرار دارد و بیش از ۱۰ کشتی جنگی جمهوری اسلامی در روزهای گذشته در این منطقه هدف قرار گرفتهاند، هنوز مشخص نیست دیگر کشتیهای کلاس موج به چه میزان آسیب دیدهاند.
ناوچه دنا اما روز چهارشنبه در اقیانوس هند در نزدیکی سریلانکا با اژدر یک زیردریایی آمریکایی هدف قرار گرفت و غرق شد. عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، میگوید که این ناوچه حامل ۱۳۰ خدمه، و «مهمان نیروی دریایی هند» بوده، و «در آبهای بینالمللی و بدون هشدار» هدف قرار گرفته است.
گزارش شده که ۳۲ خدمه این کشتی پس از درخواست کمک از سریلانکا نجات یافتهاند و تا کنون اجساد ۸۷ خدمه دیگر پیدا شده است.
زیردریایی کلاس فاتح
در اوایل بهمن ماه امسال و در کشاکش خبرهای مربوط به اعزام ناوگروه آبراهام لینکلن به منطقه خلیح فارس، اعلام شد که جمهوری اسلامی «با هدف بازدارندگی دریایی» دو زیر دریایی، از جمله یک زیردریایی کلاس فاتح را در نزدیکی تنگه هرمز مستقر کرده است.
نیروهای دریایی جمهوری اسلامی از چهار فروند زیردریایی کلاس فاتح برخوردارند اما گزارش شده که یکی از زیردریاییهای این کلاس، در نزدیکی بندرعباس منهدم شده است.
در این باره سنتکام روز چهارشنبه، بدون اشاره مستقیم به کلاس این زیردریایی، از هدف گرفتن «عملیاتیترین» زیردریایی نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران خبر داده بود. نیروهای دریایی جمهوری اسلامی زیردریاییهایی هم در کلاس موسوم به «غدیر» در اختیار دارند که به اندازه کلاس موسوم به فاتح قابلیت ندارند.
ادعا شده فاتح که نزدیک به ۶۰۰ تن وزن دارد، دارای چهار تا شش لوله اژدر ۵۳۳ میلیمتری است و میتواند اژدرهایی مانند سری موسوم به «والفجر» یا موشکهای کروز ضدکشتی از زیر آب پرتاب کند.
جمهوری اسلامی این زیردریاییها را برای عملیات ساحلی، کمین، مینگذاری و محدود کردن دسترسی نیروهای دریایی رقیب در آبهای مورد مناقشه بهینه کرده است.
زیردریاییهای کلاس غدیر
در بهمن امسال همچنین گزارش شد که نیروی جمهوری اسلامی بیش از ۲۰ زیردریایی کوچک کلاس غدیر را با هدف مزاحمت برای ناوگروه ایالات متحده در منطقه خلیج فارس مستقر کرده است اما گزارشهای پیشرفت عملیات خشم حماسی در روزهای اخیر حاکی از آن است که تعداد نامعلومی از زیردریایهای کلاس غدیر در حملات آمریکا منهدم شدهاند.
این کلاس از زیردریاییهای کوچک جمهوری اسلامی، برای «کمین در آبهای کمعمق خلیج فارس» ساخته شدهاند، و گرچه آنها توان رویارویی مستقیم با قدرت دریایی ایالات متحده ندارند، ولی برای اختلال و اصطکاک عملیاتی به کار میروند.
پایگاهها و زیرساختها
گزارشها حاکی از آن است که در کمتر از یک هفته از آغاز عملیات خشم حماسی، ستادهای نیروی دریایی جمهوری اسلامی «به طور گسترده تخریب شدهاند» و تصاویر ماهوارهای خسارات گسترده به تأسیسات نیروی دریایی جمهوری اسلامی در بندرعباس و کنارک را تأیید میکنند.
همچنین بر اساس گزارشهای سنتکام، در حال حاضر هیچ شناور ایرانی در خلیج فارس، تنگه هرمز یا دریای عمان در حال تردد نیست.