در شرایطی که تنشها میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی افزایش یافته، گزارش وبسایت خبری ـ تحلیلی یورآسیان تایمز از استقرار بیش از ۱۰۰ جنگنده رادارگریز آمریکایی در منطقه خاورمیانه خبر میدهد؛ ناوگانی متشکل از اف-۲۲ رپتور و اف-۳۵ لایتنینگ ۲ که ستون فقرات قدرت تهاجمی نیروی هوایی آمریکا را تشکیل میدهند.
بر اساس این گزارش، آمریکا ۱۲ فروند از جنگندههای اف-۲۲ رپتور را به یک پایگاه هوایی در جنوب اسرائیل اعزام کرده و احتمالاً چند فروند دیگر نیز از خاک آمریکا راهی منطقه شدهاند. همزمان، نزدیک به ۵۰ فروند اف-۳۵ لایتنینگ ۲ نیز در خاورمیانه مستقر شدهاند؛ از جمله بر روی دو ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و جرالد آر. فورد. این تعداد افزون بر دهها فروند اف-۳۵ در اختیار نیروی هوایی اسرائیل است.
در مجموع، آرایشی از بیش از ۱۰۰ جنگنده رادارگریز شکل گرفته که به نوشته یورآسیان تایمز، در صورت بروز درگیری، برتری هوایی قاطعی در برابر نیروی هوایی سالخورده ایران ایجاد خواهد کرد.
نقش «خطشکن» در نبرد هوایی
اف-۲۲ و اف-۳۵ بهعنوان جنگندههای «ورود نخست» شناخته میشوند؛ یعنی هواپیماهایی که پیش از سایر پرندهها وارد حریمهای بهشدت حفاظتشده میشوند تا سامانههای پدافند هوایی، رادارها و مراکز فرماندهی را از کار بیندازند.
بهعنوان نمونه، در عملیات «چکش نیمهشب» در ژوئن سال گذشته، این جنگندهها پیشاپیش بمبافکنهای بی-۲ حرکت کردند، مأموریتهای برتری هوایی و سرکوب پدافند را انجام دادند و مسیر را برای بمباران اهداف حساس هموار کردند. این الگوی عملیاتی نشان میدهد که مأموریت اصلی آنها نه صرفاً درگیری هوایی، بلکه باز کردن «دروازه آسمان» برای سایر نیروهاست.
اف-۳۵؛ گامی بهسوی نسل ششم با هوش مصنوعی
شرکت لاکهید مارتین بهتازگی از ادغام فناوری هوش مصنوعی در سامانه مأموریتی اف-۳۵ خبر داده است. این فناوری با پردازش سریعتر دادههای دریافتی از حسگرها، به خلبان امکان میدهد تهدیدها را دقیقتر شناسایی، اولویتبندی و هدفگذاری کند.
در آزمایشی موسوم به «پروژه اورواچ»، یک مدل هوش مصنوعی تاکتیکی برای نخستین بار در پرواز واقعی بهکار گرفته شد و توانست ابهام در شناسایی منابع انتشار امواج راداری را کاهش دهد. نتیجه عملی این پیشرفت، افزایش آگاهی محیطی خلبان و کاهش زمان تصمیمگیری در میدان نبرد است.
مقامهای لاکهید مارتین این اقدام را انتقال فناوریهای نسل ششم به یک جنگنده نسل پنجم توصیف کردهاند؛ اقدامی که میتواند اف-۳۵ را به سکویی میاننسلی تا زمان ورود جنگندههای آینده تبدیل کند.
«رپتور ۲.۰»؛ افزایش برد بدون از دست دادن رادارگریزی
در کنار ارتقای اف-۳۵، نسخهای بهروز از اف-۲۲ نیز معرفی شده که رسانهها از آن با عنوان «رپتور ۲.۰» یاد میکنند. این نسخه به مخازن سوخت خارجی رادارگریز مجهز شده است؛ مخازنی که برد عملیاتی هواپیما را افزایش میدهد بیآنکه سطح مقطع راداری آن را بهطور محسوس بالا ببرد.
همچنین غلافهای جدید جستوجو و رهگیری مادون قرمز برای کشف اهداف رادارگریز طراحی شدهاند؛ قابلیتی که در سناریوهای رقابت قدرتهای بزرگ، بهویژه در برابر جنگندههای رادارگریز پیشرفته، اهمیت دوچندان دارد.
برتری تکنولوژیک در برابر ناوگان فرسوده
به نوشته یورآسیان تایمز، چیدمان فعلی جنگندههای آمریکایی در منطقه، شکاف فناوری چشمگیری با ناوگان هوایی ایران ایجاد میکند؛ ناوگانی که عمدتاً متکی به هواپیماهای قدیمی مانند اف-۱۴ و تعداد محدودی میگ-۲۹ است.
در چنین شرایطی، ترکیب رادارگریزی، شبکهمحوری، جنگ الکترونیک پیشرفته و اکنون هوش مصنوعی، اف-۲۲ و اف-۳۵ را به ابزارهای «شوک اولیه» در هر سناریوی درگیری احتمالی تبدیل میکند.
استقرار بیش از ۱۰۰ جنگنده رادارگریز آمریکایی در خاورمیانه، تنها یک نمایش قدرت عددی نیست؛ بلکه نشانهای از تمرکز بر برتری تکنولوژیک و آمادگی برای عملیات پیچیده در محیطهای بهشدت حفاظتشده است.
اف-۲۲ با ارتقای برد و حسگرهای مادون قرمز، و اف-۳۵ با ورود هوش مصنوعی به چرخه تصمیمگیری، نشان میدهند که آمریکا در پی آن است که حتی پیش از ورود نسل ششم جنگندهها، فاصله خود را با رقبا حفظ و تعمیق کند؛ راهبردی که در صورت وقوع هرگونه تقابل، نقش تعیینکنندهای در شکلدهی به موازنه هوایی خواهد داشت.