وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا میگوید رژیم جمهوری اسلامی «احتمالاً در ضعیفترین موقعیت خود در طول تاریخ قرار دارد» و پیشبینی کرد که اعتراضها در این کشور دیر یا زود از سر گرفته خواهد شد.
مارکو روبیو این اظهارات را روز چهارشنبه در جلسه کمیته روابط خارجی سنای آمریکا مطرح کرد. این اظهارات تنها چند ساعت پس از آن بیان شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بار دیگر احتمال اقدام نظامی علیه ایران را در صورت خودداری تهران از مذاکره با واشنگتن مطرح کرده بود.
اقتصاد فروپاشیده و ناتوانی رژیم در پاسخ به مطالبات مردم
وزیر خارجه آمریکا با اشاره به ریشههای اعتراضها در ایران گفت: «یکی از مشکلات اساسی رژیم ایران این است که برخلاف برخی اعتراضهای گذشته، اینبار هیچ راهی برای پاسخ به شکایت اصلی معترضان ندارد؛ و آن این است که اقتصاد کشور در حال فروپاشی است.»
او تأکید کرد که اقتصاد ایران «در وضعیت فروپاشی» قرار دارد؛ هم بهدلیل تحریمها و هم به این دلیل که حکومت ایران «تمام پول و منابع خود را صرف ساخت سلاح و حمایت از گروههای تروریستی در سراسر جهان میکند.»
کشتهشدن هزاران نفر در خیزش ایران
روبیو در ادامه گفت که برآورد او از شمار جانباختگان خیزش سراسری اخیر در ایران «هزاران نفر» است.
او افزود: «به نظر میرسد رژیمها، از جمله رژیم ایران، یاد گرفتهاند که وقتی شروع به شلیک به سر مردم با تکتیراندازها میکنند، این روش مؤثر است. متأسفانه کار میکند و آنها هم از آن استفاده کردهاند. این موضوع وحشتناک است، و آنچه دیدهایم دقیقاً همین بوده است.»
افزایش حضور نظامی آمریکا برای مقابله با تهدید احتمالی جمهوری اسلامی
وزیر امور خارجه آمریکا همچنین اعلام کرد که افزایش حضور نظامی ایالات متحده در خاورمیانه با هدف «دفاع در برابر آنچه میتواند تهدیدی از سوی [جمهوری اسلامی] ایران علیه نیروهای ما باشد» انجام شده است؛ اظهاراتی که در کنار تهدیدهای مداوم دونالد ترامپ علیه تهران مطرح میشود.
روبیو در شهادت خود در برابر کنگره گفت: «به نظر من عاقلانه و محتاطانه است که آرایش نیروهای ما در منطقه بهگونهای باشد که بتواند واکنش نشان دهد و در صورت لزوم، حتی بهطور پیشدستانه از حمله علیه هزاران نظامی آمریکایی و دیگر تأسیسات ما و متحدانمان جلوگیری کند.»
او افزود که امیدوار است «کار به آنجا نکشد»، اما همزمان تأکید کرد که جمهوری اسلامی توانایی انجام چنین حملهای را در اختیار دارد.
چشمانداز فردای سرنگونی خامنهای
مارکو روبیو در پاسخ به پرسشی درباره چشمانداز فردای خلع قدرت از علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی گفت: «این یک پرسش کاملاً باز است.»
او افزود: «هیچکس نمیداند چه چیزی جایگزین خواهد شد.» روبیو ساختار قدرت را در جمهوری اسلامی چنین توصیف کرد: «سیستم ایران بین رهبر جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که بهطور مستقیم به او پاسخ میدهد، و همچنین افراد بهاصطلاح انتخابی تقسیم شده است؛ افرادی که در نهایت برای هر کاری باید از رهبر اجازه بگیرند.»
او گفت: «فکر نمیکنم کسی بتواند پاسخ سادهای بدهد که اگر رهبر [جمهوری اسلامی] و رژیم سقوط کنند، دقیقاً چه اتفاقی خواهد افتاد؛ جز این امید که شاید امکانی برای حرکت بهسوی نوعی گذار از درون سیستم وجود داشته باشد.»
روبیو تأکید کرد که چنین سناریویی «حتی بسیار پیچیدهتر از آن چیزی خواهد بود که اکنون دربارهاش صحبت میکنیم»، چرا که «با رژیمی طرف هستیم که مدت بسیار طولانی بر سر کار بوده» و این موضوع «نیازمند تفکر بسیار دقیق و محتاطانه است، اگر روزی چنین وضعیتی پیش بیاید.»
پیچیدگی وضعیت ایران در مقایسه با ونزوئلا
وزیر خارجه آمریکا تصریح کرد که وضعیت احتمالی تغییر قدرت در جمهوری اسلامی «بهمراتب پیچیدهتر» از شرایط ونزوئلا خواهد بود و نیازمند بررسی و برنامهریزی بسیار دقیق است. او همچنین تلویحاً اشاره کرد که آمریکا ممکن است برای حفاظت از نیروهای خود در منطقه، حتی اقدام پیشدستانه نظامی انجام دهد.
مواضع روبیو درباره ونزوئلا، کوبا و اوکراین
مارکو روبیو در بخش دیگری از سخنانش، حمایت خود از دموکراسی در ونزوئلا را پررنگترین موضعگیری خود تاکنون توصیف کرد و گفت هدف نهایی آمریکا «ونزوئلایی با انتخابات دموکراتیک و مشروع» است.
او با اشاره به تجربه کشورهایی مانند اسپانیا و پاراگوئه گفت که گذار از دیکتاتوری به دموکراسی زمانبر است، اما افزود که طی سه هفته گذشته و پس از بازداشت نیکلاس مادورو، پیشرفتهای قابلتوجهی حاصل شده و برای نخستینبار در بیش از یک دهه، مردم ونزوئلا «روشنایی امیدی» برای آینده میبینند.
روبیو همچنین گفت که خواهان تغییر در حکومت کوبا است، اما از بیان اینکه آیا دولت ترامپ قصد دارد رهبران کنونی این کشور را مجبور به کنارهگیری کند یا نه، خودداری کرد.
در پایان، او در نشست کمیته روابط خارجی سنا، گزارشی نیز از مذاکرات میان آمریکا، روسیه و اوکراین ارائه داد و تأکید کرد که اختلافات بر سر مسئله قلمرو همچنان یکی از آخرین گرههای باقیمانده است و آمریکا احتمالاً باید نوعی «تضمین امنیتی» برای هر توافق احتمالی فراهم کند.