آژانس بینالمللی انرژی در تازهترین گزارش ماهانه خود اعلام کرد بازار جهانی نفت در اکتبر برای نخستینبار از آغاز جنگ آمریکا با جمهوری اسلامی وارد وضعیت مازاد عرضه شده است؛ چرخشی مهم پس از ماهها اختلال در جریان نفت خاورمیانه که در آغاز جنگ کسری بازار را تا ۶.۳ میلیون بشکه در روز افزایش داده بود.
بر اساس گزارش ۱۳ نوامبر آژانس، عرضه جهانی نفت در اکتبر با افزایش ۲.۳ میلیون بشکهای به ۱۰۵.۴ میلیون بشکه در روز رسید و نزدیک به دو میلیون بشکه در روز از تقاضا پیشی گرفت. تحلیلگران آژانس این وضعیت را نشانههای اولیه «بازگشت بازار به تعادل» توصیف کردهاند.
یکی از عوامل اصلی این تغییر، افزایش دوباره صادرات کشورهای خلیج فارس است. صادرات نفت منطقه، بدون احتساب عمان، در اکتبر به ۱۸.۴ میلیون بشکه در روز رسید؛ هرچند این رقم همچنان ۲۶ درصد کمتر از سطح پیش از جنگ است. صادرات نفت خام به تنهایی به ۱۵ میلیون بشکه در روز افزایش یافت و به ۸۲ درصد سطح پیش از جنگ رسید.
افزایش عرضه تنها به خلیج فارس محدود نبوده است. تولیدکنندگانی از جمله آمریکا، کانادا، برزیل، آرژانتین و گویان نیز در مجموع در مسیر افزایش ۱.۶ میلیون بشکهای تولید روزانه در سال جاری قرار دارند.
در سوی دیگر بازار، تقاضای جهانی همچنان تحت فشار قیمتهای بالا و محدودیت عرضه فرآوردههای نفتی قرار دارد. فایننشال تایمز با استناد به تراز عرضه و تقاضای آژانس نوشته است مازاد بازار میتواند در سهماهه دوم ۲۰۲۷ به حدود ۴.۵ میلیون بشکه در روز برسد؛ بزرگترین مازاد فصلی نفت در هفت سال گذشته.
افزایش عرضه همزمان روند کاهش ذخایر جهانی را نیز متوقف کرده است. موجودی مشاهدهشده نفت در اکتبر حدود ۵۲ میلیون بشکه، معادل روزانه ۱.۷ میلیون بشکه، افزایش یافت و نخستین رشد ماهانه از ژوئن را ثبت کرد. با این حال، ماهها کمبود عرضه بخش بزرگی از ذخایر جهانی را تخلیه کرده و بازسازی آنها ممکن است زمانبر باشد.
فراوانتر شدن نفت خام هنوز به معنای پایان فشار در بازار انرژی نیست. ظرفیت محدود پالایش و اختلال در جریان فرآوردههای نفتی باعث شده عرضه گازوئیل، سوخت هواپیما و دیگر محصولات پالایشی همچنان محدود و قیمت آنها بالا بماند.
آژانس بینالمللی انرژی همچنین هشدار داده است ازسرگیری حملات به کشتیها یا زیرساختهای انرژی میتواند روند فعلی را مختل کند.
جووانی استانوو، تحلیلگر کالا در بانک یوبیاس، به فایننشال تایمز گفت افزایش جریان نفت از خاورمیانه «واقعی» است، اما این وضعیت تا حد زیادی به وجود سامانه همراهی نظامی آمریکا وابسته است. او هشدار داد در صورت توقف این سازوکار مشخص نیست چه تعداد کشتی همچنان حاضر به عبور از مسیرهای پرخطر منطقه باشند.
بازار نفت بنابراین از کمبود شدید ماههای نخست جنگ عبور کرده و برای نخستینبار وارد مازاد عرضه شده است، اما این تعادل همچنان شکننده باقی مانده: ذخایر جهانی پایین است، فرآوردههای پالایشی گران ماندهاند و تداوم افزایش صادرات خلیج فارس تا حد مهمی به امنیت کشتیرانی و ادامه عبور نفتکشها از مسیرهای منطقه وابسته است.