در آستانه دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال ایالات متحده، مرور تاریخ این کشور تنها به معنای بازخوانی جنگها، انتخابات، رؤسای جمهوری و تحولات سیاسی نیست. بخش مهمی از این تاریخ را زنانی ساختهاند که در عرصههای آزادیخواهی، حقوق مدنی، علم، سیاست، آموزش، اقتصاد، فرهنگ و ورزش، موانع موجود را کنار زدند و مسیر را برای نسلهای بعد هموار کردند.
این مطلب با الهام از مجموعهای تهیه شده است که وزارت امور خارجه ایالات متحده درباره شماری از زنان تاریخساز آمریکایی منتشر کرده است.
هریت تابمن؛ از بردگی تا مبارزه برای آزادی
هریت تابمن یکی از برجستهترین چهرههای مبارزه با بردهداری در تاریخ آمریکا است. او که خود در ایالت مریلند در بردگی به دنیا آمده بود، توانست بگریزد؛ اما آزادی شخصی برایش کافی نبود.
تابمن بارها به مناطق جنوبی بازگشت تا افراد دیگری را نیز از بردگی نجات دهد. او از شبکهای مخفی از مسیرها، خانههای امن و حامیان لغو بردهداری استفاده میکرد که به «راهآهن زیرزمینی» شهرت داشت.
تابمن در سال ۱۸۵۰ نخستین سفر خود را برای هدایت افراد بردهشده به سوی مناطق آزاد شمال انجام داد. او در سالهای بعد حدود ۷۰ نفر را به آزادی رساند، بیآنکه در این مأموریتها دستگیر شود.
نام هریت تابمن امروز با شجاعت، مقاومت و مبارزه برای آزادی انسان پیوند خورده است.
کلارا بارتون؛ بنیانگذار صلیب سرخ آمریکا
کلارا بارتون در جریان جنگ داخلی آمریکا به امدادرسانی و پرستاری از سربازان مجروح پرداخت. فعالیت او در نزدیکی میدانهای نبرد، در دورهای که حضور زنان در چنین موقعیتهایی معمول نبود، شهرت زیادی برایش به همراه آورد.
بارتون بعدها در اروپا با فعالیتهای کمیته بینالمللی صلیب سرخ آشنا شد. او پس از بازگشت به ایالات متحده، برای ایجاد نهادی مشابه تلاش کرد و سرانجام در سال ۱۸۸۱ صلیب سرخ آمریکا را بنیان گذاشت.
این سازمان از آن زمان در جنگها، بلایای طبیعی، بحرانهای انسانی و عملیات امدادرسانی به میلیونها نفر کمک کرده است. میراث بارتون نشان میدهد که چگونه تجربه یک فرد میتواند به ایجاد نهادی ماندگار در خدمت جامعه منجر شود.
آیدا بی. ولز؛ روزنامهنگاری در برابر خشونت نژادی
آیدا بی. ولز، روزنامهنگار تحقیقی، نویسنده و فعال حقوق مدنی، از نخستین افرادی بود که خشونت سازمانیافته علیه سیاهپوستان در جنوب آمریکا را بهطور گسترده مستند کرد.
او در سال ۱۸۹۲ نخستین گزارش مهم خود را درباره نژادپرستی و قتلهای فراقانونی سیاهپوستان منتشر کرد. تحقیقات او نشان میداد که بسیاری از این خشونتها با ادعاهای بیاساس توجیه میشدند و هدف اصلی آنها حفظ تبعیض و ساختارهای قدرت نژادی بود.
فعالیتهای ولز برای او تهدید، فشار و خطرهای جدی به همراه داشت، اما او از نوشتن و افشاگری دست نکشید. سالها پس از مرگش، از خدمات او به روزنامهنگاری و مبارزه با خشونت نژادی با تقدیر ویژه جایزه پولیتزر تجلیل شد.
فرانسیس پرکینز؛ نخستین زن در کابینه یک رئیسجمهوری آمریکا
فرانسیس پرکینز در سال ۱۹۳۳ از سوی فرانکلین روزولت، رئیسجمهوری وقت ایالات متحده، به
مقام وزارت کار منصوب شد. او نخستین زنی بود که به عضویت کابینه یک رئیسجمهور آمریکا درآمد.
پرکینز در دوره رکود بزرگ اقتصادی، نقش مهمی در تدوین و اجرای برنامههای اصلاحی موسوم به «نیو دیل» داشت. او از ایجاد نظام تأمین اجتماعی، حمایت قانونی از کارگران، تعیین حداقل دستمزد و محدود کردن ساعات کار حمایت کرد.
دوره وزارت او طولانیترین دوره تصدی یک وزیر کار در تاریخ ایالات متحده بود. اقدامات پرکینز تأثیری ماندگار بر قوانین کار و سیاستهای اجتماعی آمریکا گذاشت.
چین-شیونگ وو؛ دانشمندی که فیزیک هستهای را متحول کرد
چین-شیونگ وو از برجستهترین فیزیکدانان تجربی قرن بیستم بود. پژوهشهای او در حوزه فیزیک هستهای و ذرات بنیادی، نقش مهمی در پیشرفت دانش فیزیک داشت.
آزمایشهای وو در یکی از مهمترین کشفیات فیزیک مدرن نقشی تعیینکننده داشت، اما جایزه نوبل مربوط به آن پژوهش به دو همکار مرد او اعطا شد و نام او در میان برندگان قرار نگرفت.
با وجود این، اعتبار علمی وو همچنان افزایش یافت. او در سال ۱۹۷۵ نخستین زنی شد که ریاست انجمن فیزیک آمریکا را بر عهده گرفت. از او به دلیل دستاوردهای علمی برجستهاش با عنوان «بانوی اول فیزیک» آمریکا یاد شده است.
ساندرا دی اوکانر؛ شکستن یک مانع تاریخی در دیوان عالی
ساندرا دی اوکانر فعالیت حرفهای خود را بهعنوان وکیل آغاز کرد و سپس وارد خدمات دولتی و عرصه سیاست در ایالت آریزونا شد.
او در سال ۱۹۸۱ به دیوان عالی ایالات متحده راه یافت و نخستین زنی شد که در عالیترین مرجع قضایی این کشور بهعنوان قاضی خدمت میکرد.
انتصاب او نهتنها نقطه عطفی در تاریخ قضایی آمریکا بود، بلکه یکی از مهمترین موانع پیش روی زنان برای دستیابی به مقامهای عالی حقوقی و دولتی را نیز شکست.
جولیت گارسیا؛ گسترش دسترسی به آموزش عالی
جولیت گارسیا، استاد و مدیر دانشگاهی، بخش مهمی از فعالیت حرفهای خود را در منطقه مرزی جنوب تگزاس گذراند؛ منطقهای که خود نیز در آن بزرگ شده بود.
او در سال ۱۹۸۶ به ریاست کالج تگزاس ساوثموست منصوب شد و نخستین زن لاتینتبار شد که مدیریت یک کالج یا دانشگاه در ایالات متحده را بر عهده میگرفت.
گارسیا برای افزایش دسترسی دانشجویان خانوادههای کمدرآمد و ساکنان مناطق مرزی به آموزش عالی تلاش کرد. او همچنین در پیوند دادن این کالج با نظام دانشگاه تگزاس نقش داشت؛ اقدامی که فرصتهای آموزشی بیشتری در اختیار دانشجویان منطقه قرار داد.
کریستا کامرفورد؛ نخستین زن در رأس آشپزخانه کاخ سفید
کریستا کامرفورد که در زمینه آشپزی کلاسیک فرانسوی آموزش دیده است، سالها در آشپزخانه کاخ سفید فعالیت کرد و برای چند رئیسجمهور آمریکا، خانوادههای آنان و مقامهای خارجی غذا تهیه کرد.
او در سال ۲۰۰۵ به مقام سرآشپز اجرایی کاخ سفید رسید. کامرفورد نخستین زن و نخستین فرد رنگینپوستی بود که این مسئولیت را بر عهده میگرفت.
موفقیت او نمونهای از حضور زنان مهاجر و اقلیتها در جایگاههایی است که پیشتر عمدتاً در اختیار مردان قرار داشت.
الن استوفان؛ مدیریت یکی از مهمترین موزههای علمی آمریکا
الن استوفان، دانشمند علوم سیارهای، در سال ۲۰۱۸ به مدیریت موزه ملی هوا و فضای اسمیتسونین منصوب شد. او نخستین زنی بود که هدایت این موزه را بر عهده میگرفت.
استوفان در دوره مدیریت خود بر بازسازی بخشهای مختلف موزه، توسعه برنامههای دیجیتال و افزایش دسترسی گروههای مختلف جامعه به مجموعهها و برنامههای علمی تمرکز کرد.
انتصاب او نشاندهنده گسترش نقش زنان در مدیریت نهادهای علمی و فرهنگی بزرگ آمریکا بود.
لین مارتین؛ در رأس بزرگترین بورس جهان
لین مارتین، متخصص علوم داده و بازارهای مالی، در سال ۲۰۲۲ به ریاست بورس اوراق بهادار نیویورک رسید. او دومین زنی بود که مدیریت این نهاد مهم مالی را بر عهده میگرفت.
بورس نیویورک یکی از مهمترین نمادهای قدرت اقتصادی و مالی ایالات متحده است. حضور یک زن در رأس این نهاد، بازتابی از افزایش تدریجی نقش زنان در مدیریت بازارهای مالی و مؤسسات اقتصادی بزرگ به شمار میرود.
مارتین در دورهای مسئولیت این بورس را پذیرفت که بازارهای جهانی با تحولات گسترده اقتصادی، فناوری و ژئوپولیتیک روبهرو بودند.
کیتلین کلارک؛ چهرهای تازه در تاریخ بسکتبال زنان
کیتلین کلارک، ستاره بسکتبال دانشگاهی آمریکا، در سال ۲۰۲۴ چند رکورد مهم امتیازآوری را
شکست.
او ابتدا به امتیازآورترین بازیکن زن تاریخ بسکتبال دانشگاهی تبدیل شد و سپس رکورد کلی امتیازآوری رقابتهای دانشگاهی را که سالها به پیت ماراویچ تعلق داشت، پشت سر گذاشت.
بازیهای درخشان کلارک، ورزشگاهها را مملو از تماشاگر کرد و توجه رسانهها و مخاطبان بیشتری را به بسکتبال زنان و رقابتهای «مارچ مدنس» جلب کرد. موفقیت او نشان داد که ورزش زنان میتواند مخاطبانی گسترده جذب کند و جایگاهی برجسته در فرهنگ عمومی آمریکا داشته باشد.
زنانی که بخشی از روایت آمریکا را ساختند
این زنان در دورههای مختلف و در حوزههایی متفاوت فعالیت کردهاند؛ از مبارزه با بردهداری و تبعیض نژادی گرفته تا علم، سیاست، آموزش، خدمات انسانی، اقتصاد و ورزش.
برخی از آنان نخستین زنانی بودند که به مقامهایی مهم رسیدند و برخی دیگر با فعالیتهای خود ساختارهای موجود را تغییر دادند. دستاوردهای آنان تنها موفقیتهایی فردی نبود، بلکه فرصتهای تازهای برای زنان و اقلیتهایی ایجاد کرد که پس از آنها وارد عرصههای عمومی شدند.
در مرور ۲۵۰ سال تاریخ ایالات متحده، نقش این زنان یادآور آن است که تاریخ آمریکا تنها به دست کسانی نوشته نشده که در بالاترین مقامهای رسمی قرار داشتهاند. بسیاری از تغییرات ماندگار این کشور را افرادی رقم زدهاند که در برابر بیعدالتی ایستادند، مرزهای علمی و اجتماعی را جابهجا کردند و راههایی تازه برای دیگران گشودند.