جایزه حقوق بشر «واتسلاو هاول» سال ۲۰۲۶ میلادی به نسرین ستوده، وکیل و فعال حقوق بشر ایرانی، به دلیل فعالیتهای او در دفاع از حقوق بشر، مخالفت با حجاب اجباری و مجازات اعدام اهدا شد.
مجمع پارلمانی شورای اروپا روز دوشنبه ۶ مهر اعلام کرد چهاردهمین دوره این جایزه در مراسمی در آغاز نشست پاییزی این مجمع در استراسبورگ فرانسه به ستوده تعلق گرفته است. مهراوه خندان، دختر نسرین ستوده، به نمایندگی از مادرش در این مراسم حضور یافت و جایزه را دریافت کرد.
ستوده در پیامی ویدیویی از تهران گفت دریافت این جایزه او را «عمیقاً خوشحال» کرده و ابراز امیدواری کرد که روزی «خورشید آزادی» بر ایران نیز بتابد.
مجمع پارلمانی شورای اروپا در معرفی ستوده به سابقه او در وکالت فعالان، روزنامهنگاران، اقلیتها و کودکان محکوم به اعدام و همچنین فعالیتهایش علیه حجاب اجباری و مجازات اعدام اشاره کرد. این نهاد همچنین یادآور شد که ستوده در فروردین ۱۴۰۵ بار دیگر بازداشت و در ماه مه با قرار وثیقه آزاد شد.
جایزه واتسلاو هاول از سال ۲۰۱۳ میلادی (۱۳۹۲ هجری خورشیدی) هر سال از سوی مجمع پارلمانی شورای اروپا با همکاری بنیاد «منشور ۷۷» به افراد یا نهادهایی اهدا میشود که فعالیت برجستهای در دفاع از حقوق بشر داشتهاند. این جایزه شامل ۶۰ هزار یورو، یک تندیس، و یک دیپلم است و به نام واتسلاو هاول، نویسنده، مخالف حکومت کمونیستی، و رئیس جمهوری پیشین چکسلواکی و جمهوری چک نامگذاری شده است.
مجمع پارلمانی شورای اروپا، با سرنام «پی ای سی ای»، بازوی پارلمانی شورای اروپا است و نمایندگانی از پارلمانهای کشورهای عضو این سازمان در آن حضور دارند. شورای اروپا نهادی جدا از اتحادیه اروپا است و فعالیت آن بر موضوعاتی از جمله حقوق بشر، دموکراسی و حاکمیت قانون متمرکز است.
این نخستین جایزه معتبر بینالمللی حقوق بشری نسرین ستوده نیست. او در سال ۲۰۱۲ (۱۳۹۱) همراه با جعفر پناهی، فیلمساز ایرانی، جایزه ساخاروف برای آزادی اندیشه پارلمان اروپا را دریافت کرد. پارلمان اروپا هنگام اعلام این جایزه، انتخاب این دو را نشانه همبستگی و به رسمیت شناختن فعالیتهای آنها در برابر فشار و ارعاب توصیف کرد.
در دو دهه گذشته شماری دیگر از مدافعان حقوق بشر ایرانی نیز جوایز برجسته بینالمللی دریافت کردهاند. شیرین عبادی در سال ۲۰۰۳ جایزه صلح نوبل را به دلیل تلاشهایش برای دموکراسی و حقوق بشر، بهویژه حقوق زنان و کودکان، دریافت کرد. نرگس محمدی نیز در سال ۲۰۲۳ به دلیل مبارزه با سرکوب زنان در ایران و تلاش برای پیشبرد حقوق بشر و آزادی برای همگان برنده جایزه صلح نوبل شد.
وزارت امور خارجه ایالات متحده نیز پیشتر نسرین ستوده را از مدافعان برجسته حقوق بشر در ایران معرفی کرده و در سال ۱۴۰۲ او را در میان برندگان «جایزه جهانی مدافعان حقوق بشر» این وزارتخانه قرار داده بود. وزارت خارجه آمریکا به فعالیتهای ستوده در دفاع از فعالان زندانی، اقلیتهای قومی و مذهبی و محکومان به اعدام اشاره کرده است. گزارشهای حقوق بشری این وزارتخانه همچنین بارها بازداشت و محکومیت ستوده به دلیل فعالیتهای حقوق بشری و دفاع از مخالفان حجاب اجباری را مورد توجه قرار دادهاند.