محاصره دریایی آمریکا علیه جمهوری اسلامی و تحریم‌های گسترده اقتصادی و مسدود شدن مسیرهای زمینی صادرات، اقتصاد در ایران را به‌شدت تحت فشار قرار داده و بحران اقتصادی جمهوری اسلامی را تشدید کرده است.
این ارزیابی در گزارش تازه وزارت خزانه‌داری آمریکا مطرح شده که نسخه‌ای از آن به دست اکسیوس رسیده است.
آکسیوس روز جمعه ۸ آبان نوشت که اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، که رهبری کارزار فشار اقتصادی علیه جمهوری اسلامی با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» را برعهده دارد، از نزدیک‌ترین مشاوران دونالد ترامپ است که او را به دادن فرصت بیشتر به این کارزار ترغیب می‌کنند.
اگر ارزیابی این وزارتخانه نمی‌گوید که اقتصاد در ایران در آستانه فروپاشی کامل است اما این ارزیابی نشان می‌دهد اقدامات اقتصادی آمریکا اقتصاد جمهوری اسلامی را به‌شدت تضعیف کرده و توانایی آن برای کسب درآمد را محدود ساخته است.
به نوشته آکسیوس، دونالد ترامپ، همانند مقاطع پیش از عملیات «چکش نیمه‌شب» در ژوئن ۲۰۲۵ و عملیات «خشم حماسی» در فوریه، هم‌زمان دو مسیر را دنبال می‌کند: تلاش برای دستیابی به توافقی با هدف ازسرگیری مذاکرات صلح و آمادگی برای احتمال ازسرگیری عملیات نظامی گسترده پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا.
کارزار فشار اقتصادی وزارت خزانه‌داری که از اواخر ماه اوت آغاز شده، مسیر سومی در این راهبرد است. مقام‌های آمریکایی می‌گویند این کارزار برای بی‌ثبات کردن بیشتر جمهوری اسلامی و احتمالاً وادار کردن رهبران آن به دادن امتیاز در مذاکرات، به زمان بیشتری نیاز دارد.
پرزیدنت ترامپ روز پنجشنبه با مشاوران ارشد امنیت ملی و سیاست خارجی خود درباره جنگ دیدار کرد.
دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام که مسئولیت فرماندهی نیروهای آمریکا در خاورمیانه را برعهده دارد، در این نشست گزارشی درباره محاصره دریایی جاری ارائه کرد. اسکات بسنت نیز نتایج کارزار فشار اقتصادی را تشریح کرد.
یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفت: «بسنت به رئیس‌جمهوری می‌گوید کارزار فشار اقتصادی مؤثر بوده، شرایط در ایران رو به وخامت است و این وضعیت می‌تواند حکومت را بیش از پیش بی‌ثبات کند و رهبر جمهوری اسلامی را به پذیرش توافق وادارد.»
گزارش وزارت خزانه‌داری درباره وضعیت اقتصادی ایران چه می‌گوید؟
گزارش وزارت خزانه‌داری چندین شاخص را به‌عنوان نشانه‌های تشدید بحران اقتصادی ایران برشمرده است:
سقوط ارزش ریال: ارزش ریال جمهوری اسلامی از زمان آغاز این عملیات در ماه اوت حدود یک‌چهارم کاهش یافته است. نرخ برابری دلار در بازار غیررسمی ایران در ماه اکتبر به رکورد بی‌سابقه دو میلیون و ۶۸۷ هزار ریال رسید.
در این گزارش آمده است که کاهش ارزش پول ملی نشان‌دهنده افزایش فشار بر اقتصاد و نظام مالی جمهوری اسلامی است. این وضعیت قدرت خرید مردم را کاهش داده و دسترسی حکومت به کالاها و خدمات در خارج از کشور را پرهزینه‌تر کرده است.
افزایش شدید تورم: نرخ تورم سالانه در ایران در ماه سپتامبر به ۹۰ درصد رسید در حالی که این رقم در اوایل سال ۲۰۲۵ حدود ۳۵ درصد بود.
صادرات نفت: بر اساس گزارش وزارت خزانه‌داری، از ۲۵ اوت تاکنون، به دلیل محاصره دریایی و تحریم‌ها، هیچ محموله نفت از ایران در نفتکش‌ها بارگیری نشده است. همچنین شرکت کپلر، که تجارت دریایی را رصد می‌کند، اعلام کرده است جمهوری اسلامی ذخایر باقی‌مانده نفت خود را که در نفتکش‌های مستقر در دریا نگهداری می‌شد، به فروش رسانده است.
پشت پرده فشارها: گزارش وزارت خزانه‌داری نشان می‌دهد آمریکا در تلاش است جمهوری اسلامی را نه‌تنها از درآمدهای نفتی، بلکه از مسیرهای تجارت بین‌المللی، حمل‌ونقل هوایی تجاری، شبکه‌های بانکی و حتی راه‌های جایگزین مبادلات مالی از طریق ارزهای دیجیتال نیز محروم کند.
بر اساس این گزارش، تلاش جمهوری اسلامی برای انتقال زمینی کالا و تجارت از مسیرهایی که بتوانند جایگزین محاصره دریایی آمریکا شوند، با گلوگاه‌ها و موانع جدی در مرزهای این کشور با پاکستان، ترکیه، افغانستان و ترکمنستان روبه‌رو شده است.
هزاران کامیون در مرز ترکیه گرفتار شده‌اند و با تأخیرهایی تا ۲۰ روز مواجه هستند. صدها کامیون دیگر نیز در مرز پاکستان در انتظار عبور مانده‌اند.
همچنین امارات متحده عربی، عمان، عراق، گرجستان و جمهوری آذربایجان پروازهای شرکت‌های هواپیمایی ایرانی را ممنوع و پروازها به ایران را لغو کرده‌اند. ترکیه نیز تمامی پروازهای شرکت هواپیمایی ماهان را به حالت تعلیق درآورده است.
بانک‌های ایرانی نیز با محدودیت‌های بیشتری در ترکیه، لبنان و امارات روبه‌رو شده‌اند. هم‌زمان، وزارت خزانه‌داری آمریکا صرافی‌های ارز دیجیتال مورد استفاده برای دور زدن تحریم‌ها را هدف قرار داده است.