آمریکا، بریتانیا و نروژ در یک عملیات مشترک، فعالیت مخفیانه زیردریاییهای روسیه در نزدیکی مجمعالجزایر سوالبارد در قطب شمال را شناسایی و متوقف کردند. به گفته مقامهای غربی، این عملیات روسیه برای آزمایش فناوری جدیدی با هدف از کار انداختن کابلهای حیاتی زیردریایی در صورت درگیری با ناتو طراحی شده بود.
دو مقام غربی به رویترز گفتند این عملیات در بهار امسال توسط «اداره اصلی تحقیقات اعماق دریا»ی روسیه، موسوم به «گوگی» انجام شد. زیردریاییهای ویژه این واحد در حال شبیهسازی استقرار فناوری پیشرفتهای بودند که میتواند کابلهای زیردریایی را به گونهای تخریب یا مختل کند که شناسایی عامل حمله دشوار باشد.
نیروهای سه کشور کشتیها و زیردریاییهای روسی را ردیابی و در دریا با آنها مقابله کردند و مانع تکمیل رزمایش شدند. روسیه در جریان این عملیات نتوانست هیچ کابلی را تخریب کند.
بریتانیا و نروژ پیشتر در ماه آوریل از کشف یک عملیات مخفی روسیه در آبهای شمالی خبر داده بودند، اما مشارکت آمریکا، محل دقیق عملیات در نزدیکی سوالبارد، و ماهیت فناوری مورد آزمایش تاکنون علنی نشده بود. وزارت دفاع بریتانیا در آن زمان اعلام کرد زیردریاییهای گوگی برای شناسایی زیرساختهای زیرآبی در زمان صلح و تخریب آنها در صورت جنگ طراحی شدهاند.
در نزدیکی سوالبارد دو کابل فیبر نوری به طول حدود ۱۴۰۰ کیلومتر قرار دارد که این مجمعالجزایر را به سرزمین اصلی نروژ متصل میکند. این کابلها در بخشهایی تا عمق ۲۷۰۰ متری دریا امتداد دارند و حجم عظیمی از دادههای ماهوارهای دریافتشده در ایستگاه زمینی «سوالست» را منتقل میکنند؛ مرکزی که بخشی از شبکه فضایی ناسا است. کابلهای زیردریایی همچنین بخش عمده ارتباطات اینترنتی و تراکنشهای مالی بینالمللی را منتقل میکنند.
توره ساندویک، وزیر دفاع نروژ، گفت عملیات مشترک به روسیه نشان داد که نمیتواند چنین فعالیتهایی را مخفیانه انجام دهد. او افزود هرگونه تلاشی برای هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی شناسایی خواهد شد و «با پیامدهایی روبهرو میشود»، هرچند تاکید کرد تشدید تنش در مناطق شمالی به سود هیچ طرفی نیست.
رویترز گزارش داد برخی تحلیلگران اطلاعاتی آمریکا به طور فزایندهای نگرانند که روسیه در آینده انسجام پیمان دفاع جمعی ناتو موسوم به «ماده ۵» را آزمایش کند، و اخلال در کابلهای زیردریایی میتواند در چنین سناریویی نقشی کلیدی داشته باشد. کرملین همواره اتهام انجام عملیات خرابکارانه در کشورهای ناتو یا برنامهریزی برای رویارویی با این ائتلاف را رد کرده است.
این نگرانیها پس از افزایش موارد مشکوک در اطراف زیرساختهای زیردریایی اروپا تشدید شده است. در واکنش، ناتو نظارت بر این زیرساختها را گسترش داده و برنامههایی از جمله «نگهبان بالتیک» و ابتکار بریتانیایی «پاسبان شمالی» را برای افزایش گشتزنی و حفاظت از کابلها و خطوط انرژی راهاندازی کرده است. بریتانیا نیز امسال سرمایهگذاری بیشتری برای هواپیماهای گشت دریایی و سامانههای مقابله با تهدیدهای زیرسطحی اعلام کرده است.