درگیری نظامی ایالات متحده و جمهوری اسلامی و اختلال در تردد نفتکشها از تنگه هرمز، مسیرهای تجارت جهانی نفت را دگرگون کرده و به بزرگترین موج سفارش نفتکشهای غولپیکر در دستکم ۲۵ سال اخیر منجر شده است. به گزارش رویترز، ارزش سفارشهای جدید کشتیهای حمل نفت در سال جاری از ۲۰ میلیارد دلار فراتر رفته است.
دادههای شرکت تحلیل کشتیرانی «سیگنال گروپ» نشان میدهد از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون ۲۱۷ فروند نفتکش بسیار بزرگ حمل نفت خام سفارش داده شده است؛ بیش از دو برابر ۹۳ فروند ثبتشده در سراسر سال ۲۰۲۵. شرکت «الاید شیپبروکینگ» نیز شمار سفارشهای امسال را ۱۶۴ فروند در برابر ۸۳ فروند سال گذشته برآورد کرده است. هرکدام از این نفتکشها میتواند حدود دو میلیون بشکه نفت حمل کند.
به گفته رویترز، یکی از عوامل اصلی این افزایش، بسته شدن عملی تنگه هرمز در پی جنگ است. پیش از آغاز درگیری، حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از این آبراه عبور میکرد. پالایشگاههای آسیایی و اروپایی اکنون برای جایگزین کردن نفت خاورمیانه به منابع دورتر، بهویژه آمریکا و حوزه اقیانوس اطلس، روی آوردهاند.
صادرات نفت خام آمریکا به بالاترین سطوح تاریخی رسیده است، و تولیدکنندگان آمریکای جنوبی، به ویژه برزیل، گویان و آرژانتین، نیز در حال افزایش عرضه هستند. تحلیلگران پیشبینی میکنند تولید نفت سواحل شرقی آمریکای جنوبی تا سال ۲۰۳۰ حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز افزایش یابد و بخش بزرگی از آن راهی اروپا و آسیا شود. افزایش مسافت حمل، تقاضا برای نفتکشهای بزرگ را بیشتر میکند.
همزمان، تولیدکنندگان خلیج فارس با دشواری تازهای روبهرو هستند. بسیاری از مالکان کشتیها حاضر نیستند نفتکشهای خود را در معرض خطر حملات جمهوری اسلامی در تنگه هرمز قرار دهند. در نتیجه، بخشی از نفت با کشتیهای کوچکتر از خلیج فارس عبور داده شده و در دریای عمان به نفتکشهای بزرگتر منتقل میشود؛ فرایندی که تعداد بیشتری کشتی را برای مدت طولانیتری درگیر میکند.
آسیب دیدن خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی، که امکان انتقال نفت به دریای سرخ بدون عبور از تنگه هرمز را فراهم میکند، فشار را تشدید کرده است. لارس بارستاد، مدیرعامل شرکت نفتکش «فرانتلاین»، گفت عربستان دستکم به طور موقت ناچار خواهد شد حضور بسیار بیشتری در بازار حمل دریایی نفت داشته باشد.
هزینه حمل نیز جهش کرده است. بر اساس دادههای الاید شیپبروکینگ، نرخ روزانه نفتکشهای غولپیکر از حدود ۱۳۲ هزار دلار پیش از آغاز جنگ در اسفند ۱۴۰۴، اخیرا به بیش از ۵۰۰ هزار دلار رسیده است.
موج سفارشها تنها پیامد جنگ نیست. حدود ۲۰ درصد ناوگان نفتکشهای غولپیکر جهان بیش از ۲۰ سال عمر دارد و نیازمند جایگزینی است. هر نفتکش جدید حدود ۱۳۰ میلیون دلار هزینه دارد، و برخی سفارشهای فعلی برای تحویل در سالهای ۲۰۲۹ و ۲۰۳۰ ثبت شدهاند؛ امری که نشان میدهد مالکان کشتیها انتظار دارند تقاضا برای حمل نفت در مسیرهای طولانی طی سالهای آینده نیز ادامه یابد.