کشورهای عربی با صدور بیانیههایی در روز دوشنبه ۲۵ خرداد، از یک سو از امضای مجازی یادداشت تفاهم میان آمریکا و جمهوری اسلامی استقبال کردند، و از سوی دیگر، با نگرشی محتاطانه، به دنبال این هستند که ببینند بعد از این توافق با چه نوع ایرانی مواجه خواهند شد.
گذر از مرحله جنگ و درگیری
اکثر کشورهای عربی از این که مرحله جنگ و درگیری نظامی پشتسر گذاشته میشود و دورهای از گفتوگو و دیپلماسی آغاز میگردد، خشنودی خود را ابراز کردند. در این میان پادشاهی سعودی ابراز امیدواری کرد که مذاکرات آتی، از طریق دستیابی به تفاهماتی که منافع امنیتی کشورهای منطقه را در نظر میگیرد و اصل احترام به حاکمیت کشورها و عدم دخالت در امور داخلی آنها را تثبیت میکند، به صلحی پایدار با رهآورد تقویت امنیت منطقه و جهان منجر شود.
کویت، کشوری که در درگیریهای اخیر چندین بار مورد هجوم پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی قرار گرفت، با صدور بیانیهای ضمن تشکر از تلاشهای قطر و پاکستان برای رسیدن به توافق، ابراز امیدواری کرد که تفاهم به دست آمده به پایان دادن فوری و همیشگی درگیریها در منطقه منجر شود.
وزارت خارجه امارات نیز به نوبه خود اظهار امیدواری کرد که تفاهم به دست آمده، توقف کامل درگیریها و اعمال خصمانه را تضمین کند، و به حاکمیت کشورها و حسنهمجواری احترام بگذارد.
در این میان، احمد ابوالغیط دبیرکل اتحادیه عرب به سهم خود، از تفاهم به دست آمده میان آمریکا و جمهوری اسلامی استقبال کرد و خاطر نشان نمود که این تحول مهم، به تجاوزات رژیم ایران به خاک کشورهای عربی پایان دهد، و زمینه پایان یافتن جنگها و آغاز مرحله ثبات پایدار را فراهم کند.
تضمین کشتیرانی آزاد بدون اخذ عوارض در تنگه هرمز
اکثر کشورهای عربی در بیانیههای خود، ابراز امیدواری کردند که تفاهم به دست آمده میان آمریکا و جمهوری اسلامی منجر به بازگشت وضعیت عادی در تنگه هرمز و تضمین کشتیرانی آزاد بینالمللی بر طبق معاهدهها و قوانین بینالمللی بدون اخذ هیچگونه عوارضی گردد.
کشورهای پادشاهی سعودی، امارات، کویت، عراق، اردن، مصر، و عمان بر دور کردن تنگه حساس هرمز از هرگونه تنش و مناقشه، و ایجاد زمینههای ثبات پایدار در این نقطه از جهان تأکید کردند. در این زمینه، بیانیه وزارت خارجه عراق، کشوری که بیشترین آسیب را از بسته شدن تنگه هرمز دید، نشان از خرسندی بالای این کشور از تفاهم حاصله میان آمریکا و رژیم ایران، و بازگشائی هر چه زودتر تنگه هرمز دارد.
عدم مداخله جمهوری اسلامی در امور داخلی کشورهای منطقه
برخی کشورهای عربی به اضافه احمد ابوالغیط، دبیرکل اتحادیه عرب، بر موضوع مداخله جمهوری اسلامی در امور داخلی کشورهای عربی دست گذاشتند، و ابراز امیدواری کردند که تفاهم به دست آمده برای همیشه به این مداخلهها پایان دهد. در این میان، وزارتخارجه اردن در بیانیه خود تأکید کرده است، که توافق آمریکا و جمهوری اسلامی باید احترام به حاکمیت سیاسی کشورها و حسنهمجواری را در بر بگیرد، و از دخالت در امور داخلی کشورها ممانعت به عمل آورد.
ابهام درباره ایران بعد از توافق
از سوی دیگر، برخی کشورهای عربی و و کارشناسان سیاسی در جهان عرب با نگاهی محتاطانه به توافق آمریکا و جمهوری اسلامی، مایلند که ببینند بعد از این توافق چه نوع ایرانی ظهور خواهد کرد؟ ایرانی که به امتیازات به دست آمده از این توافق بسنده میکند و دروازههای همکاریهای اقتصادی، تجاری، فرهنگی و سیاحتی را با کشورهای عربی باز میکند، یا به گفته سردبیر روزنامه «الشرق الاوسط» مانند یک جانور زخمی به دنبال بازآفرینی پروژههای نیابتی، توسعه موشکی، و مسابقه تسلیحاتی در منطقه خواهد رفت؟
در این نقطه از زمان، بیشتر کشورهای عربی، به درستی نمیدانند که رویکرد آینده جمهوری اسلامی به کدام سمت و سو میرود، و براساس هر نوع برنامهای که رژیم ایران اتخاذ میکند، سیاست آنها در قبال جمهوری اسلامی، بر آن اساس شکل خواهد گرفت.