مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران، روز سهشنبه ۶ مرداد ۱۴۰۵ در واکنش به اعدام علنی دو تن دیگر از متهمان پرونده موسوم به «میدان علیخانی» در اصفهان، از جمهوری اسلامی خواست اجرای همه احکام اعدام را متوقف کند.
خانم ساتو در پیامی در شبکه اجتماعی «ایکس» اعدام در ملأعام را مصداق «رفتار ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز» خواند و تأکید کرد که چنین اقداماتی برای هیچیک از طرفهای پرونده عدالت به همراه نمیآورد.
او گفت این اعدامها نه برای متهمانی که به گفته نهادهای حقوق بشری از محاکمه عادلانه محروم شدهاند عدالت برقرار میکند، نه به بررسی شفاف کشتهشدن چهار تن از نیروهای امنیتی منجر میشود و نه منفعتی برای جامعهای دارد که ناچار به تماشای اجرای حکم است.
گزارشگر ویژه سازمان ملل افزود اعدامهای علنی با هدف ایجاد ترس و تحکیم اقتدار حکومت از طریق «نمایش مرگ» انجام میشوند و شهروندان، از جمله کودکان، را در معرض آسیبهای جدی روانی قرار میدهند.
مای ساتو همچنین به حضور شهروندانی اشاره کرد که بر اساس روایتهای منتشرشده از داخل ایران، شب پیش از اجرای احکام در نزدیکی میدان علیخانی باقی مانده بودند. او این اقدام را نشانهای از همبستگی دانست و گفت آنان در آنجا ماندند تا «هیچکس با مرگ تنها روبهرو نشود.»
در پی اجرای احکام اخیر، شمار اعدامشدگان پرونده میدان علیخانی به چهار نفر رسیده است. امیرحسین صفری و ابوالفضل سپاهی بامداد سهشنبه اعدام شدند و گلمحمد محمدی و عرفان اسفندیاری نیز پیشتر در ۲۸ تیر ۱۴۰۵ اعدام شده بودند.
پرونده میدان علیخانی به اعتراضات ۱۸ دی ۱۴۰۴ در اصفهان مربوط است. مقامهای جمهوری اسلامی ۱۲ مرد جوان را در ارتباط با کشتهشدن چهار عضو بسیج و یگان ویژه، آتشافروزی و تخریب اموال متهم کردهاند.
نهادهای حقوق بشری و کارشناسان سازمان ملل روند رسیدگی به این پرونده را به دلیل برگزاری محاکمه غیرعلنی، نبود دسترسی مؤثر متهمان به وکیل مستقل و مشخصنشدن مسئولیت فردی هر یک از متهمان، مغایر با معیارهای دادرسی عادلانه دانستهاند.
کارشناسان سازمان ملل پیشتر گفته بودند احکام اعدام ۱۲ متهم در یک جلسه دادگاه صادر شده و بخش مهمی از پرونده بر اعترافاتی استوار بوده است که پیش از برگزاری دادگاه از تلویزیون حکومتی پخش شد.
مای ساتو هشدار داد هشت محکوم دیگر این پرونده همچنان در معرض اجرای حکم قرار دارند. به گفته او، شروین باقریان جبلی و سه زندانی دیگر با خانوادههای خود ملاقات نهایی داشتهاند؛ موضوعی که نگرانی درباره اجرای قریبالوقوع احکام آنان را افزایش داده است.
گزارشگر ویژه سازمان ملل در پایان بار دیگر از مقامهای جمهوری اسلامی خواست همه اعدامها را متوقف و تا زمان لغو کامل مجازات اعدام، یک توقف رسمی در اجرای احکام برقرار کنند.