پلیس ضدتروریسم بریتانیا روز دوشنبه ۶ مهر اعلام کرد تحقیقات درباره پنج مرد بازداشتشده در نزدیکی پایگاه هوایی فرفورد، که نیروی هوایی ایالات متحده از آن برای عملیات بمبافکنهای راهبردی و حمله به اهداف جمهوری اسلامی استفاده کرده است، به «چند مسیر تحقیقاتی تازه» رسیده است. بنا بر گزارشها هر پنج بازداشتشده تبعه بریتانیا و ساکن لندن هستند و بین ۲۳ تا ۲۵ سال دارند.
بر اساس تازهترین بیانیه پلیس ضدتروریسم بریتانیا، مأموران متخصص در طول شب صحنه حادثه را بررسی کردهاند و این بررسیها به «چندین مسیر جدید تحقیقاتی» منجر شده است. پلیس این عملیات را «بسیار پیچیده و گسترده» توصیف کرده و گفته شمار قابل توجهی از نیروها و تجهیزات، از جمله امکانات نظامی، همچنان در محل مستقر هستند.
ماجرا ساعت ۱۲:۴۵ بامداد یکشنبه آغاز شد؛ زمانی که پلیس گزارشی درباره سه خودرو دریافت کرد که به سوی پایگاه فرفورد در گلاسترشر در جنوبغربی بریتانیا در حرکت بودند. مأموران مسلح پنج مرد را در منطقه وِلفورد، در نزدیکی پایگاه، بازداشت کردند.
بر اساس اعلام رسمی پلیس ضدتروریسم، بازداشتشدگان یک مرد ۲۴ ساله ساکن منطقه کمدن لندن، دو مرد ۲۴ و ۲۵ ساله و یک مرد ۲۳ ساله ساکن وستمینستر و یک مرد ۲۴ ساله ساکن ویلسدن هستند. همه آنها تابعیت بریتانیا دارند.
پنج مرد ابتدا به ظن ارتکاب جرایم تحت قانون مواد منفجره بازداشت شدند و سپس ظن «آمادهسازی یک اقدام تروریستی» بر اساس ماده پنج قانون تروریسم بریتانیا نیز به پرونده آنها افزوده شد. پلیس برای ادامه نگهداری آنان در بازداشت مجوز تمدید دریافت کرده است.
ویکی ایوانز، هماهنگکننده ارشد ملی پلیس ضدتروریسم بریتانیا، گفت نیروهای پلیس محلی و ملی، وزارت دفاع بریتانیا و نهادهای محلی در تحقیقات مشارکت دارند. او تأکید کرد اقدامات گسترده امنیتی نه تنها در راستای امنیت ملی، بلکه برای حفاظت از ساکنان منطقه انجام میشود.
ایوانز در عین حال درباره گمانهزنیهای مربوط به انگیزه احتمالی بازداشتشدگان هشدار داد و گفت پلیس از «سطح گمانهزنیها درباره انگیزه این حادثه و پرسشهای ژئوپولیتیکی مطرحشده» آگاه است، اما خواستار فرصت برای انجام تحقیقات بدون پیشداوری شد.
پرزیدنت ترامپ یکشنبه ۵ مهر گفته بود که افراد بازداشتشده قصد داشتند در این پایگاه «خسارت بزرگی» ایجاد کنند و مقامهای آمریکایی و بریتانیایی آنها را زیر نظر داشتهاند. او بدون ارائه جزئیات بیشتری درباره هویت یا انگیزه افراد گفت همکاری میان دو کشور به جلوگیری از این اقدام منجر شده است. پلیس بریتانیا تاکنون انگیزه بازداشتشدگان یا ارتباط آنها با جمهوری اسلامی یا هیچ دولت خارجی دیگری را تأیید نکرده است.
احتمال ارتباط با جمهوری اسلامی
رویترز روز دوشنبه گزارش داد احتمال وجود انگیزه مرتبط با جمهوری اسلامی یکی از موضوعاتی است که در تحقیقات درباره حادثه فرفورد مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، پلیس بریتانیا تاکنون هیچ ارتباطی میان پنج بازداشتشده و حکومت ایران را به طور رسمی اعلام نکرده است.
نمایندگی جمهوری اسلامی در بریتانیا نیز روز دوشنبه هرگونه دخالت حکومت ایران در طرح احتمالی حمله به فرفورد را رد کرد و گزارشهای مربوط به چنین ارتباطی را بیاساس خواند.
حساسیت نسبت به احتمال ارتباط این پرونده با جمهوری اسلامی تا حد زیادی ناشی از نقش فرفورد در عملیات نظامی آمریکا و تهدیدهای قبلی سپاه پاسداران علیه پایگاههایی است که در حملات به خاک ایران مشارکت دارند.
رویترز به نقل از تریستان ویلکینسون، یکی از مقامهای محلی، گزارش داده است که حدود شش هفته پیش تهدید مشخصی از سوی جمهوری اسلامی علیه این پایگاه مطرح شده بود و پس از آن نظارت امنیتی در منطقه افزایش یافته بود. دولت بریتانیا نیز در ماه ژوئیه، پس از آن که سپاه پاسداران هشدار داد پایگاههای مورد استفاده برای حمله به ایران «هدف مشروع» محسوب خواهند شد، اعلام کرد نیروهای مسلح این کشور آماده دفاع از خاک بریتانیا هستند.
با این حال، این پیشینه امنیتی به معنای اثبات ارتباط بازداشتشدگان با جمهوری اسلامی نیست و پلیس ضدتروریسم بریتانیا صریحاً تأکید کرده است که تعیین انگیزه آنها همچنان بخشی از تحقیقات جاری است.
پرزیدنت ترامپ: قصد «خسارت بزرگ» داشتند
پرزیدنت ترامپ روز یکشنبه درباره بازداشتها گفت افراد مظنون قصد داشتند «خسارت بزرگی» در فرفورد ایجاد کنند و افزود مقامهای آمریکا و بریتانیا پیش از بازداشتها آنها را زیر نظر داشتهاند.
رویترز گزارش داده است که مقامهای بریتانیایی در حال بررسی جزئیات مربوط به نحوه شناسایی مظنونان و اطلاعاتی هستند که پیش از بازداشت در اختیار نهادهای امنیتی بوده است. پلیس گفته تحقیقات صحنه در طول شب باعث شکلگیری چند مسیر تازه شده، اما جزئیات این مسیرها را به دلایل عملیاتی منتشر نکرده است.
پس از حادثه، محدوده اطراف محل به محاصره امنیتی درآمد و نیروهای خنثیسازی مواد منفجره و مأموران مسلح در منطقه مستقر شدند. پلیس گفته است محدودیتهای امنیتی با توجه به روند تحقیقات به طور مرتب بررسی میشود.
چرا پایگاه فرفورد برای آمریکا مهم است؟
فرفورد متعلق به دولت بریتانیا است، اما به طور گسترده در اختیار نیروی هوایی ایالات متحده قرار دارد. وزارت دفاع بریتانیا این پایگاه را «پایگاه عملیاتی پیشرو بمبافکنها» برای نیروی هوایی آمریکا معرفی کرده است.
نیروی هوایی ایالات متحده نیز فرفورد را یکی از محلهای اصلی استقرار پیشروی بمبافکنهای راهبردی خود در اروپا میداند. بمبافکنهای بی-۲ و بی-۵۲ آمریکا در سالهای مختلف از این پایگاه برای مأموریتها و تمرینهای دوربرد استفاده کردهاند.
اهمیت فرفورد در سال جاری افزایش یافته است. به گزارش رویترز، دولت بریتانیا به ایالات متحده اجازه داده است از بمبافکنهای مستقر در این پایگاه برای حمله به سایتهای موشکی جمهوری اسلامی که در حملات به کشتیها در تنگه هرمز نقش داشتهاند استفاده کند.
همین نقش سبب شده فرفورد در ماههای اخیر در مرکز تهدیدهای امنیتی مرتبط با مناقشه ایالات متحده و جمهوری اسلامی قرار گیرد.
جلسه اضطراری دولت بریتانیا
اندی برنهام، نخستوزیر بریتانیا، روز دوشنبه اعلام کرد در پی بازداشت پنج تبعه این کشور، ریاست جلسه اضطراری دولت درباره این پرونده را بر عهده خواهد داشت.
دولت بریتانیا گفته است نخستوزیر به طور مستمر در جریان تحقیقات قرار دارد. همزمان پلیس ضدتروریسم از مردم و رسانهها خواسته است تا پیش از روشن شدن شواهد، درباره انگیزه افراد یا ارتباط احتمالی آنان با دولتهای خارجی نتیجهگیری نکنند.
تا عصر دوشنبه ۶ مهر، پنج مظنون همچنان در بازداشت بودند و پلیس اعلام کرده بود تحقیقات بر فعالیتهای آنها، میزان آگاهی هر یک از افراد، مواد و خودروهای مرتبط با پرونده و انگیزه احتمالی این حادثه متمرکز است.