حسین خواجهامیری، خواننده پرآوازه موسیقی ایران که با نام هنری «ایرج» شناخته میشود، روز چهارشنبه ۲۱ مرداد در ۹۴ سالگی درگذشت. به گزارش رسانههای ایران، او که طی روزهای اخیر در بستر بیماری بود، پس از بیش از هفت دهه فعالیت هنری چشم از جهان فروبست.
ایرج یکی از قدرتمندترین صداهای موسیقی مردمی و سنتی ایران به شمار میرفت، اما بخش مهمی از شهرت فراگیر او با سینمای عامهپسند ایران پیش از انقلاب، معروف به «فیلمفارسی»، گره خورده است. صدای ایرج در فیلمهای بسیاری شنیده شد، و برای نسلی از تماشاگران، آواز او به اندازه چهره ستارگان آن دوران بخشی از هویت سینمای ایران بود.
این پیوند به ویژه در فیلمهای محمدعلی فردین به اوج رسید. فردین که از محبوبترین ستارگان سینمای ایران در دهههای ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ بود، در شماری از فیلمهای خود هنگام اجرای ترانهها با صدای ایرج ظاهر میشد. ترکیب چهره و بازی فردین با صدای پرقدرت و مردانه ایرج چنان برای مخاطبان آشنا شد که عملا یکی از فرمولهای موفق سینمای تجاری آن دوران را شکل داد.
ایرج در بسیاری از آثار سینمایی نه به عنوان بازیگر، بلکه به عنوان صدای خواندن شخصیت اصلی حضور داشت. این شیوه، که در آن بازیگر روی صدای خواننده لب میزد، به یکی از ویژگیهای فیلمهای موزیکال و ملودرامهای عامهپسند آن دوره تبدیل شده بود.
صدای ایرج، به خصوص در صحنههای عاشقانه، بزمها و لحظات عاطفی فیلمهای فردین نقشی اساسی در محبوبیت آنها داشت، و باعث شد نام این دو هنرمند در حافظه فرهنگی چند نسل به یکدیگر پیوند بخورد. مشهورترین و ماندگارترین کار مشترک آنها شاید «گنج قارون» (۱۳۴۴) به کارگردانی سیامک یاسمی باشد.
اما فعالیت ایرج بسیار فراتر از سینما بود. او از چهرههای صاحبسبک آواز ایرانی محسوب میشد، و گستره صوتی وسیع، قدرت کمنظیر صدا، و توانایی اجرای نتهای بالا و تحریرهای دشوار از مشخصههای اصلی خوانندگی او بود. حضور در رادیو و همکاری با آهنگسازان و نوازندگان برجسته نیز جایگاه او را در موسیقی ایران تثبیت کرد.
حسین خواجهامیری در سال ۱۳۱۱ در خالدآباد نطنز در استان اصفهان متولد شد. او در طول فعالیت هنری خود آثار فراوانی پدید آورد، و بیش از ۱۵ آلبوم منتشر کرد که «نیاز»، «پرنده»، «بزم عاشقان»، و «قصه زندگی» از جمله آنها هستند.
با درگذشت ایرج، یکی از آخرین صداهای شاخص دورانی از فرهنگ عامه ایران خاموش شد که در آن موسیقی، رادیو و سینما پیوندی کمسابقه با یکدیگر داشتند. میراث او نه فقط در آواز ایرانی، بلکه در تاریخ فیلمفارسی و به ویژه در خاطره سینمای محمدعلی فردین جایگاهی ماندگار دارد.
ایرج پدر احسان خواجهامیری، خواننده و آهنگساز شناختهشده موسیقی پاپ ایران بود.